با سلام جنگ جهانی دوم چه تاثیراتی بر معادلات سیاسی و به خصوص اقتصادی جهان اسلام داشته است؟ آیا در عقب ماندگی ملل اسلامی و ایران سهم بسزایی داشته است
اهمپیامدهایاقتصادیو سیاسیگستردهجنگجهانیدومدر كشورهایجهاناسلامبهاینشرحاست:
الف) بحراناقتصادی. جنگو بحراناقتصادیدر بیشتر مناطقجهاناسلام، دو روییكسكهبودند. در واقع، حیاتاقتصادیبسیاریاز كشورهایاسلامیدر دستقدرتهایاستعماریبود و بهویژه، نیازهایعمدهو ضروریآنها را كشورهایدرگیر جنگتأمینمیكردند. شروعجنگهمموجباختلالدر روابطتجاریو همزمینهساز بروز بحرانهایدرونیشد. بستهشدنراههایآبی، از یكسو صدور مواد خامرا ناممكنیا دشوار كردهبود و از سویدیگر، بهعلتافزایشقیمتهایبینالمللی، وارداتكالاهایضروری، جوامعاسلامیرا با مشكلو از نظر هزینهبا تورمچشم گیریمواجهكرد، بهطوریكهدر فاصله1318 تا 1328 ش/ 1939ـ1949 میزانتورمدر مصر 3 برابر، در ایران5ر7 برابر، در تركیه5ر3 برابر و در الجزایر 5ر5 برابر افزایشیافت.
ب) شكلگیریسیاستعربی. از اهممسائلسیاسیجهاناسلامدر دورهپساز جنگ، نیاز بهشناساییبینالمللیو جذبجهاناسلامدر دروننظامبینالمللاز سویقدرتهایپیروز بود. متفقیناز همانابتدا تلاشكردند با تأكید بر هویتعربیو اسلامزداییاز جامعهسیاسی، كشورهایاسلامیخاصهدولتهایعربرا بهجرگهسیاسیخود بكشانند.
در همایشعمومیعربیدر اسكندریه(3 ـ 15 مهر 1323/ 25 سپتامبر ـ 7 اكتبر 1944)، نمایندگانمصر، سوریه، عراق، لبنانو اردنموافقتنامهاسكندریهرا امضا كردند و تصمیمبهتشكیلاتحادیهعربگرفتند.
در معاهدهفرهنگیاتحادیهعرب، كهدر 6 آذر 1324/ 27 نوامبر 1945 امضا شد، فقطبر تمدنعربیتأكید گردید و عربستانسعودیتنها دولتیبود كهبا اصولمخالفشریعتاسلاممندرجدر اینمعاهدهمخالفتو با همینقید نیز آنرا امضا كرد. تأسیساتحادیهعربپیششرطلازمبرایعضویتكشورهایعربیدر سازمانمللبود .
ج) جنگسرد در خاورمیانه. دولتشورویپساز جنگجهانیدوم، ضمناقداماتبرتریجویانهخویش، بهمنطقهخاورمیانهكهاز زمانهایقدیمحوزهنفوذ انگلیسمحسوبمیشد، چشمطمعدوختو اقداماتشورویدر تركیهو ایرانیكیاز عواملزمینهساز جنگسرد در مقیاسجهانیشد.
جنگجهانیدومهمچنینزمینهساز شكلگیریرژیماسرائیل، بهعنوانیكدولتیهودی، در خاورمیانهشد.
دومینكشور تازهتأسیساسلامیدر دورهپساز جنگ، دولتاندونزیدر جنوبشرقیآسیا بود، كهدر آبانـ آذر 1328/ نوامبر 1949 رسمیتپیدا كرد.
تأسیسدولتلیبیدر 1330ش/1951، از دیگر رویدادهایبعد از جنگجهانیدومدر جهاناسلامبود.
در ایراندر آستانهشروعجنگجهانیدوم، حیاتسیاسیو اقتصادیایرانتحتتأثیر رقابتهایانگلیسو شورویبود. رقابتدیرینهایندو دولتو تسلطنسبیآنها بر امور داخلیایران، در عصر پهلویاولنیز ادامهداشتو بارها ایراناز اینناحیهآسیبدید. از اینرو، شماریاز دولتمردانایران، برایرهاییاز فشارهایدو قدرترقیبو برقراریموازنهقوا، بهبرقراریروابطبا آلمانتمایلجدّیداشتند تا اینكشور بهمثابهنیرویسوم، وارد عرصهسیاسیو اقتصادیایرانشود. با همیندیدگاه، مناسباتاقتصادیایرانو آلمان، در فاصلهدو جنگرشد جدّیكرد و آلمانبهصورتبزرگترینهمكار ایراندر آمد.
هر چند جنگجهانیدوممستقیماً تلفاتو ضایعاتجانیاندكیدر ایرانبهجایگذاشت، تأثیراتاقتصادیوخیمناشیاز حضور متفقینتا سالها پساز جنگدامنگیر جامعهبود. در طولجنگ، تمامنواحیحاصلخیز كشور در شمالو جنوبدر اشغالمتفقینبود. علاوهبر این، دولتایرانبهموجبپیماناتحاد سهجانبه، كلیهوسایلحملو نقلزمینیو راهآهنخود را برایحملمهماتدر اختیار متفقینقرار دادهبود كهعملاً در توزیعمحصولاتضروریبهنقاطگوناگونكشور اختلالایجاد میكرد. مقدار زیادیاز محصولاتضروریكشور بهمصرفنیروهایاشغالگر میرسید و مقداریبهشورویصادر میشد، در حالیكهمردماكثر نقاطكشور در فقر شدید بهسر میبردند.
براي آگاهي بيشتر رك سايت دانشنامه جهان اسلامhttp://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=5100
