اشتراک در ثواب

با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
از ذكر همه روايات وارده در اين خصوص معذوريم، ولي به چند روايت اشاره مي شود. در آغاز لازم است اين نكته را يادآوري كنيم كه پاداش استحقاقي را خداوند بر پايه نيت و گفتار و اعمال مي دهد.(1) ولي خداوند علاوه بر پاداش استحقاقي پاداش كريمانه نيز دارد يعني به فضل و كرم خود به نيت هاي خير مؤمنان نيز پاداش مي دهد، به شرطي كه آن نيت صادقانه باشد يعني خداوند به علم بي نهايتي كه دارد اگر بداند كه فلان بنده اش در نيت خود صداقت دارد، اگر شرايط و امكانات مهيا شود او نيت خير خود را عملي و اجرايي خواهد كرد، در آن صورت ثواب آن عمل را به خاطر نيت صادقانه اش به او خواهد داد. چنان كه أميرالمؤمنين (ع) مي فرمايد: إنّ اللّه بكرمه و فضله يدخل العبد بصدق النيّة و السريرة الصالحة الجنّة. (2) همانا خداوند بنده را بواسطه نيت راست و خالصانه (در عبادات و كارهاى خير) و نهاد و باطن شايسته و استوارش گرامي داشته و به فضل و بخشش خود او را در بهشت وارد مي گرداند.
امام صادق(ع) نيز مي فرمايد: إِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ الْفَقِيرَ لَيَقُولُ يَا رَبِّ ارْزُقْنِي حَتَّى أَفْعَلَ كَذَا وَ كَذَا مِنَ الْبِرِّ وَ وُجُوهِ الْخَيْرِ فَإِذَا عَلِمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ مِنْهُ بِصِدْقِ نِيَّةٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلَ مَا يَكْتُبُ لَهُ لَوْ عَمِلَهُ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ كَرِيمُ.(3) مؤمن فقير با خداى خود مى‏گويد: بار پروردگارا ثروت وافرى عطايم كن تا چنين و چنان كنم و در كار خير پيشقدم باشم، و آنگاه كه خداوند تعالى ببيند بنده فقيرش در تصميم و نيت خود صادق است، پاداش همان كارهاى نيك را در نامه عمل او مى‏نويسد، زيرا كه خداوند تعالى( در بذل و بخشش ) گشاده دست است و با ديدي گسترده و كريمانه برخورد مي كند.
حديث سوم را از حضرت امام رضا(ع) نقل مي كنيم كه فرمود : إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أُوقِفَ الْمُؤْمِنُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيَكُونُ هُوَ الَّذِي يَلِي حِسَابَهُ فَيَعْرِضُ عَلَيْهِ عَمَلَهُ إِلَى أَنْ قَالَ ع ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ لِلْمَلَائِكَةِ هَلُمُّوا الصُّحُفَ الَّتِي فِيهَا الْأَعْمَالُ الَّتِي لَمْ يَعْمَلُوهَا قَالَ فَيَقْرَءُونَهَا فَيَقُولُونَ وَ عِزَّتِكَ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ أَنَّا لَمْ نَعْمَلْ مِنْهَا شَيْئاً فَيَقُولُ صَدَقْتُمْ نَوَيْتُمُوهَا فَكَتَبْنَاهَا لَكُمْ ثُمَّ يُثَابُونَ عَلَيْهَا(4) روز قيامت كه مى‏شود بنده مؤمن در محضر الهى احضار مي گردد و خداوند مهربان خود عهده‏دار حساب مؤمن مى‏شود، وقتي اعمالش به او ارائه داده مى‏شود پس از نگاه به نامه اعمال اول چيزى كه مى‏بيند گناهان است، در اين هنگام رنگ چهره‏اش تغيير نموده و لرزه بر اندامش مى‏افتد و شديدا ناراحت ميگردد. سپس كارهاى نيك و حسناتش را مى‏بيند و موجب روشنائى چشم و مسرت خاطر و آسايش و خرسندى روحش مى‏شود . بعدا ثواب ها و عطاياى الهى را مى‏بيند سرور و خوشحاليش افزايش مي يابد. سپس خداوند مهربان به ملائكه مي فرمايد: صورت آن اعمالى كه اين مؤمنين آنها را انجام نداده، ولى براى آنها ضبط و ثبت شده است را بياوريد. فرشتگان آنها را مى‏آورند، و مؤمنان آن نامه اعمال را نيز مي خوانند و عرض مي كنند خداوندا ! تو خود ميدانى كه اين همه اعمال نيك را ما اصلا انجام نداده‏ايم . خداوند مي فرمايد: درست است اين كارها را عملى نكرده‏ايد. ولى نيت شما اين بود كه اين اعمال را انجام دهيد ( اما نتوانستيد و شرايط و امكاناتش را نداشتيد ) ما همان حسن نيت شما را همانند عمل و انجام كار قرار داديم و آن اعمال را براى شما ثبت نموده و پاداش آن ها را الان به شما مي دهيم.
پي نوشت ها :
1. وسايل الشيعه، 29 جلدي، شيخ حر عاملي، ج 1، ص 561، چاپ مؤسسه آل البيت ، قم ، سال انتشار 1409ق.
2. همان.
3. الكافي، شيخ كليني، ج 2، ص 85، دار الكتب الاسلاميه، تهران، ش 1365.
4. مستدرك الوسايل، محدث نوري، ج 1، ص 91، مؤسسه آل البيت، قم 1408 ش.