وسواس

مشکلی که شما با آن مواجه هستید در روانشناسی با عنوان وسواس آلودگی یا نجاست شناخته می شود. این شکل از وسواس بیشتر به صورت کارهای اضافی است که خطر آلودگی را برای فرد بیمار از بین می برد. اما با توجه به اینکه شستن و لباس پوشیدن ممکن است طولانی و خسته کننده باشد، افراد بزرگسال پس از مدتی از این عمل خسته شده و به دنبال راه چاره برای خلاصی از وسواس خود می گردند.
به طور کلی، معمولا اختلال وسواس در سنین اواخر نوجوانی یا اوایل جوانی، بیشتر در 25 سالگی و اغلب طی دوره ای پر استرس آغاز می شود. اما یافتن علت یا علل اصلی این اختلال بهترین راه درمان آن است. عده ای از روانشناسان معتقدند که این بیماری تا اندازه ای ارثی است و عده ای دیگر، والدین این مبتلایان را درایجاد این بیماری مقصر می دانند. زیرا بر این باورند که مشکل بیمار، نتیجه آموزش سخت گیرانه آنها در خصوص آداب تخلیه مثانه و روده است.
عامل ایجاد کننده اختلال وسواس هر چه باشد، مهم تر آن است که بتوانیم علائم اختلال وسواس را با درمان های رفتاری و داروئی کنترل کنیم. درصورتی که این اختلال درمان نشود، اکثر مبتلایان علایم آن را تا حدی در زندگی خود همراه خواهند داشت. اگرچه دوره هایی نیز وجود دارند که علایم این اختلال تخفیف می یابند و عملکرد مبتلایان بهنجار می شود، با این حال هیچ گاه علائم کاملا از بین نمی رود. بعضی از افراد دوره هایی فاقد هرگونه علائم را پشت سر می گذارند، اما پس از مدتی، علائم دوباره پیدا می شوند. و در تعداد کمی از افراد، علائم شدیدتر می شود. اما به خاطر داشته باشید که این دورنمای ناخوشایند تنها نشان دهنده وضعیت درمان نشده اختلال وسواس است. بنابراین در صدد حل ریشه ای این اختلال باشید.
در ادامه به نکات ذیل توجه فرمائید:
1.این بیمارى از یک طرف ناشى از اشتباه در فهم احکام دینى و در واقع اصل دین اسلام مى‏باشد و به عبارت دقیق تر: ناشى از انحراف فکرى است، از طرف دیگر، اعمال و رفتارهایى به این فکر غلط و اندیشه باطل دامن زده و آن را به صورت یک عادت درآورده است.
2.براى درمان این بیمارى ابتدا باید فکر اشتباه و غلط خود را اصلاح نمایید و رفتارهاى متضاد و مخالف با آنچه تاکنون انجام مى‏دادید،، انجام بدهید. این بیمارى در سایه تلقینات شیطانى ایجاد شده و برخى از عوامل دیگر آن را تشدید نموده، حتى ذهن و فکر شما را در تسخیر خود قرار داده و مفهوم غلطى را از نماز و طهارت و عبادات در ذهن شما قرار داده است. امام صادق (ع) فرمود: «شیطان با وسوسه نمى‏تواند علیه آدمى اقدامى کند، مگر آن که آدمى از یاد خدا روى برگرداند و فرمان خدا را گردن ننهاده و نهى وى را بى اهمیت بنگارد.(1)
3.انسان وسواسى برخلاف حکم خدا و پیامبر و حتى آنچه در رساله‏ها آمده است، عمل مى‏کند. در حکم دین اسلام آمده است که باید به نجاست یقین داشته باشد تا حکم به نجاست شود، اما او هنگامى که شک در نجاست مى‏کند، حکم به نجاست مى‏دهد، در حالى که دین اسلام، در شک به نجاست حکم به طهارت داده است. با کمک شیطان براى خود احکامى درست مى‏کند و به آنها عمل مى‏نماید و از حکم خدا و پیامبر دورى مى‏کند، و این متابعت از شیطان و هواى نفس (دلچسب بودن براى خودش) و روى گردانى از خدا و حکم الهى است. در حالى که انسان وسواسى براى اجراى حکم الهى، خود را به مشقت و دردسر مى‏اندازد و حتى تا مرز جنون و بیمارى کشیده مى‏شود. به رغم همه این مشکلات، در بسیارى از موارد احکامى را که همه به سادگى انجام مى‏دهند، انجام نمى‏دهد ،یعنى با شک در عمل خودش، عملش را باطل مى‏کند، در حالى که باعث آزار و اذیت فراوان خود شده است، مثلاً در حکم اسلام یک بار شستن صورت براى وضو کفایت مى‏کند و دو بار اشکال ندارد، اما او با وسواس این عمل را تکرار مى‏کند و بیش از دو بار مى‏شوید.
4.توجه داشته باشید که در زمان رسول خدا، پاک‏ترین و بهترین انسان‏ها زندگى مى‏کردند. آب لوله کشى و امکانات امروز نبود، در حالى که حضرت فرمود: «بهترین امت من آن است که با یک مد (750 گرم) آب، وضو گرفته و با یک من آب، غسل نماید». امت پیامبر، فقط کسانى نبودند که آن زمان زندگى مى‏کردند. حال فکر کنید که چقدر از خوب‏ها فاصله گرفته‏اید و عمل خویش را تباه مى‏کنید ! به شما مؤکداً توصیه مى‏کنیم که باید این بیمارى را درمان کنید و بهترین راه درمان آن بى اعتنایى است. احکام دینى را برخلاف خواسته خود انجام دهید. هر چیزى را که فکر مى‏کنید اشتباه انجام داده‏اید و به دل‏تان نمى‏چسبد و یا چیزهایى از این قبیل، رها کنید و عمل را فقط و فقط یک بار انجام دهید، تا به تدریج از این مخمصه نجات یابید.
5.از مراجع تقلید مختلفى در مورد بیمارى وسواسى سؤال کرده‏اند و آنها همین پیشنهاد را داده‏اند. بعنوان مثال، آیت الله فاضل در این باره مى‏نویسد: «وسواسى در حقیقت به منزله قبول نداشتن حکم خدا و رسول (ص) در مورد طهارت مى‏باشد... لذا شرعاً و عقلاً لازم است از این تخیلات شیطانى اجتناب شود و با بى‏اعتنایى مکرر،
مى‏توان آن حالت را از خود دور کرد (2)
6.آیت الله مکارم شیرازی در جایی می فرمایند: آنچه بر یک انسان وسواسی به عنوان یک وظیفه شرعى لازم است، این است که به مقدار سایر مردم آب بریزید و به همان قناعت کنید، هر چند شک در غسل و طهارت داشته باشید و ما مسئولیت شرعى این حکم را مى‏پذیریم. شما از امروز فقط به مقدار مردم آب بریزید و با بدن نجس و حالت جنابت (به گمان خودتان) نماز بخوانید و هیچ اشکالى هم ندارد و نماز و روزه شما کاملاً صحیح است و ما به این وسیله بر شما و تمام افراد وسواسى اتمام حجت مى‏کنیم و مخالفت با آن گناه است (3)
7.در هر صورت با توجه به اینکه ما سابقه ای از مشکل شما نداریم و همچنین علت یا علل اصلی آن بر ما پوشیده است، به شما توصیه می کنیم به یک روانشناس بالینی مراجعه کنید تا در صورت لزوم از طریق ایشان به یک روانپزشک ارجاع داده شوید.
در صورت عدم دسترسی به روانشناسان مجرب یا عدم آگاهی از چگونگی یافتن این روانشناسان دراستان محل زندگی خودتان، می توانید برای دریافت راهنمائی هایی در این زمینه با مشاورین محترم این مرکز از طریق شماره تلفن (09640 بدون پیش شماره و بصورت رایگان) تماس بگیرید.
پی نوشت ها :
1. بحارالانوار، ج 72، ص 124، ح 2.
2.استفتائات، آیة الله فاضل لنکرانى، ج 1، ص 44، سؤال 106.
3.استفتائات جدید، آیت الله مکارم شیرازى، ص 38، سؤال 37 .