به گزارش مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، مدیر پروژه ربات پاسخگوی هوشمند «دین‌دان» با تشریح روند طراحی این سامانه اظهار داشت: این ربات افزون بر پاسخگویی به پرسش‌های دینی، انواع خطاهای نوشتاری و شکل‌های گوناگون بیان کاربران را نیز فراگرفته و بدون هرگونه وابستگی به سرویس‌های خارجی فعالیت می‌کند.

وی افزود: زمانی که این فناوری هنوز در جامعه به شکل امروزی فراگیر نشده بود و حتی چت‌بات‌ها نیز به صورت فعلی مطرح نبودند، هدف مرکز از ابتدا آن بود که فرایند پاسخگویی مرکز را مکانیزه و هوشمند کند.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی ادامه داد: هر پرسش از لحظه ورود به مرکز تا زمانی که پاسخ آن در اختیار کاربر قرار می‌گیرد، مراحل متعددی را طی می‌کند و هدف نخست ما هوشمندسازی این مسیر و سپردن بخشی از فعالیت‌هایی که پیشتر توسط نیروی انسانی انجام می‌شد، به هوش مصنوعی بود.

شیردل گفت: نخستین سرویسی که در این مسیر طراحی کردیم، «مقسم هوشمند» نام داشت. پرسش‌های واردشده به مرکز باید توسط گروه‌های تخصصی مرتبط پاسخ داده شوند و پیش از این، ارجاع سؤال به گروه تخصصی توسط نیروی انسانی صورت می‌گرفت، اما با راه‌اندازی این سرویس، هوش مصنوعی پرسش را به‌طور هوشمند تشخیص داده و به گروه تخصصی مربوط ارجاع می‌دهد.

وی با اشاره به دومین سرویس هوشمند مرکز بیان کرد: سرویس دوم، «مشابهت‌یاب معنایی» بود. مرکز از سال‌های گذشته قابلیت جست‌وجوی لفظی را در اختیار داشت، اما جست‌وجوی معنایی که بتواند بر اساس مفهوم سؤال، پاسخ‌های مرتبط را بیابد و پیشنهاد کند، وجود نداشت.

مدیر پروژه «دین‌دان» اضافه کرد: با راه‌اندازی مشابهت‌یاب معنایی، هنگامی که پرسش وارد مرکز می‌شود، سیستم مفهوم آن را بررسی کرده و پاسخ‌های مشابه و مرتبط را به کارشناس پیشنهاد می‌دهد تا کارشناس بتواند از آن‌ها برای پاسخگویی به سؤال استفاده کند یا در صورت نیاز، محتوای مرتبط را مستقیماً در اختیار کاربر قرار دهد.

شیردل ادامه داد: در فرایند پاسخگویی مرکز، فعالیت‌هایی همچون پروفایل‌سازی کاربران و برچسب‌گذاری سؤالات نیز وجود داشت که برای انجام آن‌ها نیاز به ورود اطلاعات توسط کارشناس بود. برای این بخش نیز سرویس هوشمندی طراحی شد تا بر اساس محتوای سؤال، برچسب‌های مرتبط را به‌صورت خودکار پیشنهاد کند.

وی گفت: در این فرایند، اطلاعاتی مانند جنسیت و سن پرسشگر و نیز مفاهیم و موضوعات موجود در متن سؤال استخراج می‌شود و دیگر نیازی نیست کارشناس همه این اطلاعات را به‌صورت دستی وارد کند؛ بلکه سیستم پیشنهادها را ارائه می‌دهد و تأیید کارشناس برای نهایی شدن آن کافی است.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی یکی دیگر از مراحل توسعه این خدمات را «خلاصه‌سازی هوشمند» عنوان کرد و افزود: در این مرحله، اگر برای یک سؤال، برای نمونه پنج پاسخ مشابه یا پیشنهادی وجود داشته باشد، سیستم می‌تواند محتوای آن‌ها را خلاصه کرده و جمع‌بندی‌ای در اختیار کارشناس قرار دهد تا فرایند پاسخگویی با سرعت و دقت بیشتری انجام شود.

شیردل تصریح کرد: به‌طور کلی، در این مرحله هم فرایند پاسخگویی مرکز را هوشمند کردیم و هم دستیار هوشمندی برای کارشناسان فراهم آوردیم تا بخشی از کارهای زمان‌بر را انجام دهد و کارشناس با تمرکز بیشتری به اصل پاسخگویی بپردازد.

وی ادامه داد: در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با ترکیب این سرویس‌ها، یک مدل زبانی اختصاصی برای پاسخگویی طراحی و یک چت‌بات تخصصی راه‌اندازی کردیم که خروجی آن ربات پاسخگوی هوشمند «دین‌دان» است.

مدیر پروژه «دین‌دان» با تأکید بر اختصاصی بودن این سامانه گفت: این مدل زبانی اختصاصی با داده‌های ویژه مرکز آموزش دیده و پرورش یافته است و به همین دلیل می‌تواند در حوزه پاسخگویی به سؤالات دینی، با حجم بالای داده و کیفیت مناسب پاسخ ارائه کند.

شیردل افزود: یکی از ویژگی‌های مهم این سامانه، استقلال آن از سرویس‌های خارجی است. برخلاف بسیاری از سرویس‌هایی که امروز در سامانه‌های گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرند و برای ارائه خدمات هوش مصنوعی به سرویس‌های خارجی وابسته‌اند، ما این فرایند را در داخل مجموعه بومی‌سازی کرده‌ایم.

وی بیان کرد: تمام سرویس‌هایی که در این مسیر طراحی شده‌اند، در اختیار کاربران قرار گرفته و خروجی نهایی آن‌ها در قالب «دین‌دان» به‌عنوان یک چت‌بات پاسخگوی هوشمند ارائه شده است.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی درباره قابلیت‌های «دین‌دان» گفت: این سامانه می‌تواند گروه تخصصی مرتبط با سؤال را تشخیص دهد و همچنین یک پرسش را از جنبه‌های گوناگون بررسی و پاسخگویی کند؛ بنابراین اگر یک سؤال به چند حوزه تخصصی مرتبط باشد، پاسخ آن صرفاً از منظر یک گروه تخصصی ارائه نمی‌شود و می‌تواند ابعاد مختلف سؤال را پوشش دهد.

شیردل یکی دیگر از قابلیت‌های این سامانه را تولید پاسخ‌های متنوع عنوان کرد و گفت: اگر کاربر یک سؤال تکراری را در زمان‌های گوناگون مطرح کند، به دلیل مولد بودن سیستم، پاسخ‌ها الزاماً با یک لحن و عبارت ثابت ارائه نمی‌شوند و هوش مصنوعی می‌تواند پاسخ‌های متفاوتی را در اختیار کاربر قرار دهد.

وی افزود: در عین حال، تلاش شده است لحن و ادبیات مورد استفاده در پاسخ‌های «دین‌دان» با لحن کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی هماهنگ باشد و این سامانه با استفاده از داده‌های مرکز، شیوه بیان و ادبیات پاسخگویی کارشناسان را نیز آموزش دیده است.

مدیر پروژه «دین‌دان» در بخش دیگری از سخنان خود به آموزش سامانه برای شناسایی خطاهای نوشتاری کاربران اشاره کرد و گفت: یکی از کارهایی که انجام داده‌ایم، آموزش انواع شکل‌های نادرست نوشتن واژه‌ها بر اساس پرسش‌های واقعی مردم بوده است.

شیردل ادامه داد: برای نمونه، ممکن است کاربر واژه «زکات» را با شکل‌های مختلف و حتی با حروف یا ترکیب‌های نادرست تایپ کند. نمونه‌هایی مانند نوشتن این واژه با حروف اشتباه یا شکل‌های متفاوت در داده‌های واقعی کاربران وجود داشته و همه این موارد به سامانه آموزش داده شده است.

وی تأکید کرد: بنابراین کاربر لازم نیست حتماً سؤال خود را با ادبیات رسمی، دقیق و بدون خطای تایپی مطرح کند؛ «دین‌دان» تلاش می‌کند مفهوم سؤال را از میان شکل‌های گوناگون نوشتاری تشخیص دهد و پاسخ مناسب را ارائه کند.

مدیر فناوری اطلاعات مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی خاطرنشان کرد: مسیر طراحی این سامانه از یک چت‌بات ساده آغاز نشده است، بلکه مجموعه‌ای از سرویس‌های هوشمند به‌تدریج در فرایند پاسخگویی مرکز ایجاد شده و در نهایت با ترکیب این خدمات، «دین‌دان» به‌عنوان سامانه پاسخگوی هوشمند سؤالات دینی شکل گرفته است.

آدرس سامانه دین دان https://my.pasokhgoo.ir/din-dan