نماز

طبق نظر مراجع تقلید که برگرفته از منابع دینی است، زن باید در موقع نماز در هر شرائط و موقعیتی، تمام بدن خود را بپوشاند. (1) در مورد فلسفه این دستور ، در روایات، به دلیل و روایت خاصی که حکمت آن را بیان کند برخورد نکرده ایم، در حالی که اصل وجوب پوشش زنان در آن ها بیان شده است و فقها هم بر همان اساس بر لزوم این امر فتوا داده اند . در عین حال که می­دانیم و اطمینان داریم احکام دین اسلام بر اساس مصالح واقعی است که خداوند عالَم به تمام اسرار آن­ها آگاهی داشته ، بر بندگان مقرر و معین کرده تا به مصالح واقعی احکام دست یافته و به سعادت و کمال برسند.
در واقع بر فرض نیافتن حکمت روشنی برای برخی ازدستورات نمی توان به طور فرضی و ذهنی به دنبال احتمالات فرضی بود و برخی تصورات را مبنای دستورات دینی دانست زیرا ما به عنوان یک حکمت عام در احکام دین اسلام می­دانیم که مقررات الهی سنجشی برای میزان تعبد و تسلیم انسان در مقابل پروردگار است که فرد تا چه حد به دستورات و فرامین الهی اهمیت و ارزش می دهد و در برابر دستوراتی که حکمت آن را نیز در نمی یابد چگونه عمل می کند و میزان تعبد و تسلیم او در مقابل آفریدگار جهان و عالِم به تمام اسرار هستی چگونه است .
این نکته آن قدر مهم است که حضرت علی علیه السلام در توضیح فلسفه حج می فرمایند:
«مگر نمی بینید خداوند انسان ها را از زمان آدم تا انسان های آخرین این جهان با سنگ هایی که نه زیان می رسانند و نه نفع می بخشند، نه می بینند و نه می شنوند، آزمایش کرده، این سنگ ها را خانه محترم خود قرار داده و آن را موجب پایداری و پا برجایی مردم گردانیده است؟! سپس آن را در پر سنگلاخ ترین مکان ها و بی گیاه ترین نقاط زمین، و کم فاصله ترین دره ها قرار داد... این آزمونی بزرگ؛ امتحانی شدید و آزمایشی آشکار و پاکسازی و خالص گردانیدنی مؤثر است که خداوند آن را سبب رحمت و رسیدن به بهشتش قرار داد». (2)
کعبه و واجبات حج، با همه تعالیم آسمانی و احکام پر رمز و راز و پر حکمت خود، در نگاه امیر مؤمنان ابزاری برای آزمایش انسان ها است. پس باید دانست که هرچند در دستور و فرامین حج حقیقت های بسیاری وجود دارد که بسیاری برای ما آشکار است، اما اگر هیچ یک از حقایق بر ما روشن نبود، باز حقیقت حج به عنوان یک آزمون بزرگ برای مؤمنان، عین دستور حکیمانه و مصلحت آمیز خداوند محسوب می شد.
در هر صورت مسلم است حکمت پوشش بدن و رعایت حجاب اسلامی بر زن در حال نماز، احتمالاتی چون ورود ناغافل افراد نامحرم نیست؛ زیرا در گذشته هم موارد بسیاری برای یقین به عدم ورود نامحرم پیش می آمد و به علاوه افراد حساسیت زیادس در رعایت حریم ها داشتند و احتمال ورود نامحرم بسیار کم تر از زمان کنونی بود . لکن ممکن است موارد زیر از حکمت های لزوم حجاب در هنگام نماز باشد :
رعایت ادب:
یکی از حکمت های این حکم رعایت ادب است، یعنی همان گونه که رعایت پوشش زن در برابر دیگران و در محافل رسمی حتی در برابر والدین نوعی حفظ حرمت محسوب می شد ؛ نماز خواندن با پوشش لازم و کامل هم نوعی حفظ حرمت به ارتباط با خداوند یا به جایگاه نماز به حساب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آید. این مسئله در ادیان دیگر هم در هنگام عبادت وجود داشته و حفظ حجاب برای زنان بخصوص در وقت عبادت دارای اهمیت ویژه بوده است (3) .
حضور قلب :
حکمت دیگر این است که رعایت حجاب و آداب دیگر در نماز مانند پاک بودن بدن و لباس در تحصیل حضور قلب مؤثر است . رعایت این برنامه ها موجب توجه به قرار گرفتن در محضر خداوند بوده و شخص را از حال غیبت از محضر حق به حال حضور می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رساند . پرده ها و حجاب هایی را که میان بنده و خدا ایجاد شده است کنار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌زند.
در دین اسلام برای نماز و ایستادن در مقابل پروردگار و راز و نیاز با او، آداب و احکامی قرار داده شده تا انسان آمادگی لازم برای حضور در مقابل پروردگار را پیدا کند. مانند طهارت، رعایت قبله .
حجاب نیز یکی از آداب لازم برای نماز است که با رعایت و توجه به حجاب آمادگی لازم برای نماز خواندن را پیدا نماید.
پی بردن به ارزش و اهمیت حجاب:
حکمت دیگری برای پوشش در هنگام نماز می تواند تأکید در موضوع پوشش و حجاب بانوان باشد، و این که حجاب و پوشیده بودن بدن زن در شرایط خاص پسندیده و محبوب خدا است . این حکم به زنان مسلمان می فهماند که حجاب مطلوب خداوند است به گونه ای که حتی در نماز از زن مسلمان خواسته با حفظ حجاب با خداوند سخن گوید. چون او بنده اش را این گونه می پسندد . چه بسا این دستور تمرینی باشد برای حفظ حجاب .

پی‌نوشت‌ها:
1 . توضیح المسائل مراجع، ج 1، مسئله 789.
2. نهج البلاغه، نشر مؤسسه امیر المؤمنین، قم، 1380ش. ص 115، خطبه 191.
3. تاریخ تمدن ویل دورانت ، ج 9، ص 242، به نقل از مجله پیام زن، ش 20، ص 80 - 83.