امید

اصل روایتی که از شهید دستغیب نقل کردید چنین است:
« قَالَ الْحُسَيْنُ (ع) رُوِيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (ص) أَنَّهُ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى لَأُقَطِّعَنَّ أَمَلَ كُلِّ مُؤْمِنٍ أَمَّلَ دُونِي الْأُنَاسَ وَ لَأُلْبِسَنَّهُ ثَوْبَ مَذَلَّةٍ بَيْنَ النَّاسِ وَ لَأُنَحِّيَنَّهُ مِنْ وَصْلِي وَ لَأُبْعِدَنَّهُ مِنْ قُرْبِي مَنْ ذَا الَّذِي رَجَانِي لِقَضَاءِ حَوَائِجِهِ فَقَطَعْتُ بِهِ دُونَهَا »(1) ؛ از امام حسین(ع) روایت شده كه فرمود از رسول خدا (ص) روايت شده كه خداوند متعال مي فرمايد من اميد و و آرزوى آن كس را كه به غير من اميدوار شود نااميد مي سازم و جامه ذلت و خوارى را در ميان مردم به او مي پوشانم و او را از لقاء و وصال خود مهجور مي نمايم و از قرب و نزديكى خود دور مي گردانم كيست آنكه به من اميدوار شود براى رسيدن به حوائج و من او را نرسانم؟
نظیر همین از رسول خدا (ص) نقل شده است كه فرمودَ: « أَوْحَى اللَّهُ إِلَى بَعْضِ أَنْبِيَائِهِ فِي بَعْضِ وَحْيِهِ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَأُقَطِّعَنَّ أَمَلَ كُلِّ آمِلٍ أَمَّلَ غَيْرِي بِالْإِيَاسِ وَ لَأَكْسُوَنَّهُ ثَوْبَ الْمَذَلَّةِ فِي النَّاسِ وَ لَأُبْعِدَنَّهُ مِنْ فَرَجِي وَ فَضْلِي‏»(2) «از جمله چيزهائى كه خداوند متعال بر يكى از پيامبران وحى فرستاد اين بود كه فرمود به عزت و جلالم سوگند كه هر كس به غير من دل ببندد، اميدش را مبدل به يأس مى‏كنم و بر تنش لباس مذلّت مى‏پوشانم و از فضل و گشايش خود، دورش مى‏سازم».
حدیثی که از حضرت علی (ع) آوردید نیز چنین است: « لَا يَرْجُوَنَّ أَحَدٌ إِلَّا رَبَّهُ وَ لَا يَخَافَنَّ إِلَّا ذَنْبَهُ »(3)هیچ کس جز به پروردگار خود امیدوار نباشد و جز از گناه خود نترسد.
این روایات و امثال آن امید داشتن در کارها از مردم و کسانی مثل خود ما هستند را نهی کرده و مذمت نموده است. اما امید داشتن به پیامبر و ائمه معصومین (ع) برای شفاعت ما در نزد خدا هم در راستای امید داشتن به پروردگار است و جزء امیدواری به غیر خدا به حساب نمی آید. زیرا ایشان جانشینان خدا در روی زمین و وسایط فیض الهی هستند که ما از طریق و واسطه آنها با خدا ارتباط برقرار می کنیم و اطاعت و محبت و امید به شفاعت چهارده معصوم همان اطاعت و محبت و امید به خداست.
در روایاتی امید به شفاعت پیامبر و اهل بیت(ع) مورد تاکید قرار گرفته است:
امام سجاد(ع) در یکی از دعاهای صحیفه سجادیه به شفاعت پیامبر و اهل بیتش امید بسته است:« اللهم فصل علی محمد و آل محمد و لا تخیب الیوم ذلک من رجائی...فانی لم اتک ثقة منی بعمل صالح قدمته و لا شفاعة مخلوق رجوته الا شفاعة محمد و اهل بیته»(4)خدايا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و امروز مرا از اميدم نوميد مكن... كه من به اتكاى عمل صالح خود به نزد تو نيامده‏ام و به شفاعت هيچ مخلوقى، جز شفاعت محمد و اهل بيت او اميد نبسته‏ام‏.
در بعضی روایات تصریح شده که باید امیدتان را از مردم قطع کنید:« عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ لَا يَسْأَلَ اللَّهَ شَيْئاً إِلَّا أَعْطَاهُ فَلْيَقْطَعْ رَجَاءَهُ مِنَ النَّاسِ وَ لْيَصِلْهُ بِهِ فَإِذَا عَلِمَ ذَلِكَ مِنْهُ لَمْ يَسْأَلْهُ شَيْئاً إِلَّا أَعْطَاه‏»(5)؛ از امام صادق(ع) روايت شده كه هر گاه يكى از شما اراده كند. هر آنچه را كه از خدا بخواهد به او داده شود اميدش را بايد از مردم قطع كند تا به آن برسد هر گاه اين مطلب را فهميد از خدا هم چيزى طلب نمى‏كند مگر اينكه باو داده شود.
بنابراین از این روایات و امثال آن و آیات و روایاتی که اطاعت و محبت به پیامبر و اهل بیت(ع) را در راستای اطاعت و محبت خدا دانسته است، می توان استنباط کرد که امید داشتن به عنایت و لطف و شفاعت پیامبر و اهل بیت(ع) با امید داشتن به خداوند منافاتی ندارد.
پی نوشت ها:
1. مجلسی،بحار الأنوار، چاپ بیروت، ج‏68، ص 143.
2. عدة الداعي و نجاح الساعي، ص 135.
3. حرانی، تحف العقول عن آل الرسول،انتشارات جامعه مدرسین،ص218 و نهج البلاغه، حکمت 82.
4. صحیفه سجادیه، دعاهای امام سجاد،دعای 48، انتشارات الهادی، ص236.
5. همان، ج‏1، ص 107.