ازدواج

با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
قبل از پاسخ به سوال به دو نکته توجه کنید:
1. بدون تردید یکی از پیش نیاز های ضروری ازدواج، آشنایی دوطرف از ویژگی های شخصیتی و اخلاقی، خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی یکدیگر است و هردو باید با دقت و حساسیت زیاد و با استفاده از راه های مختلف تحقیق و بررسی، به اطمینان کافی دست یابند. از طریق همین آگاهی های واقع بینانه، از نقاط ضعف و قوت یکدیگر اطلاع پیدا کرده و میزان تناسب و همفکری یکدیگر را دریابند.
حال سوال این است که با چه روش و مکانیزمی می توان به این مقصود رسید؟ آیا با ابراز علاقه مستقیم؟ و یا با طرح رابطه دوستی و ایجاد رابطه عاطفی و اظهار محبت؟ و یا باید تدبیری خردمندانه اندیشید.
تجربه موارد نظیر هم و مشابه و بررسی شواهد جاری و تامل در حاکی از آن است که بیشتر ابراز علاقه هایی که با بر زبان جاری ساختن قصد ازدواج و بر پایه محبت طرفین و یا یکی از آنها شکل می گیرد، انگیزه دیگری غیر آن چه بر زبان جاری می سازند دارد و در واقع قصد ازدواج صرفا پوشش به ظاهر مقبولی است که فرد بدین وسیله می خواهد آن را دلیل موجه و معقولانه ای برای ارتباط عاطفی قرار دهد.
با توجه به این مطلب روشن شد طرح مستقیم علاقه مندی به فردی که او را دوست دارید و لو به قصد ازدواج صحیح نمی باشد.
علاوه بر آن که شکل گیری و ایجاد ارتباط این چنینی، چون در پوشش و لفافه هدف مقدس و ارزشمند قرار می گیرد و بوی خردمندی می دهد سبب می شود فرد را از حقایق دور کند و چشم او را بر واقعیت ها ببندد. در این صورت تحقیق و بررسی واقع بینانه کاهش می یابد. زیرا وقتی علاقه و محبت چیزی در قلب فرد جای گرفت، او را نسبت به واقعیات کور و کر می کند و دیگر نمی تواند نقاط منفی و ضعف آن را ببیند و حتی بشنود و آن چه می بیند و می شنود، در نظرش زیبا و جذاب و جلوه گر می شود و حتی نقاط ضعف را نقاط قوت تلقی می کند.
2. خواستگاری به طور معمول از سوی مرد یا خانواده او صورت میگیرد و آیات قرآن نیز مسأله خواستگاری را به مرد نسبت میدهد. فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ (1) با زنان طیب و پاکیزه ازدواج کنید، ولی این بدان معنا نیست که زنی نتواند از مردی خواستگاری کند. از داستان حضرت شعیب(ع) و موسی(ع) در قرآن استفاده میشود که خواستگاری از سوی خانواده دختر (و نه صرفا دختر) نیز صورت میپذیرد و از این کار منعی نشده است. ولی یک نکته را باید توجه داشت و آن این که اگر کسی چنین اقدامی کرد، باید خود را برای شنیدن پاسخ منفی طرف مقابل نیز آماده کند؛ خصوصا که دختران در این زمینه حساس‏ترند و در صورتی که اقدام به خواستگاری کنند و با پاسخ مناسبی روبه‏رو نشوند، ممکن است از نظر روحی بسیار ناراحت گردند. به همین خاطر ارائه پیشنهاد ازدواج از طرف دختر پسندیده نیست.
استاد مطهری مینویسد: "این که از قدیم الایام مردان به عنوان خواستگاری نزد زنان میرفته اند و از آنها تقاضای همسری میکردهاند، از بزرگ ترین عوامل حفظ حیثیت و احترام زن بوده است...خلاف حیثیت و احترام زن است که به دنبال مرد برود... برای زن که میخواهد محبوب، معشوق و مورد توجه و علاقه باشد و از قلب مرد سر در آورد تا بر سراسر وجود او حکومت کند، قابل تحمل و موافق غریزه نیست که مردی را به همسری خود دعوت کند و احیاناً جواب رد بشنود و سراغ مرد دیگری رود".(1)
با توجه به این دو نکته،اگر دختری قصد داشت با پسری ازدواج کند و از او خواستگاری کند، راهش چیست ؟
خواهر گرامی؛ به شما توصیه می کنیم در امر مهم و حیاتی ازدواج، قبل از آن که علاقه مندیتان به فرد مذکور را بیش از این در ذهن خود بپرورانید، به تحقیق و بررسی در باره او و تطابق ملاک هایتان با ایشان بپردازید. اگر بعد از تحقیق و مشورت به این نتیجه رسیدید که فرد مذکور قابلیت ها و صلاحیت های همسر مناسب را دارا هستند، به علاقه خویش به ایشان بیندیشید.
بعد از آن اگر قصد ازدواج با او داشتید، بهترین راه و موثرترین راه برای این کار خانواده است. این موضوع را با خانواده خودتان (نه با شخص دیگر، چرا که خانواده ها هم دلسوز فرزندشان هستند، هم اینکه تجربه ی لازم را بهتر از هر فرد دیگری دارند) مخصوصا مادرتان مطرح کنید. از او بخواهید که ایشان با کمک واسطه ها مثل افراد متدین و مذهبی در محل زندگی، محل تحصیل و یا فامیل و ...این موضوع را با خانواده پسر به طور غیر مستقیم مطرح کنند و ضمن معرفی شما به ایشان، در صورت تمایل طرف مقابل، زمینه خواستگاری را فراهم نمایند.
اما اگر بعد از تحقیق و مشورت، به این نتیجه رسیدید به هیچ عنوان نمی توانید با یکدیگر ازدواج کنید و شرایط فراهم نشد، باید فکر و علاقه به ایشان را از خود بیرون کنید. زیرا اگر چه محبت داشتن یک امر قلبی و نفسانی - و گاهی خارج از اختیار انسان - است و تا زمانی که منجر به کار حرام مانند نگاه یا سخن گفتن غیر شرعی و دیگر محرّمات نشود،اشکالی ندارد. اما در هر صورت زمینه ساز غافل شدن از یاد خداوند است. در این صورت برای فراموش کردن ایشان، باید چند چیز را دقیقاً و حتماً بدون سهل‏انگاری عمل نمایید. که انتخاب گزینه های دیگر برای همسری یکی از آنهاست. در صورت لزوم در مکاتبات بعدی به سایر موارد اشاره می شود.
پی نوشت ها :
1. نساء(4) آیه 3.
2. شهید مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، انتشارات صدرا، تهران، ص15.