رئیس فناوری اطلاعات مرکز در حاشیه نشست خبری گفت:
سامانه دین دان با آموزش دیدن بر روی انواع خطاهای نوشتاری و شیوه‌های مختلف بیان، به‌صورت کاملاً بومی و مستقل از سرویس‌های خارجی فعالیت می‌کند.
مهندس شیردل

به گزارش مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، مدیر پروژه ربات پاسخگوی هوشمند «دین‌دان» با تشریح روند طراحی این سامانه اظهار داشت: این ربات افزون بر پاسخگویی به پرسش‌های دینی، انواع خطاهای نوشتاری و شکل‌های گوناگون بیان کاربران را نیز فراگرفته و بدون هرگونه وابستگی به سرویس‌های خارجی فعالیت می‌کند.

وی افزود: زمانی که این فناوری هنوز در جامعه به شکل امروزی فراگیر نشده بود و حتی چت‌بات‌ها نیز به صورت فعلی مطرح نبودند، هدف مرکز از ابتدا آن بود که فرایند پاسخگویی مرکز را مکانیزه و هوشمند کند.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی ادامه داد: هر پرسش از لحظه ورود به مرکز تا زمانی که پاسخ آن در اختیار کاربر قرار می‌گیرد، مراحل متعددی را طی می‌کند و هدف نخست ما هوشمندسازی این مسیر و سپردن بخشی از فعالیت‌هایی که پیشتر توسط نیروی انسانی انجام می‌شد، به هوش مصنوعی بود.

شیردل گفت: نخستین سرویسی که در این مسیر طراحی کردیم، «مقسم هوشمند» نام داشت. پرسش‌های واردشده به مرکز باید توسط گروه‌های تخصصی مرتبط پاسخ داده شوند و پیش از این، ارجاع سؤال به گروه تخصصی توسط نیروی انسانی صورت می‌گرفت، اما با راه‌اندازی این سرویس، هوش مصنوعی پرسش را به‌طور هوشمند تشخیص داده و به گروه تخصصی مربوط ارجاع می‌دهد.

وی با اشاره به دومین سرویس هوشمند مرکز بیان کرد: سرویس دوم، «مشابهت‌یاب معنایی» بود. مرکز از سال‌های گذشته قابلیت جست‌وجوی لفظی را در اختیار داشت، اما جست‌وجوی معنایی که بتواند بر اساس مفهوم سؤال، پاسخ‌های مرتبط را بیابد و پیشنهاد کند، وجود نداشت.

مدیر پروژه «دین‌دان» اضافه کرد: با راه‌اندازی مشابهت‌یاب معنایی، هنگامی که پرسش وارد مرکز می‌شود، سیستم مفهوم آن را بررسی کرده و پاسخ‌های مشابه و مرتبط را به کارشناس پیشنهاد می‌دهد تا کارشناس بتواند از آن‌ها برای پاسخگویی به سؤال استفاده کند یا در صورت نیاز، محتوای مرتبط را مستقیماً در اختیار کاربر قرار دهد.

شیردل ادامه داد: در فرایند پاسخگویی مرکز، فعالیت‌هایی همچون پروفایل‌سازی کاربران و برچسب‌گذاری سؤالات نیز وجود داشت که برای انجام آن‌ها نیاز به ورود اطلاعات توسط کارشناس بود. برای این بخش نیز سرویس هوشمندی طراحی شد تا بر اساس محتوای سؤال، برچسب‌های مرتبط را به‌صورت خودکار پیشنهاد کند.

وی گفت: در این فرایند، اطلاعاتی مانند جنسیت و سن پرسشگر و نیز مفاهیم و موضوعات موجود در متن سؤال استخراج می‌شود و دیگر نیازی نیست کارشناس همه این اطلاعات را به‌صورت دستی وارد کند؛ بلکه سیستم پیشنهادها را ارائه می‌دهد و تأیید کارشناس برای نهایی شدن آن کافی است.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی یکی دیگر از مراحل توسعه این خدمات را «خلاصه‌سازی هوشمند» عنوان کرد و افزود: در این مرحله، اگر برای یک سؤال، برای نمونه پنج پاسخ مشابه یا پیشنهادی وجود داشته باشد، سیستم می‌تواند محتوای آن‌ها را خلاصه کرده و جمع‌بندی‌ای در اختیار کارشناس قرار دهد تا فرایند پاسخگویی با سرعت و دقت بیشتری انجام شود.

شیردل تصریح کرد: به‌طور کلی، در این مرحله هم فرایند پاسخگویی مرکز را هوشمند کردیم و هم دستیار هوشمندی برای کارشناسان فراهم آوردیم تا بخشی از کارهای زمان‌بر را انجام دهد و کارشناس با تمرکز بیشتری به اصل پاسخگویی بپردازد.

وی ادامه داد: در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با ترکیب این سرویس‌ها، یک مدل زبانی اختصاصی برای پاسخگویی طراحی و یک چت‌بات تخصصی راه‌اندازی کردیم که خروجی آن ربات پاسخگوی هوشمند «دین‌دان» است.

مدیر پروژه «دین‌دان» با تأکید بر اختصاصی بودن این سامانه گفت: این مدل زبانی اختصاصی با داده‌های ویژه مرکز آموزش دیده و پرورش یافته است و به همین دلیل می‌تواند در حوزه پاسخگویی به سؤالات دینی، با حجم بالای داده و کیفیت مناسب پاسخ ارائه کند.

شیردل افزود: یکی از ویژگی‌های مهم این سامانه، استقلال آن از سرویس‌های خارجی است. برخلاف بسیاری از سرویس‌هایی که امروز در سامانه‌های گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرند و برای ارائه خدمات هوش مصنوعی به سرویس‌های خارجی وابسته‌اند، ما این فرایند را در داخل مجموعه بومی‌سازی کرده‌ایم.

وی بیان کرد: تمام سرویس‌هایی که در این مسیر طراحی شده‌اند، در اختیار کاربران قرار گرفته و خروجی نهایی آن‌ها در قالب «دین‌دان» به‌عنوان یک چت‌بات پاسخگوی هوشمند ارائه شده است.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی درباره قابلیت‌های «دین‌دان» گفت: این سامانه می‌تواند گروه تخصصی مرتبط با سؤال را تشخیص دهد و همچنین یک پرسش را از جنبه‌های گوناگون بررسی و پاسخگویی کند؛ بنابراین اگر یک سؤال به چند حوزه تخصصی مرتبط باشد، پاسخ آن صرفاً از منظر یک گروه تخصصی ارائه نمی‌شود و می‌تواند ابعاد مختلف سؤال را پوشش دهد.

شیردل یکی دیگر از قابلیت‌های این سامانه را تولید پاسخ‌های متنوع عنوان کرد و گفت: اگر کاربر یک سؤال تکراری را در زمان‌های گوناگون مطرح کند، به دلیل مولد بودن سیستم، پاسخ‌ها الزاماً با یک لحن و عبارت ثابت ارائه نمی‌شوند و هوش مصنوعی می‌تواند پاسخ‌های متفاوتی را در اختیار کاربر قرار دهد.

وی افزود: در عین حال، تلاش شده است لحن و ادبیات مورد استفاده در پاسخ‌های «دین‌دان» با لحن کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی هماهنگ باشد و این سامانه با استفاده از داده‌های مرکز، شیوه بیان و ادبیات پاسخگویی کارشناسان را نیز آموزش دیده است.

مدیر پروژه «دین‌دان» در بخش دیگری از سخنان خود به آموزش سامانه برای شناسایی خطاهای نوشتاری کاربران اشاره کرد و گفت: یکی از کارهایی که انجام داده‌ایم، آموزش انواع شکل‌های نادرست نوشتن واژه‌ها بر اساس پرسش‌های واقعی مردم بوده است.

شیردل ادامه داد: برای نمونه، ممکن است کاربر واژه «زکات» را با شکل‌های مختلف و حتی با حروف یا ترکیب‌های نادرست تایپ کند. نمونه‌هایی مانند نوشتن این واژه با حروف اشتباه یا شکل‌های متفاوت در داده‌های واقعی کاربران وجود داشته و همه این موارد به سامانه آموزش داده شده است.

وی تأکید کرد: بنابراین کاربر لازم نیست حتماً سؤال خود را با ادبیات رسمی، دقیق و بدون خطای تایپی مطرح کند؛ «دین‌دان» تلاش می‌کند مفهوم سؤال را از میان شکل‌های گوناگون نوشتاری تشخیص دهد و پاسخ مناسب را ارائه کند.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی خاطرنشان کرد: مسیر طراحی این سامانه از یک چت‌بات ساده آغاز نشده است، بلکه مجموعه‌ای از سرویس‌های هوشمند به‌تدریج در فرایند پاسخگویی مرکز ایجاد شده و در نهایت با ترکیب این خدمات، «دین‌دان» به‌عنوان سامانه پاسخگوی هوشمند سؤالات دینی شکل گرفته است.

 

آدرس سامانه دین دان https://my.pasokhgoo.ir/din-dan

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی عنوان کرد
بخشی از پاسخ‌های مرکز توسط هوش مصنوعی «دین دان» ارائه می‌شود و این سامانه می‌تواند تحول مهمی در عرصه پاسخگویی دینی مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی ایجاد کند.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با تشریح روند ۱۸ ساله فعالیت این مرکز در عرصه پاسخگویی به پرسش‌های دینی گفت: هوش مصنوعی «دین‌دان» اکنون روزانه حدود ۳ هزار پرسش را پاسخ می‌دهد و میزان اتقان و انطباق پاسخ‌های آن با پاسخ‌های کارشناسی حدود ۹۵ درصد است.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر احمد اولیائی رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، امروز دوشنبه ۱۶ شهریورماه در نشست خبری معرفی سامانه پاسخگویی هوشمند به سوالات دینی که در سالن جلسات این مرکز برگزار شد، با اشاره به سابقه فعالیت این مرکز اظهار کرد: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی حدود ۱۸ سال سابقه فعالیت دارد و طی این مدت مسیر دشواری را برای توسعه و گسترش شیوه‌های پاسخگویی به پرسش‌های دینی طی کرده است.

وی افزود: این مرکز در طول این سال‌ها تلاش کرده است متناسب با تغییرات اجتماعی و فناوری و شیوه‌های جدید ارتباط مردم، ابزارها و قالب‌های مختلفی را برای پاسخگویی به پرسش‌های دینی فراهم کند.

فعالیت مرکز در ۸ گروه علمی و ۹ قالب پاسخگویی

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به ساختار علمی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی گفت: این مرکز اکنون در هشت گروه علمی شامل کلام و اعتقادات، فقه و احکام شرعی، قرآن و حدیث، تاریخ و سیره، مشاوره و روان‌شناسی، سیاسی ـ اجتماعی و اخلاق و تربیت فعالیت می‌کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی ادامه داد: پاسخگویی به پرسش‌ها نیز در قالب‌های مختلف انجام می‌شود و مرکز از شیوه‌های تلفنی، مکتوب، آفلاین، آنلاین، بات‌ها در پیام‌رسان‌ها، ایمیل، هوش مصنوعی، صندوق صوتی و پیامک برای دریافت و پاسخگویی به سوالات استفاده می‌کند.

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی با اشاره به حجم بالای مراجعه مردم به این مرکز اظهار کرد: به‌طور میانگین روزانه حدود ۱۲ هزار پرسش توسط پاسخگویان مرکز پاسخ داده می‌شود. با وجود این حجم از پاسخگویی، تقریباً به همین میزان نیز پرسش وجود دارد که امکان پاسخگویی به همه آنها فراهم نیست و کمبود پاسخگو و برخی محدودیت‌های بودجه‌ای، نرم‌افزاری و سخت‌افزاری از جمله عواملی است که اجازه پاسخگویی به تمام پرسش‌های دریافتی را نمی‌دهد.

«دین‌دان»؛ سامانه ای مبتنی بر هوش مصنوعی

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی با اشاره به ورود هوش مصنوعی به فرآیند پاسخگویی دینی تصریح کرد: بخشی از پاسخ‌های مرکز توسط هوش مصنوعی «دین‌دان» ارائه می‌شود و این سامانه می‌تواند تحول مهمی در عرصه پاسخگویی دینی مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی ایجاد کند.

وی با بیان اینکه نسل نوجوان و جوان بیش از گذشته از ابزارهای دیجیتال استفاده می‌کند، گفت: در سال‌های گذشته تلاش شده بود پاسخگویی دینی در بسترهای آفلاین، آنلاین و گفت‌وگوهای مجازی متناسب با این نیاز انجام شود، اما هوش مصنوعی به‌عنوان یک ابزار به‌روز می‌تواند در قالب دستیار و یک سیستم پاسخگو، ظرفیت جدیدی را در این حوزه ایجاد کند.

آغاز پروژه هوشمندسازی پاسخگویی در سال ۱۳۹۸

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی با اشاره به سابقه راه‌اندازی «دین‌دان» اظهار کرد: پروژه بلندمدت هوشمندسازی پاسخگویی در سال ۱۳۹۸ کلید خورد و در ادامه نیز این سامانه توسعه یافت و رونمایی شد و اکنون فرآیند تقویت آن همچنان ادامه دارد.

وی افزود: «دین‌دان» به مرحله‌ای رسیده است که می‌توان ظرفیت‌ها و دستاوردهای آن را مجدداً معرفی و در سطح کشور تبلیغ کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی با اشاره به محدودیت تبلیغات عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی بیان کرد: مرکز در بخش تلفنی طی حدود پنج سال گذشته تبلیغات نداشته است؛ زیرا حتی یک تبلیغ کوچک در سطح کشور می‌تواند حجم بسیار زیادی از پرسش‌ها را به سمت مرکز هدایت کند و با توجه به ظرفیت موجود، امکان پاسخگویی به تمام این پرسش‌ها وجود ندارد.

«دین‌دان» بدون افزایش متناسب نیروی انسانی قابل توسعه است

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی با بیان اینکه شرایط هوش مصنوعی «دین‌دان» متفاوت است، گفت: امکان توسعه و تبلیغ این سامانه بدون نگرانی از افزایش متناسب نیاز به نیروی انسانی وجود دارد.

وی افزود: این سامانه اکنون روزانه حدود ۳ هزار پرسش را پاسخ می‌دهد و ظرفیت پاسخگویی آن معادل فعالیت حدود ۵۰ تا ۷۰ پاسخگو برآورد می‌شود.

اتقان پاسخ‌های «دین‌دان» حدود ۹۵ درصد است

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی با اشاره به میزان اعتماد مرکز به پاسخ‌های این سامانه عنوان کرد: میزان اتقان و انطباق پاسخ‌های «دین‌دان» با پاسخ‌های کارشناسی حدود ۹۵ درصد است. پاسخگویی سامانه به‌صورت مستمر رصد می‌شود و اگر اشکالی در عملکرد سامانه مشاهده شود، به‌صورت روزانه بررسی و اصلاح خواهد شد.

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی درباره فرآیند به‌روزرسانی این سامانه نیز گفت: هر ۲۴ ساعت یک‌بار پرسش‌هایی که در قالب‌های مختلف در مرکز مطرح شده‌اند، از تماس‌های تلفنی گرفته تا سایر شیوه‌های دریافت پرسش، در اختیار هوش مصنوعی قرار می‌گیرند و سامانه هر شب با این مجموعه پرسش‌ها به‌روزرسانی می‌شود.

«دین‌دان» هوش مصنوعی کاملاً بومی است

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی یکی از ویژگی‌های مهم «دین‌دان» را استقلال آن از منابع و سامانه‌های بیرونی دانست و خاطرنشان کرد: این هوش مصنوعی کاملاً بومی است و به دیگر هوش‌ها، موتورهای جست‌وجو، سامانه‌ها و منابع بیرونی متصل نیست. استقلال سامانه از منابع و سامانه‌های بیرونی، یکی از ویژگی‌های مهم «دین‌دان» در فرآیند پاسخگویی به سوالات دینی است.

تأمین تجهیزات سخت‌افزاری؛ یکی از چالش‌های توسعه هوش مصنوعی

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه با اشاره به چالش‌های توسعه هوش مصنوعی در نهادهای دینی گفت: یکی از مشکلات موجود، توزیع نابرابر امکانات سخت‌افزاری است و در حال حاضر تأمین تجهیزات مورد نیاز برای توسعه هوش مصنوعی با چالش جدی روبه‌رو است.

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی افزود: برای نمونه، قیمت یک GPU که سال گذشته حدود ۵ میلیارد تومان بوده، اکنون به حدود ۱۲ میلیارد تومان رسیده است.

وی ادامه داد: اضافه شدن هر کارت گرافیک می‌تواند سرعت هوش مصنوعی مرکز و کیفیت خدمات‌دهی آن را به میزان قابل توجهی افزایش دهد، اما تأمین این تجهیزات به دلیل هزینه بالا دشوار است.

ضرورت توزیع متوازن امکانات میان نهادهای دینی

استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به مسئله بودجه اظهار کرد: در برخی مراکز، امکانات سخت‌افزاری بیشتری وجود دارد که ممکن است به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد.

اولیائی افزود: اگر امکانات میان نهادهای دینی به شکل متوازن‌تری توزیع شود، می‌تواند کمک ویژه‌ای به مراکزی مانند مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی کند؛ چراکه در شرایط فعلی حجم زیادی از پرسش‌ها به سمت این مرکز روانه می‌شود.

حذف پاسخگوی انسانی در دستور کار نیست

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی درباره چشم‌انداز آینده مرکز تأکید کرد: هدف مرکز حذف پاسخگوی انسانی نیست و ارتباط روحانیت با مردم همچنان برای مجموعه موضوعیت دارد. حتی اگر «دین‌دان» در آینده روزانه ۵۰ هزار پرسش را پاسخ دهد، پاسخگویان تلفنی و انسانی مرکز حذف نخواهند شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی گفت: مأموریت مرکز تنها پاسخ دادن به یک پرسش و پایان دادن به ارتباط با پرسشگر نیست، بلکه گفت‌وگو با مخاطب، طرح سوالات اکتشافی، ارجاع به بخش‌های دیگر و حرکت به سمت حل مسئله نیز در فرآیند پاسخگویی دنبال می‌شود.

حفظ کارکرد ویژه روحانیت در کنار توسعه هوش مصنوعی

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی ادامه داد: در کنار استفاده از هوش مصنوعی، تلاش می‌شود کارکرد ویژه روحانیت در حوزه پاسخگویی و تبلیغ دینی حفظ شود و چشم‌انداز مرکز نیز پاسخگویی مطلق در بستر هوش مصنوعی نیست.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: هدف این است که هوش مصنوعی در کنار کارشناسان قرار گیرد و با پاسخگویی به سوالات سطحی و تکراری، فرصت بیشتری برای پاسخگویان حرفه‌ای و طلاب فاضل فراهم شود تا آنان بتوانند روی پرسش‌های جدی‌تر و مسائل پیچیده‌تر تمرکز کنند.

وی تأکید کرد: از یک سو نمی‌خواهیم پرسش‌های ساده و تکراری، ظرفیت پاسخگویان حرفه‌ای را متوقف کند و از سوی دیگر نیز قرار نیست تمام فرآیند پاسخگویی مرکز به هوش مصنوعی واگذار شود؛ این ملاحظه در طراحی و توسعه مسیر آینده مرکز جدی است.

تلاش برای پیشتازی در پاسخگویی هوشمند دینی

حجت‌الاسلام والمسلمین اولیائی با اشاره به چشم‌انداز فناوری مرکز اظهار کرد: در عصر دیجیتال تلاش می‌کنیم در حوزه پاسخگویی هوشمند حرف اول را بزنیم و از ظرفیت بومی، مهندسان و نیروهای متخصصی که با انگیزه دینی و احساس رسالت در دفتر تبلیغات اسلامی و مرکز فعالیت می‌کنند، استفاده کنیم.

وی خاطرنشان کرد: بسیاری از این نیروهای متخصص در خارج از مجموعه و در شرکت‌های خصوصی فناوری نیز فرصت‌های کاری دارند، اما به دلیل پیوند فعالیت این مرکز با امر پاسخگویی و تبلیغ دینی، در این مجموعه حضور یافته و در مسیر توسعه فناوری پاسخگویی دینی فعالیت می‌کنند.

«دین‌دان» می‌تواند در خدمت دیگر نهادها قرار گیرد

رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی در پایان گفت: چشم‌انداز مرکز این است که به یک منبع سریع، معتبر و مبتنی بر فناوری و هوش مصنوعی برای انتشار و پاسخگویی به معارف دینی تبدیل شود. الگوریتم‌های یادگیری عمیقی که در هوش مصنوعی «دین‌دان» به کار گرفته شده است، در آینده می‌تواند در خدمت دیگر نهادها نیز قرار بگیرد.

آدرس دین دان https://my.pasokhgoo.ir/din-dan

حجت‌الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد رئیس پژوهشکده حج و زیارت:
قرآن کریم فلسفه اصلی تشریع قصاص را در تعبیر «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ» بیان کرده و آن را عاملی بازدارنده برای جلوگیری از گسترش قتل و کشتار معرفی می‌کند.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی ـ حجت‌الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد رئیس پژوهشکده حج و زیارت، در این نشست با اشاره به سه واژه «قصاص»، «انتقام» و «ثارالله» اظهار کرد: قصاص یک حق شخصی و محدود است که در چارچوب احکام فقهی و با نظارت حاکم و قاضی اجرا می‌شود و نمی‌توان آن را اقدامی شخصی و خارج از ضوابط شرعی دانست.

وی افزود: قصاص اگرچه نوعی انتقام محسوب می‌شود، اما هدف‌گذاری آن با انتقام الهی متفاوت است. قرآن کریم فلسفه اصلی تشریع قصاص را در تعبیر «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ» بیان کرده و آن را عاملی بازدارنده برای جلوگیری از گسترش قتل و کشتار معرفی می‌کند.

این استاد حوزه با تأکید بر اینکه عفو، صلح و گذشت نیز در نظام قصاص مورد توجه قرار گرفته است، ادامه داد: در قصاص، حق شخصی مطرح است و صاحب حق می‌تواند در چارچوب احکام شرعی از حق خود بگذرد؛ بنابراین تشفی و فروکش کردن ناراحتی ممکن است در مقام اجرا رخ دهد، اما هدف اصلی تشریع قصاص، حفظ حیات و جلوگیری از گسترش جنایت است.

انتقام الهی؛ مجازات فراتر از قصاص

رستم‌نژاد با اشاره به کاربرد واژه «انتقام» در قرآن کریم تصریح کرد: انتقام در فرهنگ قرآن با مجازات و عذاب الهی پیوند دارد و الزاماً به معنای مقابله فرد با فرد نیست.

وی برای تبیین این موضوع به آیات مربوط به جنگ بدر اشاره کرد و گفت: در قرآن کریم تعبیر «فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ» آمده است، در حالی که انتقام مورد اشاره در این آیه از طریق یک حادثه طبیعی همچون طوفان و صاعقه تحقق نیافت، بلکه در جنگ بدر به دست پیامبر(ص) و مسلمانان انجام شد. از این رو، می‌توان گفت انتقام الهی گاه به دست انسان‌ها و در قالب یک اقدام بشری تحقق پیدا می‌کند، اما نسبت آن به خداوند به دلیل هدف و حقیقت الهی آن است.

وی افزود: در آیات مربوط به جنگ نیز از یک سو خطاب «قَاتِلُوهُمْ» متوجه مؤمنان است و از سوی دیگر نتیجه و عذاب به خداوند نسبت داده می‌شود؛ بنابراین مجازات الهی می‌تواند از طریق دست انسان‌ها تحقق پیدا کند.

«ثارالله» و تفاوت آن با قصاص

این پژوهشگر دینی در ادامه به مفهوم «ثارالله» پرداخت و گفت: اگر شهادت امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع) صرفاً از منظر قصاص بررسی شود، باید گفت قصاص عاملان شهادت آنان انجام شده است؛ ابن‌ملجم به دست امام حسن مجتبی(ع) قصاص شد و بسیاری از مباشران و عوامل اصلی واقعه کربلا نیز در جریان اقدامات مختار به مجازات رسیدند.

وی ادامه داد: بنابراین اگر «ثارالله» صرفاً به معنای قصاص قاتل باشد، پس از اجرای قصاص و مجازات قاتلان، موضوع باید پایان یافته باشد؛ در حالی که در روایات، ظهور امام عصر(عج) با مطالبه خون امام حسین(ع) و انتقام از واقعه کربلا پیوند خورده است.

رستم‌نژاد با استناد به روایات ذیل آیه «وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا» اظهار کرد: در برخی روایات، این آیه درباره امام حسین(ع) تطبیق داده شده و امام عصر(عج) به عنوان کسی معرفی شده است که مطالبه خون آن حضرت را دنبال می‌کند.

وی افزود: در این نگاه، مسئله صرفاً شخص قاتل و مباشر جنایت نیست، بلکه یک جریان و تفکر مورد توجه است؛ به همین دلیل در روایات، مسئله انتقام از واقعه کربلا فراتر از مجازات افرادی است که در آن حادثه حضور مستقیم داشتند.

انتقام از یک جریان، نه صرفاً یک فرد

حجت‌الاسلام رستم‌نژاد با تأکید بر اینکه باید میان «قصاص شخصی» و «انتقام الهی» تمایز قائل شد، گفت: در قصاص، یک جنایت مشخص و شخصی رخ داده و مقابله نیز در همان چارچوب تعریف می‌شود؛ اما در انتقام الهی ممکن است تعرض به یک مقام، جایگاه یا حقیقت الهی موضوع قرار گرفته باشد.

وی در همین زمینه با اشاره به واقعه عاشورا اظهار کرد: در کربلا صرفاً یک انسان به شهادت نرسید، بلکه مقام امامت و ولایت مورد تعرض قرار گرفت؛ جایگاهی که یک امر الهی است. از این رو، نمی‌توان مسئله انتقام از عاشورا را صرفاً در قالب مقابله فرد با فرد یا کشتن قاتل تحلیل کرد.

استمرار مجازات یک جریان در قرآن

رستم‌نژاد برای تبیین مفهوم «انتقام جریانی» به آیات مربوط به بنی‌اسرائیل اشاره کرد و گفت: قرآن کریم در سوره اعراف از سنتی سخن می‌گوید که بر اساس آن، خداوند تا روز قیامت کسانی را بر بنی‌اسرائیل مسلط می‌کند که آنان را به عذاب و مجازات دچار کنند.

وی افزود: این آیات نشان می‌دهد که در مفهوم انتقام الهی، لزوماً با یک فرد معین و یک مجازات فردی مواجه نیستیم؛ بلکه ممکن است یک جریان و تفکر در طول تاریخ موضوع مجازات قرار گیرد.

این استاد حوزه در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: در قصاص، فرد و حق شخصی محور است، اما در انتقام الهی، مجازات و کیفر الهی می‌تواند ناظر به یک جریان و تعرض به یک جایگاه باشد. از همین منظر، می‌توان تفاوت میان قصاص، انتقام و مفهوم «ثارالله» را بهتر فهم کرد.

وی همچنین با اشاره به برخی برداشت‌های غیرعلمی درباره مفهوم انتقام خاطرنشان کرد: در تبیین این مسئله نباید منفعلانه و صرفاً بر اساس برداشت‌های عامیانه سخن گفت، بلکه باید مبانی قرآنی و روایی مفهوم انتقام را به‌درستی تبیین و از ظرفیت آیات و روایات برای ارائه یک تحلیل دقیق استفاده کرد.

به همت مرکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی
مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، مرحله اول کارگاه تخصصی «زوج‌درمانی شناختی، رفتاری پیشرفته» را با هدف ارتقای مهارت‌های تخصصی دانشجویان روان‌شناسی برگزار کرد.

مرکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، با همکاری مرکز آموزش‌های کاربردی دفتر تبلیغات اسلامی، کارگاه تخصصی «زوج‌درمانی شناختی، رفتاری پیشرفته» را برگزار کرد.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، این کارگاه به‌صورت حضوری و مجازی و با هدف ارتقای دانش و مهارت دانشجویان رشته روان‌شناسی و رشته‌های مرتبط برگزار شد.

در این دوره، دکتر حمزه عبدی به ارائه مباحث تخصصی در زمینه زوج‌درمانی شناختی ـ رفتاری پرداخت. این رویکرد درمانی از جمله روش‌های مؤثر در حوزه درمان تعارضات و مشکلات زوجین به شمار می‌رود.

از جمله محورهای مطرح‌شده در این کارگاه:
- قواعد روابط زناشویی رضایت بخش؛
- الگوهای رفتار زناشویی رضایت بخش و مخرب؛
- الگوهای شناخنی زناشویی رضایت بخش و مخرب؛
- الگوهای هیجانی زناشویی رضایت بخش و مخرب؛
- الگوهای انگیزشی زن و مرد در رابطه زناشویی؛
- الگوهای ارتباطی زن و شوهر ( درون و  بیرون خانواده)؛
- تاثیر ویژگیهای روان شناختی فردی؛ بالینی و شخصیتی  در مشکلات زناشویی.

این کارگاه به مدت 10 ساعت، طی روزهای چهارشنبه ۲۸ و پنجشنبه ۲۹ مردادماه ۱۴۰۵ در سالن شهید رئیسی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی واقع در قم، بلوار امین، سه راه سالاریه برگزار شد.

لازم به ذکر است که مرحله دوم این کارگاه نیز در چهارشنبه 18 و پنجشنبه 19 شهریور 1405 و با سرفصل های زیر به صورت حضوری و مجازی برگزار خواهد شد:
- هیجانات تا چه اندازه در روابط زناشویی تاثیر دارند؟
- چگونه هیجانات زمینه اختلاف زناشویی را فراهم می کنند؟ 
- همسران با رضایت زناشویی بالا چگونه هیجانات خود را مدیریت می کنند؟
- مسیر  هیجانات سالم در روابط زناشویی چیست؟
- چگونه تزاهم نیازهای زن و مرد باعث پایین آمدن رضایت زناشویی می شود؟ 
- نیازهای فردی و اجتماعی چگونه خود را در زندگی آشکار می کنند؟
- انواع انگیزه های مرتبط با روابط زوجین
- تفاوت های جنسیتی در انگیزه ها
- مصاحبه تشخیصی مشکلات زناشویی
- چگونه مشکلات زناشویی ، در درمان شناختی رفتاری ساخت بندی(case formulation) می شود؟

دانشجویان رشته روان‌شناسی و رشته‌های مرتبط علاقه مند به شرکت در این کارگاه، می توانند طی تماس با شماره های 09191976441 و نیز 02537174168 جهت ثبت نام اقدام نمایند

پاسخگویی در پیام رسان ایتا 
mahdavinik1364@
 

حجت الاسلام جواد مرادی رئیس اداره رسانه و مکتوب مرکز ملی
مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با رصد مستمر شبهات روز، تولید محتوای دینی تخصصی و ماندگار را در قالب‌های متنوع رسانه‌ای دنبال می‌کند.

حجت‌الاسلام جواد مرادی، رئیس اداره رسانه و مکتوب مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی عنوان کرد: مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی در سال‌های اخیر تلاش کرده است از الگوی سنتی پاسخ به پرسش‌های موردی فاصله گرفته و با شناسایی مسائل و شبهات پرتکرار جامعه، به سمت تولید محتوایی جامع، تخصصی و ماندگار حرکت کند. این رویکرد با هدف پاسخگویی دقیق‌تر به دغدغه‌های فکری و اعتقادی مخاطبان و ارائه محتوا در قالب‌های متنوع دنبال می‌شود.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، ایشان درباره رویکرد این بخش توضیح داد: فعالیت مجموعه صرفاً به سؤالاتی که از سوی مخاطبان مطرح می‌شود محدود نیست، بلکه با رصد مستمر فضای عمومی جامعه، موضوعات پرتکرار و شبهات مطرح ‌شده شناسایی می‌شوند. پس از این مرحله، مسائل اولویت‌دار در فرآیند تولید قرار گرفته و پاسخ‌هایی با رویکردی عمیق و قابل استفاده در بلندمدت تهیه می‌شود.

به گفته وی، پس از شناسایی و ثبت سؤالات در سامانه، هر موضوع به کارشناس مرتبط ارجاع داده می‌شود و مراحل مختلف بررسی محتوایی، کنترل ساختار و ویرایش نیز به شکل نظام‌مند و سیستمی انجام می‌گیرد. برای افزایش اعتبار و کارآمدی پاسخ‌ها، استفاده از کلیدواژه‌های تخصصی، معرفی منابع مرتبط و درج ارجاعات کامل نیز در فرآیند تولید محتوا مورد توجه قرار دارد. همچنین پاسخ‌های کوتاه و فشرده برای بهره‌گیری در سامانه هوش مصنوعی مرکز و نسخه‌های مختصر برای تولیدات چندرسانه‌ای تهیه می‌شود.

مدیر بخش مکتوب و رسانه مرکز ملی پاسخگویی همچنین درباره شیوه‌های مختلف ارائه این تولیدات گفت: محصولات مرکز تنها به محتوای نوشتاری محدود نمی‌شوند و در قالب کتاب‌های چاپی، الکترونیکی و صوتی نیز در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرند. در حوزه رسانه نیز برای انتقال یک موضوع از قالب‌های مختلفی مانند عکس‌نوشته، اینفوگرافیک، موشن‌گرافیک، پوستر، کلیپ‌های تولیدشده با هوش مصنوعی، پادکست، ریلز و نرم‌افزارهای کاربردی استفاده می‌شود. هدف از این تنوع، رساندن محتوای واحد به مخاطبان مختلف با توجه به نوع سلیقه و شیوه مصرف رسانه‌ای آنان است.

حجت‌الاسلام مرادی در پایان با اشاره به میزان انتشار و دسترسی به محصولات مرکز در فضای دیجیتال اظهار داشت: بخش قابل توجهی از تولیدات در بسترهایی مانند سایت و اپلیکیشن «پاسخگو» منتشر می‌شود. بر اساس آمارهای رسمی گوگل، محتوای موجود در سایت پاسخگو هر ماه بیش از دو میلیون بازدید غیرمستقیم دارد. این میزان مراجعه، بیانگر گستردگی دسترسی و توجه مخاطبان به محتوای دینی و اعتقادی تولیدشده در این مجموعه است.
 

رئیس گروه پاسخگویی فضای مجازی مرکز ملی پاسخگویی هشدار داد:
آینده پاسخگویی دینی بدون بهره‌گیری از فناوری‌های نوین قابل تصور نیست، اما فناوری هرگز جایگزین کارشناسان دینی نخواهد شد.

رئیس اداره پاسخگویی فضای مجازی ملی پاسخگویی دینی از پاسخگویی به 37 درصد مراجعان امسال خبر داد.

حجت‌الاسلام محمدمهدی پورمدنی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در قم، با اشاره به استقبال روزافزون مردم از دریافت پاسخ‌های دینی در بسترهای آنلاین، از پاسخگویی به حدود 37 درصد مراجعان درگاه‌های پاسخگویی فضای مجازی در سال جاری خبر داد و گفت: برای پاسخگویی مطلوب به نیاز جامعه، ظرفیت فعلی باید دست‌کم سه برابر افزایش یابد.

وی در تشریح خدمات این مرکز در فضای مجازی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از مخاطبان ترجیح می‌دهند پرسش‌های دینی خود را از طریق فضای مجازی مطرح کنند و به همین دلیل، مرکز طی سال‌های اخیر خدمات خود را بر بستر «سامانه جامع پاسخگو» متمرکز کرده است.

پورمدنی افزود: این سامانه در دو نسخه وب و اپلیکیشن ارائه می‌شود و امکاناتی مانند پاسخگویی آنلاین و آفلاین، گفت‌وگوی متنی زنده، جست‌وجوی هوشمند در بانک پرسش و پاسخ، کانال‌های تخصصی، آرشیو سوابق گفت‌وگو و امکان اشتراک‌گذاری محتوا در شبکه‌های اجتماعی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد؛ هدف ما این است که دسترسی مردم به پاسخ‌های معتبر دینی ساده، سریع و در هر زمان ممکن باشد.

رئیس اداره پاسخگویی فضای مجازی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با اشاره به محدودیت ظرفیت پاسخگویی گفت: با وجود تلاش شبانه‌روزی کارشناسان، در سال جاری تنها توانسته‌ایم به حدود 37 درصد مراجعان درگاه‌های پاسخگویی فضای مجازی پاسخ ارائه کنیم و بخش قابل توجهی از پرسشگران به دلیل محدودیت نیروی انسانی و امکانات، پاسخی دریافت نکرده‌اند.

وی ادامه داد: این موضوع نشان می‌دهد نیاز جامعه بسیار فراتر از ظرفیت موجود است و اگر بخواهیم شرایط مطلوبی را تجربه کنیم، باید ظرفیت پاسخگویی دست‌کم سه برابر شود. حتی برای اینکه بتوانیم پاسخگوی بخش قابل قبولی از درخواست‌های مردم باشیم، افزایش حدود 150 درصدی ظرفیت فعلی ضروری است و تحقق این موضوع نیازمند حمایت جدی در حوزه نیروی انسانی، زیرساخت‌های فنی و توسعه خدمات است.

پورمدنی درباره دیگر مأموریت‌های اداره پاسخگویی فضای مجازی عنوان کرد: مأموریت این اداره صرفاً پاسخ دادن به پرسش‌ها نیست؛ ما به‌صورت مستمر فضای مجازی را رصد می‌کنیم تا شبهات و مسائل نوپدید را شناسایی کنیم و سپس با همکاری گروه‌های علمی، پاسخ‌های مستند و متناسب با مخاطبان تولید می‌شود.

وی گفت: بر کیفیت علمی و سرعت پاسخگویی نیز نظارت داریم و محتوای تولیدشده را در قالب‌های متنوعی مانند اینفوگرافیک، موشن‌گرافیک، کلیپ، عکس‌نوشته و محتوای متنی منتشر می‌کنیم. همچنین شبکه توزیع گسترده‌ای برای انتشار محتوا در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرده‌ایم تا علاوه بر پاسخ به سؤال، از گسترش شبهات نیز پیشگیری کنیم

رئیس اداره پاسخگویی فضای مجازی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با اشاره به فعالیت‌های این مرکز در حوزه فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین پروژه‌های مرکز، توسعه دستیار هوشمند «دین‌دان» است که با تکیه بر بانک عظیم پرسش و پاسخ‌های معتبر مرکز و فناوری هوش مصنوعی طراحی شده است.

پورمدنی افزود: این پروژه از سال 1398 آغاز شد و اکنون به مرحله‌ای رسیده که می‌تواند دسترسی 24 ساعته به پاسخ‌های دینی را فراهم کرده و بخشی از بار پاسخگویی کارشناسان را کاهش دهد. هسته این سامانه بر پایه بیش از چهار میلیون رکورد پرسش و پاسخ معتبر آموزش دیده و صرفاً از منابع پالایش‌شده و تأییدشده مرکز استفاده می‌کند که این موضوع به افزایش دقت پاسخ‌ها و کاهش احتمال تولید اطلاعات نادرست کمک می‌کند.

وی درباره چشم‌انداز آینده پاسخگویی دینی در فضای مجازی گفت: آینده پاسخگویی دینی بدون بهره‌گیری از فناوری‌های نوین قابل تصور نیست، اما فناوری هرگز جایگزین کارشناسان دینی نخواهد شد؛ بلکه ابزاری برای افزایش سرعت، دقت و دسترسی است

رئیس اداره پاسخگویی فضای مجازی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی خاطرنشان کرد: تلاش می‌کنیم با توسعه سامانه‌های هوشمند، ارتقای کیفیت محتوای علمی و افزایش ظرفیت پاسخگویی، شرایطی فراهم کنیم که هیچ پرسشگری بدون پاسخ نماند. تحقق این هدف نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فنی، تقویت منابع انسانی متخصص و حمایت از پروژه‌های دانش‌بنیان در حوزه پاسخگویی دینی است.

پورمدنی تأکید کرد: تلفیق دانش دینی اصیل با فناوری‌های نوین می‌تواند الگویی موفق برای پاسخگویی به نیازهای جامعه در عصر دیجیتال باشد.

رئیس بخش تلفنی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی تشریح کرد
بیش از ۱۸ سال است که با شماره ۰۹۶۴۰۰ مشغول فعالیت بوده و هم‌اکنون به‌طور میانگین پذیرای ۵ هزار تماس از سراسر کشور است.
رئیس بخش تلفنی و پیامک مرکز ملی

 

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی، روزگاری که گسترش فضای مجازی و ابزارهای هوشمند، شیوه دسترسی مردم به اطلاعات و پاسخ پرسش‌های دینی را دگرگون کرده است، ارتباط مستقیم و گفت‌وگوی زنده با کارشناس همچنان جایگاه ویژه‌ای دارد.

در همین راستا، خبرنگار خبرگزاری حوزه در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام حبیبیان مدیر بخش تلفنی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، درباره روند فعالیت این بخش، ظرفیت کارشناسان، نحوه پاسخگویی به پرسش‌های مردم و جایگاه ارتباط تلفنی با روحانیون به گفت‌وگو پرداخته است که مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

بخش تلفنی در این مرکز از کی شروع به کار کرد؟

بخش تلفنی مرکز ملی پاسخگویی از ابتدای تاسیس این مرکز از حدود ۱۸ سال پیش به عنوان پر مخاطب ترین و بزرگترین بخش مرکز شروع به فعالیت نمود. این بخش که با شماره ۰۹۶۴۰۰ در میان مردم در سطح کشور شناخته می شود در گروه‌های هشتگانه قرآن، حدیث، عقاید، اخلاق، مشاوره، احکام، تاریخ، و سیاسی_اجتماعی سال‌هاست به سؤالات هموطنان پاسخ می‌دهد.

چند نفر پاسخگو و کارشناس در بخش تلفنی دارید؟

این بخش بهره‌مند از حدود ۳۰۰ نفر از کارشناسان فرهیخته دارای تحصیلات حوزوی می باشد که متناسب با رشته تخصصی خود از مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری در موسسات یا دانشگاه های معتبر نیز برخوردارند .

این ۳۰۰ نفر نیروی رسمی مرکز و در ساختار مرکز هستند؟

خیر، شاید برخی به غلط تصور کنند پاسخگویی روزانه به حدود 5 هزار سوال حتما 300 کارمند رسمی و ساختاری عظیم دارد درحالی که اساسا مزیت مرکز ملی پاسخگویی، ساختاری کوچک و چابک است. این پاسخگویان عزیز به صورت قراردادی با مرکز همکاری می کنند و در ساختار اداری قرار نمی گیرند.

پاسخگویی در این بخش از چه ساعتی آغاز و تا چه ساعتی برقرار است؟

پاسخگویی در بخش تلفنی مرکز از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب در سه نوبت ۴ ساعته بی وقفه ادامه دارد و بطور میانگین روزانه ۵۰۰۰ تماس از طرف هم‌وطنان گرامی به سامانه پاسخگویی متصل می گردد.

پاسخگویی تلفنی مرکز چه ویژگی هایی دارد؟

امکان اتصال آسان به سامانه، وجود کارشناسان خبره خانم در دو بخش احکام شرعی و مشاوره، پاسخگویی تخصصی به هر سوال توسط متخصصان همان رشته، ارزیابی مستمر از پاسخگویی و نظارت بر ارائه جواب دقیق و کامل، امکان اتصال پرسشگر به کارشناسان گوناگون برای رسیدن به پاسخ سوالات مختلف در یک تماس و اموری از این دست باعث شده تا علی رغم وجود بسترهای دیگر رسیدن به جواب، اکثر مخاطبان مرکز، تماس تلفنی را بهترین سازوکار برای رسیدن به جواب قانع کننده و اطمینان بخش در برابر پرسشهایشان بدانند.

آیا با توسعه فضای مجازی و هوش، امکان کاهش تماس های تلفنی به مرکز وجود دارد؟

بله، قطعا این اتفاق می‌تواند بیافتد. برای همین است که مرکز در قالب های دیگر مانند شبکه های اجتماعی،پیام رسان ها، صندوق صوتی، هوش مصنوعی و غیره نیز حاضر است.

البته باید تاکید کنم تلفن هم مانند تلویزیون از جمله ابزارهایی است که هرچند رقبای بسیار پیدا کرده اما همچنان مورد استفاده است به ویژه از طرف خانواده‌ها.

همچنین در تلفن، گفتگوی زنده مردم با روحانیت رخ می دهد که به احیا و ارتقای مرجعیت فکری روحانیت و حفظ ارتباطات مردمی کمک می کند.

رئیس پشتیبانی علمی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی عنوان کرد
پشتیبانی علمی مرکز ملی پاسخگویی باایجاد چرخه‌ای از آموزش، پژوهش، ارزیابی و جذب، درمسیر تقویت پشتوانه علمی ومهارتی پاسخگویی به سؤالات و شبهات دینی فعالیت می‌کند.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، حجت‌الاسلام عبادی نیک، رئیس پشتیبانی علمی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، با تشریح فعالیت‌ها و مأموریت‌های این بخش اظهار کرد: پشتیبانی علمی یکی از بخش‌های مهم مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی است که با هدف ارتقای مستمر سطح علمی و مهارتی کارشناسان و همچنین افزایش کیفیت پاسخگویی فعالیت می‌کند. این بخش چهار مأموریت اصلی شامل آموزش، پژوهش، ارزیابی و جذب کارشناسان جدید را دنبال می‌کند.

وی افزود: تلاش ما این است که پاسخگویی به سؤالات و شبهات دینی از پشتوانه علمی، پژوهشی و مهارتی لازم برخوردار باشد و مخاطبان بتوانند پاسخ‌هایی دقیق، مستند و متناسب با نیاز خود دریافت کنند.

رئیس پشتیبانی علمی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی درباره فعالیت‌های آموزشی این بخش گفت: یکی از مأموریت‌های اصلی ما، آموزش مستمر کارشناسان مرکز است. از آنجا که مسائل دینی و شبهات مطرح‌شده از سوی مخاطبان دائماً در حال تغییر است، کارشناسان نیز باید دانش و مهارت‌های خود را به‌صورت مستمر به‌روز کنند.

عبادی نیک ادامه داد: در همین راستا، کمیته‌های علمی گروه‌های هشت‌گانه پاسخگویی در تخصص های علوم قرآنی، احکام شرعی، مباحث اعتقادی، مباحث حدیثی، تاریخ، اخلاق و تربیت، سیاسی و اجتماعی و همچنین مشاوره و روانشناسی، در طول سال مهم‌ترین نیازهای علمی و مهارتی کارشناسان را شناسایی کرده و متناسب با این نیازها، برنامه‌های آموزشی برگزار می‌کنند. این آموزش‌ها حوزه‌های مختلفی از جمله مسائل علمی و محتوایی، موضوعات نوظهور، شبهات پرتکرار و مهارت‌های پاسخگویی را دربرمی‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه فعالیت‌های آموزشی مرکز تنها به کارشناسان داخلی محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: مرکز ملی با استفاده از ظرفیت اساتید و کارشناسان خبره و باتجربه خود، زمینه تربیت نیروهای مستعد در عرصه پاسخگویی را نیز فراهم کرده است. در همین زمینه، دوره‌های علمی و مهارتی متعددی برای توانمندسازی فعالان فرهنگی و حوزوی و علاقه‌مندان به عرصه پاسخگویی برگزار می‌شود.

به گفته وی، این دوره‌ها با همکاری مراکز، مؤسسات و نهادهای حوزوی، دانشگاهی، دولتی، نظامی و سایر مجموعه‌های مرتبط و همچنین با همکاری مرکز آموزش‌های کاربردی دفتر تبلیغات اسلامی برگزار می‌شود.

رئیس پشتیبانی علمی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی در ادامه درباره نقش پژوهش در فعالیت‌های این بخش بیان کرد: پاسخگویان برای ارائه پاسخ‌های دقیق و معتبر، به منابع علمی متقن و روزآمد نیاز دارند؛ به‌ویژه در موضوعات نوظهور، مسائل مهم و شبهات پرتکرار. بر همین اساس، پشتیبانی علمی از پروژه‌های تحقیقاتی با رویکرد پژوهش‌های کاربردی در عرصه پاسخگویی حمایت می‌کند.

عبادی نیک تصریح کرد: هدف از این پژوهش‌ها، تأمین منابع علمی معتبر و کاربردی و فراهم کردن امکان استفاده کارشناسان از این منابع است. تلاش ما این است که پژوهش‌ها مستقیماً با نیازهای واقعی عرصه پاسخگویی ارتباط داشته باشند و بتوانند در حل مسائل و پاسخ به پرسش‌های جدید مخاطبان مورد استفاده قرار گیرند.

وی ارزیابی کارشناسان را یکی دیگر از مأموریت‌های مهم پشتیبانی علمی دانست و گفت: این ارزیابی با دو هدف اصلی ارتقای علمی و مهارتی کارشناسان و صیانت از حقوق پرسشگران انجام می‌شود. پاسخگویی به سؤالات دینی مسئولیتی حساس است و مخاطب انتظار دارد پاسخی که دریافت می‌کند از دقت علمی، استناد مناسب و کیفیت لازم برخوردار باشد.

وی ادامه داد: به همین دلیل، پاسخگویان مرکز به‌صورت مستمر از نظر علمی و مهارتی ارزیابی می‌شوند. تیم ارزیابی از ارزیابان عالی، یعنی مدیران علمی گروه‌ها، و ارزیابان کمکی تشکیل شده است. در طول سال، فایل‌های متعددی از پاسخ‌های کارشناسان بررسی می‌شود و نتایج این ارزیابی‌ها نیز در اختیار خود کارشناسان قرار می‌گیرد.

عبادی نیک هدف از این فرایند را شناسایی نقاط قوت و زمینه‌های قابل بهبود و کمک به رشد علمی و حرفه‌ای پاسخگویان عنوان کرد.

رئیس پشتیبانی علمی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی همچنین درباره روند جذب کارشناسان جدید اظهار کرد: با توجه به ظرفیت و نیاز گروه‌ها و بخش‌های مختلف پاسخگویی، پشتیبانی علمی مسئولیت شناسایی و ارزیابی نیروهای جدید را نیز بر عهده دارد.

وی افزود: افرادی که علاقه‌مند به همکاری با مرکز ملی هستند، می‌توانند از طریق بخش «دعوت به همکاری» در سایت مرکز، مشخصات خود را ثبت کنند. پس از بررسی اولیه، افراد واجد شرایط متناسب با نیاز گروه‌ها برای مصاحبه و ارزیابی علمی دعوت خواهند شد.

عبادی نیک خاطرنشان کرد: افرادی که در مصاحبه علمی موفق شوند، پس از تأیید کمیته امور پاسخگویان، وارد دوره پاسخگویی آزمایشی خواهند شد و در صورت موفقیت در این دوره، فعالیت رسمی خود را به عنوان کارشناس پاسخگو در مرکز ملی آغاز می‌کنند.

وی در پایان گفت: در مجموع، پشتیبانی علمی تلاش می‌کند با ایجاد چرخه‌ای منسجم از آموزش، پژوهش، ارزیابی و جذب، پشتوانه علمی و مهارتی پاسخگویی را تقویت کند تا مرکز ملی بتواند متناسب با نیازهای روز جامعه، پاسخ‌هایی دقیق، مستند و کارآمد به سؤالات و شبهات دینی ارائه دهد.

شکل‌گیری بزرگ‌ترین بانک پرسش‌های دینی کشور در سایه ۱۸ سال پاسخگویی به میلیون‌ها مخاطب

رییس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با تشریح فعالیت‌های این مرکز، از شکل‌گیری بزرگ‌ترین بانک پرسش‌های دینی کشور در نتیجه نزدیک به دو دهه پاسخگویی به میلیون‌ها سؤال و شبهه خبر داد.

 

حجت‌الاسلام والمسلمین احمد اولیایی، رییس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با تشریح فعالیت‌ها و ظرفیت‌های این مرکز اظهار کرد: مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی حدود ۱۸ سال پیش ذیل دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم تأسیس شد و فعالیت خود را آغاز کرد.وی افزود: این مرکز در هفت گروه تخصصی شامل قرآن و حدیث، احکام، کلام و اعتقادات، اخلاق، روان‌شناسی و مشاوره، تاریخ و سیره و همچنین مسائل سیاسی و اجتماعی به پرسش‌های مردم پاسخ می‌دهد و خدمات آن در قالب‌های تلفنی، پیامکی، آنلاین، آفلاین، رسانه‌ای، میدانی، شبکه‌های اجتماعی، آثار مکتوب و هوش مصنوعی ارائه می‌شود.

روزانه ۶ هزار تماس دینی از سراسر کشور با مرکز ملی پاسخگوییرییس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با اشاره به ظرفیت‌های این مجموعه گفت: در حال حاضر حدود ۳۰۰ خط تلفن در مرکز فعال است و روزانه به تماس‌های مردمی پاسخ داده می‌شود. همچنین بخشی ویژه رصد و داده‌کاوی در مرکز فعالیت می‌کند که به صورت مستمر پرسش‌ها و شبهات جامعه را پایش می‌کند.

رییس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، با اشاره به حجم بالای مراجعات گفت: روزانه حدود ۶ هزار تماس از سراسر کشور با مرکز برقرار می‌شود که توسط حدود ۴۰۰ پاسخگوی متخصص از میان طلاب دارای تخصص‌های علمی مرتبط پاسخ داده می‌شود. وی افزود: در کنار پاسخگویی انسانی، سامانه هوش مصنوعی طراحی‌شده توسط متخصصان مرکز نیز بخشی از بار پاسخ به پرسش‌های پرتکرار را بر عهده گرفته است تا امکان تمرکز بیشتر کارشناسان بر مسائل تخصصی‌تر فراهم شود. اولیایی ادامه داد: ظرفیت توسعه فعالیت‌ها و افزایش تعداد پاسخگویان در مرکز وجود دارد، اما محدودیت‌های اعتباری و بودجه‌ای مهم‌ترین مانع توسعه این بخش به شمار می‌رود.اولیایی با اشاره به فعالیت‌های میدانی مرکز اظهار کرد: پاسخگویی میدانی یکی از ظرفیت‌های مهم مرکز است و از نمازهای جمعه و نمایشگاه کتاب تهران گرفته تا مدارس سراسر کشور را دربر می‌گیرد. به‌ویژه پس از تحولات سال‌های اخیر، حضور کارشناسان مرکز در مدارس، به‌خصوص مدارس سمپاد، با استقبال گسترده‌ای مواجه شده است.

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از پاسخگویان مرکز را بانوان تشکیل می‌دهند، افزود: این امکان فراهم شده است که بانوان سؤال‌کننده در صورت تمایل با کارشناسان خانم ارتباط برقرار کنند.رییس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی تصریح کرد: براساس ارزیابی‌ها و نظرسنجی‌های انجام‌شده، میزان رضایت مخاطبان از خدمات مرکز بین ۹۰ تا ۹۵ درصد است.رویکرد مرکز فقط پاسخ دادن نیست؛ حل مسئله استاولیایی با تشریح رویکردهای مرکز ملی پاسخگویی گفت: یکی از مهم‌ترین رویکردهای مرکز، رویکرد آفندی و پیش‌دستانه است. ما صرفاً منتظر دریافت پرسش‌ها نمی‌مانیم، بلکه شبهات و جریان‌های فکری داخل و خارج کشور را رصد می‌کنیم تا برای پرسش‌های آینده نیز آمادگی داشته باشیم.وی افزود: رویکرد دیگر مرکز، حل مسئله است. هدف ما صرفاً ارائه یک پاسخ فقهی یا اعتقادی نیست، بلکه تلاش می‌کنیم ریشه اصلی مسائل را شناسایی کنیم و در صورت نیاز، مخاطب را به بخش‌های تخصصی دیگر ارجاع دهیم.

مدیر مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی خاطرنشان کرد: پاسخگویی در این مرکز تنها با هدف افزایش آگاهی مخاطب انجام نمی‌شود، بلکه تلاش می‌شود پاسخ‌ها به حل مسائل واقعی زندگی مردم و تقویت سبک زندگی دینی منجر شود.برای پرسش‌های احتمالی سریال سلمان فارسی از هم‌اکنون آماده می‌شویموی با اشاره به رویکرد واکنش سریع مرکز گفت: تجربه نشان داده است که تولید برخی آثار رسانه‌ای می‌تواند موجی از پرسش‌ها را در جامعه ایجاد کند. به همین دلیل مرکز تلاش می‌کند پیش از وقوع چنین شرایطی برای پاسخگویی آماده باشد.اولیایی افزود: هم‌اکنون با توجه به در حال تولید بودن سریال سلمان فارسی، پژوهشگران مرکز در حال بررسی زندگی حضرت سلمان و پرسش‌های احتمالی مخاطبان هستند تا در زمان پخش این مجموعه، پاسخ‌های لازم از پیش آماده شده باشد.بانک اطلاعاتی مرکز می‌تواند به تصمیم‌سازی‌های کلان کشور کمک کندمدیر مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با اشاره به ظرفیت‌های پژوهشی این مجموعه گفت: نزدیک به دو دهه فعالیت مرکز، بانک عظیمی از داده‌های مرتبط با پرسش‌ها و دغدغه‌های مردم را ایجاد کرده است که می‌تواند در اختیار پژوهشگران و سیاست‌گذاران قرار گیرد.وی ادامه داد: این داده‌ها امکان تحلیل مسائل بر اساس استان، شهر، جنسیت، سن، سطح تحصیلات و موضوعات مختلف را فراهم می‌کنند و می‌توانند مبنای تدوین گزارش‌های راهبردی و پیشنهادهای سیاستی باشند.اولیایی خاطرنشان کرد: در برخی موارد، افزایش ناگهانی پرسش‌ها درباره یک موضوع خاص، مانند خودکشی در یک منطقه، به شناسایی و پیگیری میدانی آن مسئله کمک کرده و آثار مثبتی به همراه داشته است.هوش مصنوعی بخشی از بار پاسخگویی را بر عهده گرفته است

وی درباره برنامه‌های آینده مرکز نیز گفت: توسعه هوش مصنوعی یکی از برنامه‌های جدی ماست. هرچند ارتباط مستقیم میان مخاطب و پاسخگو همچنان اهمیت ویژه‌ای دارد، اما هوش مصنوعی می‌تواند در پاسخگویی به پرسش‌های پرتکرار نقش مؤثری ایفا کند.رییس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی افزود: هدف ما این است که پاسخگویان انسانی فرصت بیشتری برای رسیدگی به مسائل پیچیده‌تر و تخصصی‌تر داشته باشند و در کنار آن، رویکرد حل مسئله و تقویت سبک زندگی دینی را نیز بیش از گذشته دنبال کنیم.وی در پایان با اشاره به اهمیت پاسخگویی در آموزه‌های دینی گفت: امام باقر(ع) به ابان بن تغلب فرمودند: «دوست دارم در مسجد بنشینی و به پرسش‌های مردم پاسخ دهی؛ زیرا دوست دارم در میان شیعیان من افرادی همانند تو فراوان باشند.» این روایت نشان می‌دهد پاسخگویی مستقیم به مردم، بخشی از رسالت اصیل عالمان دین است.

 

به همت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی منتشر شد.
کتاب «خلاف مشهور» به همت جمعی از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی تدوین و منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، کتاب «خلاف مشهور» توسط حجج اسلام سیدمحمدحسن صادقی، علی زنگنه ابراهیمی و سیدعباس دیانت‌مقدم از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی نمایندگی خراسان رضوی در 256 صفحه تهیه و به همت مؤسسه بوستان کتاب به چاپ رسید.

کتاب «خلاف مشهور» سعی در بررسی یکی از مشکلات قابل توجه در فهم، تبیین و ارائه فتاوای فقهی دارد که «تصور وجود اجماع و اتفاق نظر تمامی مراجع تقلید در مورد شماری از احکام شرعی» است لذا بر مبنای این تصور، طبق فتاوای مشهور و شناخته شده جواب داده می‌شود و مطابق آن عمل می‌گردد در حالی که بین فقها در آن مسئله خاص اختلاف نظر است. 

در این نوشته، شماری از این مسائل از دیدگاه 12 تن از فقهای معاصر شیعه مورد بررسی قرار گرفته و نکاتی بیان شده است که برای فهم دقیق محل بحث و جهت برطرف شدن برداشت‌های اشتباه احتمالی، مطالعه این نکات ضروری بوده و علاوه بر آن، این مطالب حاوی نکات مفید فقهی نیز می‌باشند.

این کتاب در سه بخش تدوین شده است:
1.    عبادات، که دارای 11 فصل است؛
2.    عقود و ایقاعات، که دارای 5 فصل است؛
3.    احکام، که دارای 6 فصل است.

علاقه مندان برای تهیه این کتاب می توانند به نشانی اینترنتی مؤسسه بوستان کتاب به آدرس  https://mmps.ir/VVMgV مراجعه کنند.
 

صفحه‌ها