حجاب

پرسش: حجاب شرح 1- پیرو کدام آیات قرآنی حجاب در اسلام واجب شده است؟
پاسخ:
با سلام و تشكر از ارتباطتان با اين مركز
در مورد پوشش در آیات قرآن آمده:
ای رسول !به زنان مؤمن بگو: چشم های خود از چشم چرانی و نگاه ناپاک به مردان بیگانه بپوشند. با بیگانه در حد مخاطبه و لزوم آن نگاه کنند، نه این که به مردان نامحرم خیره شوند و چشم بدوزند. عفت و پاکدامنی خود را حفظ کنند. زینت های (طبیعی و عاریتی) خود را آشکار نکنند (و بپوشانند) مگر آن زینت هایی که به طور طبیعی آشکار است. روسری های خود را بر گردن و سینه اندازند. زینت های خود را جز برای شوهران و...(مردان محرم و زنان مسلمان و کودکان نابالغ و غیر ممیز و مردان طفیلی که چیزی از این مفاهیم نمی فهمند و...) آشکار نکنند.(1)
در این آیه با صراحت کامل زنان به پوشاندن همه زینت های خود از مردان نامحرم امر شده اند. فقط دو استثنا وجود دارد:
یک. پوشاندن زینت ها از مردان محرم و بعض افراد دیگر که در آیه آمده، لازم نیست.
دو. پوشاندن زینت هایی که به طور طبیعی یا قهری ظاهرند، لازم نیست.
يا ايُّهَا النَّبِىُّ قُلْ لِازْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلابيبِهِنَّ ذلِكَ ادْنى‏ انْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفوراً رحيماً؛(2)
اى پيغمبر! به همسران و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو كه جِلباب هاى خويش را به خود نزديك سازند. اين كار براى اينكه شناخته شوند و مورد اذيت قرار نگيرند نزديك تر است و خدا آمرزنده و مهربان است.
با توجه به این آیات زنان باید زینت ها و زیبایی های طبیعی و عاریتی را از نامحرمان بپوشند مگر زینت ها و زیبایی هایی که ظاهر است.
در مورد این که "ما ظهر منها = زینت های ظاهر" چیست؟ باید به مفسران قرآن، یعنی پیامبر و اهل بیت مراجعه کنیم. چون این مساله فقهی است و برای فهم روایات به اجتهاد نیاز است، غیر مجتهدان باید به فتوای مجتهد خود مراجعه کنند.
اثبات لزوم پوشاندن موها و زینت های دیگر بدن به صراحت از آیه فهمیده می شود. در روایات هم تایید شده و فقط گردی صورت و دست ها تا مچ استثنا شده است.
در جامعه اسلامی زمان پیامبر و امامان هم لزوم این اندازه از پوشش محل سوال نبود، بلکه سؤال ها از استثناها است، یعنی سوال از این نیست که آیا به موی زن می توان نگاه کرد، زیرا ممنوعیت، آشکار و واضح بود، بلکه سؤال این است که به موی چه زنانی می توان نگاه کرد و چه زنانی و در کجا لازم نیست موی خود را بپوشانند؟ به بعضی روایات توجه کنید:
راوی می دانسته که نگاه کردن به موی زنان جایز نیست، ولی چون ازدواج با خواهر زن مانند ازدواج با دیگر محارم ممنوع است، گمان کرده که پس باید نگاه به موی خواهر زن ( البته بدون قصد لذت) مانند نگاه کردن به موی مادر و خواهر و...، جایز باشد و ممنوع نباشد. از این رو از امام پرسیده: جایز است مرد به موی خواهر همسرش نگاه کند؟
امام فرمود:نه، مگر این که خواهر همسرش از زنان بازنشسته( زنان که پا به سن گذاشته و دیگر خواهش جنس مخالف ندارند) باشد.
راوی با تعجب می پرسد: خواهر زن و زن غریبه یکسان هستند؟
امام فرمود: آری.(3)
در روایت دیگر به صراحت آمده:
لازم نیست زن از پسر بچه هفت ساله(که هنوز به سن تمیز نرسیده) موی خود را بپوشاند.(4)
در روایت دیگر به صراحت می فرماید: لازم نیست زنان از مردان خواجه(که بیضه آنان کشیده شده و شهوت مردانگی ندارند)موی خود را بپوشانند.(5)
برای اطلاع بیش تر به کتاب "مساله حجاب از شهید مطهری مراجعه کنید.(6)
پی نوشت ها:
1.نور(24) آیه31.
2. احزاب(33) آیه59.
3.وسایل الشیعه، ج3،ص25.
4.همان، ص29.
5.همان.
6. مجموعه آثار ، ج19، ص367-567.

پرسش: شرایط امر به معروف و نهی از منکر کدامند؟

پاسخ:
شرایط امر به معروف و نهی از منکر عبارت اند از:
اول: کسی که امر به معروف و نهی از منکر می کند، باید معروف و منكر را بشناسد. يقين داشته باشد به وجوب معروف و حرمت منكر؛ یعنی بداند كه آنچه شخص مكلف به جا نمى‏آورد، واجب است به جا آورد و آنچه به جا مى‏آورد، بايد ترك كند. بر كسى كه معروف و منكر را نمى‏داند، امر به معروف واجب نيست.
دوم: احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مى كند، پس اگر بداند اثر نمى‏كند، واجب نيست.
سوم: كسى كه واجب را ترك نموده و يا فعل حرام را به جا آورده، اصرار به آن داشته باشد، یعنی بداند شخص معصيتكار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند، پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمى‏كند، واجب نيست.
چهارم: واجب بودن معروف و حرام بودن منكر در حقّ فاعل، منجّز و ثابت باشد و در ترك واجب و فعل حرام عذرى نداشته باشد.
پنجم: در امر و نهى مفسده‏اى نباشد، پس اگر بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند ،ضرر جانى يا آبرويى يا مالى قابل توجه به او مى‏رسد، واجب نيست، بلكه اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را پيدا كند واجب نيست.(1)
پي نوشت:
1. آيت الله سيستاني، منهاج الصالحين، ج1، ص 418-419.