بسم تعالي
با سلام و عرض احترام
با توجه به آيه 11 سوره مباركه نساء در خصوص چگونگي تقسيم ارث (ماترك) ؛
با عنايت به اين موضوع كه در بسياري موارد حق ارث زن و مرد يكي است و ملاك در برخي مواقع كه مرد 2 برابر ارث ميبرد در الزام مرد بر نفقه و تامين مخارج منزل است ؛
حال در شرايطي كه زني (بيوه) و يا خود سرپرست خانواده (چه پدر و مادر و چه فرزندان) باشد؛ آيا ميتوان استنباط نمود كه حق ارث وي (چون سرپرست است و مخارج را وي تامين ميكند) ديگر در آن موارد اشاره شده در قرآن نصف نيست ؟
اگر نميتوان استنباط نمود؛ خواهشاً دليل را ارائه نمائيد.
خواهشاً توجه شود؛
به طور قطع خداوند حکم خداوند اکثریت را شامل میشود و در خصوص موارد استثناء صحبت نمیکند، اما زنان بیوه و سرپرست خانواده -حداقل در زمان ما- طبق آمار دیگر یک استثناء نیستند.
خواهشاً توجه شود؛
این پاسخ که چون مرد باید مهر و نفقه دهد و زن ملزم نیست پس این زن است که زود میکند نه مرد، در خصوص سوال بنده صدق نمیکند چرا که سوال بنده در خصوص زنان بیوه و در عین حال سرپرست خانواده است.
خواهشاً توجه شود؛
اینکه پاسخ میدهند دستورات الهی مهمولاً غير منصوص العله است مگر در برخی موارد جزئی چون حرمت شراب؛
اینطور برداشت میشود که اسلام دین اجبار است و هیچ توجیه و ادله ای در خصوص مطالب خود ندارد و آیا این پاسخ را میتوان به یک شخص کافر نیز دارد که این احکام غیرمنصوص العله است.
ضمن آنکه فقهای ما با دادن همین پاسخهایی که برای مثال مرد باید نفقه دهد و امثاله سعی در آن دارند که به حکمت چنین آیاتی پی ببرند؛ نه آنکه اشاره کنند این آیات غیرمنصوص العله است.
با تشكر و عرض احترام فراوان
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در مورد ارث تقريبا همه فرض هاي آن در قرآن به عنوان حكم جاويد و هميشگي (فرازماني و فرامكاني) آمده و جالب است كه خداوند علاوه بر اين كه اين احكام را "وصيت و سفارش" و "حدود" خود شمرده (1) اعلام كرده كه شما را به درك اين كه كدام خويشاوند به شما نزديكتر است، راهي نيست و اين را فقط خدا مي داند.(2)
و از بين ورثه، ارث زن و شوهر هميشه معين است. اگر مردي بميرد و فرزند نداشته باشد زنش (يا زنانش اگر چند زن داشته باشد) يك چهارم ارث مي برد و اگر فرزند داشته باشد، يك هشتم.
اين سهم معين و قطعي است و كم و زياد نمي شود.
اما در مورد زنان خود سرپرست، نمي توان به او ارث بيشتري داد. زيرا بقيه ارث مرد متوفي به پدر و مادر و فرزندانش مي رسد و نمي توان با ظلم به آنها ، حق زن را بيشتر كرد.
بله اگر اين زن سرپرست فرزندان يتيم است ، با مراجعه به دادگاه حكم ولايت و سرپرستي مي گيرد و همه ارث شوهر كه به او و فرزندانش تعلق دارد، تحت تصرف وي قرار مي گيرد كه در جهت مصلحت فرزندان هزينه مي كند و تصرف مي نمايد.
بنا بر اين نمي توان ارث زن را بيشتر كرد. ولي با توجه به اين كه شوهرش از دنيا رفته و پدر شوهر در دنيا نيست يا صلاحيت ندارد يا نمي پذيرد، ولايت اطفال به او داده مي شود و او به عنوان ولي در كل ارث تصرف مي كند.
نكته ديگر اين كه اين مورد از موارد غالب است و نادر و استثنا نيست و نياز به حكم خاص و استثنايي ندارد. معمولا با مرگ شوهران، زنان سرپرست اطفال مي شوند و اموال اطفال كه يتيم هستند، بايد زير نظر ولي آنها هزينه شود و غالبا زنان از ديگران به تصدي ولايت شايسته ترند.
پينوشتها :
1. نساء (4)، آيه 12-13.
2. همان، آيه 11.
موفق و موید باشید






