وجود مطالبی در قران

از باب مقدمه می توان گفت که در کتاب خدا به طور عام سخن از فلزات و استفاده از مواد مذاب آن آمده است تا آن جا که یکی از سوره های قرآن "حدید"یعنی آهن نام دارد.
حتی در همین سوره، تعبیر عجیبی نسبت به آهن وارد شده است که تأمّل بر انگیز است:خدای متعال فرمود:
لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزيزٌ (1)
ما رسولان خود را با دلايل روشن فرستاديم، و با آنها كتاب (آسمانى) و ميزان (شناسايى حقّ از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند و آهن را نازل كرديم كه در آن نيروى شديد و منافعى براى مردم است،تا خداوند بداند چه كسى او و رسولانش را يارى مى‏كند بى‏آنكه او را ببينند خداوند قوىّ و شكست‏ناپذير است!
همان طور که ملاحظه می شود برای آهن جایگاه پر اهمیتی ذکر شده است و البته به نظر می رسد نام "آهن" به عنوان مادر و محور دیگر فلزات که در کشف اولیه بشر دیده شده است،در کتاب خدا آمده است و گرنه در ادامه به این نکته اشاره می شود که در قرآن نام برخی دیگر از فلزات ذوب شده غیر آهن هم سخن گفته شده است.
البته مطابق با پاسخ سوال باید توضیح داد، در قرآن موضوع پوشش دهی یا آبکاری فلزات به عنوان علم مطرح نشده است، هم چنان که بعضی دیگر از علوم نیز در قرآن مطرح نشده است، چون هدف اصلی این کتاب، راهنمایی جهانیان به مقصد اعلا یعنی رسیدن به سعادت ابدی است. با این حال در بعضی از آیات قرآن بیان شده است که بشر از ذوب آهن و فلزات در زمان هایی استفاده کرده است، آن گونه که ذو القرنین برای جلوگیری از حملات یاجوج و ماجوج دستور داد سدی بسازند و دهنه آن را با مواد مذاب آهن و فلزات پر کنند که قرآن این ماجرا را در آیه های ذیل بیان می کند.
"قالُوا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَ مَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجاً عَلى‏ أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنا وَ بَيْنَهُمْ سَدًّا؛قالَ ما مَكَّنِّي فيهِ رَبِّي خَيْرٌ فَأَعينُوني‏ بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً؛ آتُوني‏ زُبَرَ الْحَديدِ حَتَّى إِذا ساوى‏ بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُوني‏ أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً"(2)
(آن گروه به او) گفتند: اى ذو القرنين يأجوج و مأجوج در اين سرزمين فساد مى‏كنند. آيا ممكن است ما هزينه‏اى براى تو قرار دهيم، كه ميان ما و آنها سدّى ايجاد كنى؟!(ذو القرنين) گفت: آنچه پروردگارم در اختيار من گذارده، بهتر است (از آنچه شما پيشنهاد مى‏كنيد)! مرا با نيرويى يارى دهيد، تا ميان شما و آنها سدّ محكمى قرار دهم!قطعات بزرگ آهن برايم بياوريد (و آنها را روى هم بچينيد) تا وقتى كه كاملًا ميان دو كوه را پوشانيد، گفت: (در اطراف آن آتش بيفروزيد، و) در آن بدميد! (آنها دميدند) تا قطعات آهن را سرخ و گداخته كرد، و گفت: (اكنون) مس مذاب برايم بياوريد تا بر روى آن بريزم!
از مولای متقیان امیر مومنان(ع) روايت شده است كه فرمود: براى ذو القرنين كوهى آهنين درست كردند و آن را طورى درست كردند كه مانند شير نرم بود. (چنان آهن را گداختند كه كاملا ذوب شده و مثل شير روان شد)، بعضى را روى بعضى ديگر ريختند و آن را در بين دو كوه قرار دادند و ذو القرنين اوّلين كسى بود كه روى زمين سدّ درست كرد، سپس روى آن هيزم گذاشت و در آن آتش افروخت و در آن جاهايى براى دم كردن گذاشت و بر آن باد دميدند، وقتى كه ذوب شد گفت: براى من مس بياوريد.كوهى از مس براى او درست كردند و آن را روى آهن ريختند پس مس ذوب شده و با آهن مخلوط گشت.(3)
در جاهای دیگر قرآن نیز به این نکته اشاره شده است که خدای متعال بر داوود پیامبر فضایلی بخشید از جمله فرمود:آهن را برای او نرم کردیم که خارج از تفسیر نیرو و قدرت الهی،می تواند به این معنا باشد که به او اسباب نرم کردن (ذوب کردن) آهن آموختیم تا بتواند در ساخت زره از آن استفاده کند.
وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلاً ..... وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَديدَ(4)
و ما به داوود از سوى خود فضيلتى بزرگ بخشيديم (ما به كوه‏ها و پرندگان گفتيم) اى كوه‏ ها و اى پرندگان! با او هم‏ آواز شويد و همراه او تسبيح خدا گوييد! و آهن را براى او نرم كرديم.
علاوه بر این مطالب یکی از آیات قرآن در مورد اوصاف نزدیک شدن قیامت است و به این نکته اشاره می شود که در آن روز کرات آسمان ها مثل فلز و قیر و ...ذوب می شوند:
"يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ"(5)
یعنی:همان روز (قیامت)كه آسمان همچون فلز گداخته مى‏شود.
این آیه بيان اثرى از آثار عالم قيامت است كه كرات مانند فلزات و آهن گداخته شده و يا مانند قير و قطر ذوب شده‏اند.
این آیات به صراحت نشان می دهد در کتاب خدا سخن از فلزات و نحوه استفاده از آن آمده است که در داستان ذو القرنین و داوود از آهن و مس ذوب شده در ساخت سد استفاده کرده و نیز زره استفاده شده است و این مطالب می تواند به نوعی در وجه عام پاسخی به سوال شما باشد.
پی نوشت ها:
1.سوره حدید،آیه 25.
2.سوره کهف، آیات 94 تا 96 .
3.خانی رضا و ریاضی حشمت الله، ترجمه بيان السعادة فى مقامات العبادة،تهران، انتشارات مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه پیام نور،سال1372 ه.ش ،چاپ اول، ج‏8، ص 491.
4. سوره سبا، آیه 10.
5.سوره معارج، آیه 8 .