در مورد حجاب در جامعه...

پرسشگر گرامي با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز
در تفكر اسلامي حجاب به عنوان يك واجب ديني به واسطه اوامر و دستورات خداوند كه در كتاب و سنت براي ما بيان مي شود، حكم وجوب پيدا مي كند ؛ مانند آن كه خداوند در این باره مي فرمايد :
" به بانوان با ایمان بگو چشم های خود را فرو پوشند . دامن هاي خود را حفظ نگاه دارند . زینت های خود را جز آن مقداری که ظاهر است، آشکار نسازند، مگر برای شوهران شان، پدران شان، پدر شوهران شان، پسران همسران شان، برادران شان، پسر برادران شان، زنان همکیش شان، کنیزان شان، مردان سفیهی که تمایلی به زنان ندارند، یا کودکانی که از امور جنسی بی اطلاع اند (غیرممیز). و پاهای خود را بر زمین نکوبند تا زینت های پنهان شان آشکار شود. همگی به سوی خداوند باز گردید، ای مؤمنان! باشد که رستگار شوید" (1) همچنين درجای دیگر مي فرمايد:
"ای پیامبر! به همسران و دختران خویش و بانوان با ایمان بگو که روپوش خود را برگیرند تا به عفاف و حریت شناخته شوند . مورد آزار و تعرض هوسرانان قرار نگیرند . خداوند، آمرزنده و مهربان است"(2)
آيات حجاب به همراه فرهنگ عمومي جامعه عرب و اصولا همه جوامع آن روز در زمان كوتاهي اصل ضرورت حجاب را به اصلي بديهي و روشن تبديل نمود ، به همين دليل روايات باب حجاب بيش تر در مورد جزييات و حدود خاص مساله حجاب است و نه اصل مساله حجاب .
در واقع در جامعه اسلامی زمان پیامبر و امامان اصل حجاب محل سوال نبود، بلکه سوال ها از استثناها است ،مثلا سوال از این است که به موی چه زنانی می توان نگاه کرد ؟ چه زنانی و در کجا لازم نیست موی خود را بپوشانند؟ به بعضی روایات توجه کنید:
راوی می دانسته که نگاه کردن به موی زنان جایز نیست ، ولی چون ازدواج با خواهر زن مانند ازدواج با دیگر محارم ممنوع است، گمان کرده که پس باید نگاه به موی خواهر زن ( البته بدون قصد لذت) مانند نگاه کردن به موی مادر و خواهر و...، جایز باشد . از این رو از امام پرسیده: جایز است مرد به موی خواهر همسرش نگاه کند؟
امام فرمود:نه ، مگر این که خواهر همسرش از زنان بازنشسته( زنان که پا به سن گذاشته و دیگر خواهش جنس مخالف ندارند)باشد.
راوی با تعجب می پرسد: خواهر زن و زن غریبه یکسان هستند؟ امام فرمود:آری.(3)
در روایت دیگر به صراحت آمده: « لازم نیست زن از پسر بچه هفت ساله(که هنوز به سن تمیز نرسیده) موی خود را بپوشاند » . (4)
به واسطه همين آيات و روايات مختلفي كه در اين خصوص وجود دارد ،فقها حكم به وجوب حجاب داده اند (5)،از جمله ولی فقیه آیت الله خامنه ای حجاب زن را چه در مقابل مرد مسلمان و چه در مقابل مرد غیر مسلمان واجب می داند (6) اما در باره لزوم رعايت حجاب در كشور اسلامي از سوي غير مسلمان ها و زناني كه به وجوب آن باور ندارند ، بايد گفت: رعایت پوشش و حجاب دینی می‌تواند از دو جنبه مورد بررسی قرار گیرد:
یکی از جنبة‌ فردی و اخلاقی و دینی،
دیگری از جنبه قانون اجتماعی.
از نظر فردی هر مؤمنی بنا بر دستور الهی خود را ملزم به رعایت پوشش‌ و حجاب می‌داند. این مسئله حتی در دین مسیحیت و یهودیت نیز آمده است. این که متأسفانه بسیاری از پیروان دین مسیحیت به این حکم عمل نمی‌کنند، دلایل بسیاری دارد. در صورت لزوم، در مکاتبه بعدی برای تان ارسال می‌کنیم.
اما الزام حجاب در کشور ایران، به خاطر قانون کشور است،‌ نه این که فرد باید مسلمان باشد یا احکام اسلام را عمل کند، بلکه از این جهت که حجاب پدیده‌ای اجتماعی است و ربطی به دین دار بودن یا نبودن ندارد. اگر حجاب تنها یک مسئله فردی بود، مسیحی هیچ الزامی برای انجام آن نداشت، همان گونه که هیچ کس مسیحی را اجبار به روزه گرفتن یا نماز خواندن نمی‌کند، زیرا فقط یک مسئله فردی است ، اما چون حجاب مسأله اجتماعی است و حالت فردی ندارد، رعایت آن بر غیر مسلمان نیز لازم است، همان طور که تأسیس مراکز مشروب‌ فروشی برای غیر مسلمان جایز نیست ، اگر چه در دین آنان اشکال نداشته باشد.اصولاً کارهای خلاف و منکری که آشکارا و در منظر مردم، رخ می‌دهد ،در حکومت اسلامی از انجام آن ها جلوگیری می‌شود ، ولی کارهایی که جنبه علنی ندارد و در جامعه تأثیر منفی ایجاد نمی‌کند، حالت اجباری ندارد.
این مسئله یک قانون کشوری است و از جهت قانونی بودن همه ملزم به رعایت آن می‌باشند، خواه قبول داشته یا نداشته باشند. این موضوع نه در مسئله حجاب ، بلکه در مورد تمام قوانین اجتماعی حکومت لازم الاجرا است . نباید هیچ کس در جامعه اسلامی تظاهر به امر منکر کند ، خواه مسلمان باشد ، یا مسیحی، اما این که شخص از نظر فردی نیز به آن اعتقاد داشته باشد، مربوط به ایمان و باور خود او خواهد بود و در سعادت و خوشبختی اخروی او نیز نقش خواهد داشت.
مردم می‌توانند در خانه خود روزه نگیرند، نماز نخوانند و... اما به صورت علنی و در خیابان و در منظر عام، حق ندارند در ماه رمضان روزه بخورند. حجاب نیز چنین است. اگر درون خانه در ارتباط با نامحرم، حجاب را رعایت نکنند، آنان را مجبور به حجاب نمی‌کنند، ولی در مجامع عمومی و کوچه و خیابان که در منظر دیگران است، باید حجاب را رعایت کنند . در کشورهایی مانند مالزی، حکومت اسلامی نیست، بلکه بیش تر مردم (با درصد کم تری از ایران) مسلمان هستند، بنابر این با مملکت ما تفاوت دارد.
در زمان پیامبر و بعد از وجوب حجاب، تمام مردم موظف بودند که حجاب را رعایت کنند؛ زیرا بی‌حجابی یک نوع منکر و موجب فساد و آلوده شدن جامعه بود. پیشوایان اسلامی، از هر گونه فساد و منکری در صورت امکان جلوگیری می‌کردند. برای آگاهی بیش تر به کتاب مسأله حجاب از آیت الله شهید مطهری مراجعه نمایید.(7)

پی‌نوشت‌ها:
1. نور(24)آيه 31.
2. احزاب (33) آيه 59 .
3. شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة ،ج 20 ،ص 199، مؤسسه آل البيت عليهم‏السلام ،قم، 1409 هجرى قمرى .
4. همان،ص229.
5. امام خمینی، اسفتائات ،ج3 ،ص247 ،نشر انتشارات اسلامی قم،1381 ش.
6. سوال از دفتر آیت الله خامنه ای در قم (7746666-0251).
7. مطهری، مجموعه آثار ،ج19 ،ص 436- 437، انتشارات صدرا ، تهران ، 1374 ش .