پاسخ:

گروهک پژاک یکی از احزاب تروریستی فعال در مناطق کردنشین است که در سالیان اخیر با نفوذ بین شهروندان و انجام عملیات تروریستی سبب ایجاد ناامنی در مناطق شمال غرب کشور شده است. سؤال اساسی این است که باورهای سیاسی و روش‌های گروهک پژاک چیست و از طرف چه گروه‌ها یا دولت‌هایی حمایت می‌شوند؟

1. باورها و ایدئولوژی سیاسی

پژاک به‌عنوان شاخه ایرانی (حزب پ.ک.ک)، اندیشه‌های کمونیستی و چپ‌گرایانه دارند و مهم‌ترین مبانی فکری پژاک، عبارت‌اند از: نفی نظام خانواده مبتنی بر زن و شوهر، اعتقاد به اشتراک جنسی در جامعه (بی‌بندوباری جنسی)، نفی سنت‌ها و آدابی که اخلاق جنسی را تائید می‌کند، نفی قیود خانواده از زن و جامعه مبتنی بر زن‌سالاری، نفی اخلاق و نسبی شمردن آن در رفتارهای خانوادگی. از سوی دیگر سران پژاک اعتقاد به قرابت و نزدیکی خاصی با صهیونیسم‌ها دارند؛ زیرا معتقدند قرابت و نزدیکی خاصی بین برگزیدگان فرزندان بنی‌اسرائیل و کردها وجود دارد و حتی بین فرزندان یهود و کرد قابلیت‌های مشترک وجود دارد. از سوی دیگر معتقدند آنچه تاکنون مأموریت صهیونیسم بوده باید به کردها واگذار شود. در‌نتیجه می‌بایستی پیوند مشترکی بین حکومت شمال عراق و اسرائیل ایجاد شود. (1) این گروهک هم ازنظر ایدئولوژیکی و هم ازنظر ساختاری از پ.ک.ک (حزب کارگران کرد ترکیه) الگو گرفته است. به لحاظ سیاسی، مهم‌ترین ایده‌هایی که دنبال می‌کند، عبارت‌اند‌از: اتحاد کردها و تشکیل دولت بزرگ کُرد و پشتیبانی از کنفدراسیون کُرد، ضدیت با جمهوری اسلامی ایران جدای از اهداف تجزیه‌طلبانه؛ بدین‌صورت که مذهب را یک نظام ارزشی ارتجاعی می‌دانند که مسیر پیشرفت را در راستای آرمان‌های سوسیالیستی و دموکراتیک، سد می‌کند و جمهوری اسلامی، نماد کامل این مسئله است. (2)

2. روش‌ها و رویکردها

درباره روش و رویکرد این گروهک، می‌توان از دو منظر، بحث کرد:

2 ـ 1. روش‌های جذب نیرو و تشکیلات سازی

این گروهک با دادن وعده‌ووعیدهایی همچون:‌ اعزام به اروپا و تحصیل، ازدواج، زندگی و شغل خوب و پردرآمد در کشورهای اروپایی، جوانان ساده را فریب داده و وارد گروهک می‌کند؛ بدین‌صورت که ابتدا به آن‌ها وعده می‌دهند اگر در عملیات علیه جمهوری اسلامی شرکت کنند و چند عملیات موفق داشته باشند، آن‌ها را برای زندگی و کار در اروپا به یکی از کشورهای اروپایی انتقال می‌دهند؛ اما پس‌ازاینکه این جوانان فریب‌خورده در عملیات علیه نیروهای جمهوری اسلامی شرکت کردند و دستشان به جنایت آغشته شد، به آن‌ها گفته می‌شود که جان شما از سوی جمهوری اسلامی در داخل و خارج درخطر است و شما راه بازگشت به ایران یا عزیمت به کشورهای خارجی را ندارید، پس باید در گروه بمانید. مهم‌ترین شگرد این گروهک هم در تبلیغ و عملیات روانی برای جذب نیرو، دادن وعده‌ووعید و زندگی و کار در اروپا و یا حقوق مکفی در گروه است و برای مقابله با همکاران نظام و جلوگیری از پیوستن مردم روستاهای مناطق مرزی به بسیج و همکاری آنان با نیروهای نظامی و انتظامی، به شیوه‌های تهدید، ربایش فرد یا اعضای خانواده، ضرب و شتم، قتل و اعدام و همین‌طور غارت اموال و نوامیس مردم کُرد محلی، متوسل می‌شوند تا با ایجاد یک فضای رعب و وحشت، مانع از همکاری آنان با نظام شوند. در حوزه رسانه، گروهک برای برقراری ارتباط با مردم منطقه، از شبکه‌های ماهواره‌ای مانند «روژ تی وی» به‌عنوان کانال رسمی پژاک که از سوی استکبار جهانی در اختیار آنان قرار داده، بهره می‌گیرد. ضمن اینکه سایر گروه‌های کردی از قبیل پ.ک.ک، دموکرات، کومله، منطقه اقلیم شمال عراق از قبیل «تیشک تی وی،» «روژ هلات،» «کرد تی وی» و … نیز به‌نوعی همدیگر را پشتیبانی می‌کنند. علاوه بر این رادیو «مزوپوتامیا» متعلق به پ.ک.ک و پژاک نیز در حوزه صدا و خبررسانی و پخش سرودهای کردی و مصاحبه با افراد مختلف پیرامون موضوع کردستان به‌شدت فعال است. (3)

2 ـ 2. رویکرد مبارزاتی و سیاسی

این گروهک بنا بر اعتقادات خود که برگرفته از اندیشه‌های رهبر در حبس پ‌.ک.ک (حزب کارگران کُرد ترکیه) عبدالله اوجالان (ملقب به آپو) است، معتقد است برای نیل به اهدافش یعنی آزادی و دموکراسی کردستان، راه‌حل‌های سیاسی و اعتراضات مدنی بی‌فایده است و باید دست به حرکات مسلحانه زد. این گروه که در شعار خود مدعی است برای احقاق حقوق ملت کُرد، قیام کرده است، در عمل تفکرات تجزیه‌طلبانه داشته و خواهان تحقق ایده تشکیل حکومت کردستان بزرگ، متشکل از مناطق کردنشین (ترکیه، عراق، ایران و سوریه) است. بنا به آمار مراجع رسمی، این گروهک تروریستی از بدو تأسیس خود در سال 1382 تا 1396، عامل شهادت بیش از 300 شهروند ایرانی و همچنین مجروح نمودن بیش از 259 نفر دیگر است. علاوه بر این در کارنامه این گروهک تروریستی 248 مورد درگیری مسلحانه، 71 مورد مین‌گذاری، 53 مورد عملیات ترور، 9 مورد بمب‌گذاری و 80 مورد تهدید و ارعاب دیده می‌شود. فعالیت‌های مسلحانه پژاک در مرزهای غربی ایران، حتی سبب نارضایتی سایر مخالف نظام در کردستان شده است. حزب دموکرات و کومله، اقدامات مسلحانه این گروهک را ضربه به دیگر فعالیت‌های مدنی و سیاسی در کردستان می‌دانستند، از همین روز ابراهیم علی‌زاده دبیرکل گروه کومله در تاریخ 4 تیر ۱۳۹۰ در شبکه تلویزیونی کومله به بحث پیرامون اوضاع سیاسی ایران به‌ویژه کردستان پرداخت. وی از فعالیت‌های پژاک اعلام نارضایتی کرد و اظهار داشت: «مشکل اصلی ما اختلاف در استراتژی سیاسی است. مثلاً گروه پژاک در مرزهای کردستان دست به فعالیت‌های مسلحانه‌ای زده‌ است که متأسفانه به جنبش سیاسی کردستان ضرر می‌رساند.» (4)

3. دولت یا گروه حامی

علیرغم اینکه دولت آمریکا، نام گروهک پژاک را در فهرست تروریستی قرار داده است، اما اسناد متعددی نشان‌دهنده رابطه پنهانی و حمایت جدی دولت امریکا و رژیم صهیونیستی از این گروهک است. دیوید داناها (مشاور ارشد اداره امور خاورمیانه نزدیک) وابسته به وزارت خارجه آمریکا در مصاحبه با رادیو صدای آمریکا، حمایت آمریکا از پژاک را تأیید می‌کند. سیمور هرش، روزنامه‌نگار شناخته‌شده آمریکایی، در مقاله‌ای که 27 نوامبر 2006 در روزنامه نیویورکر با عنوان «اقدام بعدی» منتشر کرد، پرده از روابط آمریکا و اسرائیل با پژاک برداشته و می‌نویسد: «در 6 ماه گذشته، اسرائیل و آمریکا در حمایت از یک گروه کُرد به نام حزب زندگی آزاد در کردستان (پژاک) با یکدیگر همکاری کرده‌اند. یک مقام مشاور که به پنتاگون نزدیک است به من گفت که این گروه «به‌عنوان بخشی از تلاش برای یافتن ابزار‌های مختلف به‌منظور فشار به ایران» حملات پنهانی در داخل مرزهای این کشور انجام می‌دهد.» همچنین در 18 آوریل 2006، دنیس کاسینیچ (Denis Kucinich)، نماینده کنگره آمریکا، در نامه‌ای به جرج دبیلو بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، به حمایت آمریکا از پژاک اذعان می‌کند. وی نوشت: «گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه آمریکا در حال ایجاد اپوزیسیون و حمایت از عملیات نظامی در ایران است که توسط گروه‌های شورشی و گروه‌های اقلیت‌های قومی که برخی‌شان در داخل عراق فعالیت‌ می‌کنند، است. حزب زندگی آزاد در کردستان (پژاک) یکی از این گروه‌ها است.» (5) همچنین گزارش‌های متعددی مبنی بر حمایت رژیم صهیونیستی از پژاک وجود دارد که با آموزش نظامی و تجهیز این سازمان، آن‌ها را به عملیات تروریستی در ایران تشویق می‌کند. (6)

نتیجه:

پژاک یک گروهک تجزیه‌طلب با ایدئولوژی کمونیستی و ضدیت ریشه‌ای با نظام جمهوری اسلامی است که هدف نهایی آن تشکیل یک کُردستان بزرگ است. این گروه که متأثر از پ.ک.ک بوده و ازنظر ایدئولوژیک به دنبال نفی ساختارهای سنتی و مذهبی است، رویکرد خود را بر مبارزه مسلحانه و استفاده از تاکتیک‌های خشونت‌آمیز قرار داده است. حمایت‌های خارجی، به‌ویژه ادعای همکاری پنهانی با آمریکا و اسرائیل، ابعاد ژئوپلیتیکی فعالیت‌های این گروه در مرزهای ایران را برجسته می‌سازد.

پی‌نوشت‌ها:

1. دفاع پرس، پژاک؛ از ظهور تا افول، خبرگزاری دفاع مقدس defapress.ir، 11 خرداد 1396، کد خبر: ۲۴۱۴۸۸، https://dnws.ir/0010oy.

2. پورموسی، سید موسی و همکاران، فعالیت‌های تروریستی پژاک و امنیت جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه آفاق امنیت، سال سوم، ش نهم، 1389، ص 125-127.

3. دفاع پرس، پژاک؛ از ظهور تا افول، خبرگزاری دفاع مقدس defapress.ir، 11 خرداد 1396، کد خبر: ۲۴۱۴۸۸، https://dnws.ir/0010oy.

4. دفاع پرس، پژاک؛ از ظهور تا افول، خبرگزاری دفاع مقدس defapress.ir، 11 خرداد 1396، کد خبر: ۲۴۱۴۸۸، https://dnws.ir/0010oy.

5. مشرق نیوز، گروهک پژاک چگونه شکل گرفت؟ 27 تیر 1395، کد خبر 604542، mshrgh.ir/604542.

6. پور موسوی، سید موسی و همکاران، دگرگون شدن نظم ژئوپلیتیکی خاورمیانه و اثر آن بر روابط سوریه و پ.ک.ک، ماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی، سال 23، شماره 9، 1388، ص 69-70.