علت وجود شب قدر چیست؟ و چرا باید این شب این قدر تاثیر گذار باشد و ماهیت آن چیست؟ چرا باید فقط در یک شب تمام تقدیر انسان در یک سال رقم برخورد و از همه مهمتر چگونه به بهترین روش از این شب استفاده کنیم ؟
به چند نكته توجه فرمائيد:
1.با توجه به رواياتي در مقام بيان علت وجود اين شب پر فضيلت بيان شده اند، مشخص مي گردد كه اصل وجود چنين شبي به نوعي لطف ويژه الهي و فرصتي مغتنم براي مؤمنين مي باشد كه مي توانند با بهره گيري از بركات اين شب كاستي ها و كوتاهي هاي خود را در طي مسير كمال و رشد جبران نمايند؛ امام باقر(ع)، در پاسخ به اين پرسش كه چرا شب قدر به وجود آمده و به عبارت ديگر فلسفه شب قدر چيست ،مى فرمايند: ((وَ لَوْ لَا مَا يُضَاعِفُ اللَّهُ لِلْمُؤْمِنِينَ لَمَا بَلَغُوا وَ لَكِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُضَاعِفُ لَهُمُ الْحَسَنَاتِ))؛ اگر خداوند كارهاى مومنان را چند برابر نكند به سر حد كمال نمى رسند، اما از راه لطف كارهاى نيكوى آن ها را چند برابر مى فرمايد تا كاستى هايشان جبران شود.(1)
2.با توجه با آيات قرآن درك عمق و عظمت اين شب براي انسان به صورت عادي وجود ندارد(2)، آنچه كه از خصوصيات و ويژگيهاي اين شب با عظمت در اختيار ما قرار گرفته است به واسطه بيانات پيامبر(ص) و اهل بيت عصمت و طهارت(ع) مي باشد كه به جهت مقام ويژه الهي كه دارند اشراف و احاطه كاملي بر اين شب داشته اند كه بر اساس روايات مختلف قلب مطهر اين حجج الهي محل نزول ملائكه الهي و عرضه مقدرات خلائق در اين شب در هر زمان مي باشد.(3) اگر چه مطالبي كه حضرات معصومين از عظمت اين شب بيان فرمودند براي درك عظمت و فضيلت و فرصت شناسي اين شب كافي است. لكن آنچه بيان شده تمام حقيقت نبوده و با توجه به ظرفيت و محدوديت درك افراد عادي بوده است.
3.اگر چه شب قدر با تاثير گذاري ويژه و سرنوشت ساز خود، محدود به يك شب مي باشد. اما با دقت در چند نكته سؤال شما در اين زمينه رفع مي شود:
1/3 -تقدير مقدرات افراد در اين شب به صورت قطعي و تغيير ناپذير نمي باشد. بلكه مي توان با مواردي نظير در خواست از خداوند و دعا و صدقه و ... در طول سال آن را تغيير داد. (4) لذا افراد زيادي كه از فرصت اين شب محروم مانده اند مي توانند در طول سال با تلاش و دقت بيشتر سرنوشت خود را تغيير دهند و بهبود بخشند؛ همانطور كه در مقابل نيز افرادي كه در شب قدر بهترين مقدرات را براي خود زمينه سازي نموده اند با بي توجهي و سوء اختيار خود در طول سال خود را از محقق شدن مقدرات خوب محروم مي نمايند.(5)
2/3 - اين فرصت محدود براي همه افراد بشر به صورت يكسان وجود دارد و هيچ انسان مختاري از بهره برداري از آن محروم نمي باشد و هر كس اراده كند مي تواند با اندكي تلاش بهترين بهره ها را از آن ببرد. لذا محدوديت زمان آن در يك شب مانند فرصتهاي دنيوي تزاحمي را ايجاد نمي كند و همه فرصت برابر دارند.
3/3 - اصل وجود اين شب يك لطف ويژه و فوق العاده مي باشد،و الا افراد ولو بدون توجه و بهره برداري خوب از اين شب مشروط به اين كه تعمدا در اين شب با خواست و اراده خداوند مخالفت ننمايند، و صرفا مانند ساير شبها از آن عادي عبور نمايند به سرنوشت بدي دچار نخواهند شد. نهايتا از برخي از الطاف خاص الهي محروم مي گردند.كه البته با تلاش بيشتر در طول سال بخش عمده اي از آن هم قابل جبران است.
4.در مورد بهترين روش استفاده از اين شب مي توان به تفكر و توجه و تدبر انسان در احوالات گذشته و حال و آينده خود و شناسائي نقاط ضعف و خطا ها و گناهان و تصميم به جبران و توبه از آنها و همچنين شناخت نقاط قوت و فضيلت در خود و برنامه ريزي براي تقويت آنها در كنار كسب علم و دانش و معرفت كه با فضيلت ترين عمل در اين شب مي باشد كه مي توان در كنار ،ساير عبادات الهي نظير قرائت قرآن نماز و ادعيه مخصوص اين شب و درخواست بهترين مقدرات از خداوند به آن پرداخت كه مي توانيد جهت آشنائي بيشتر به منابع مربوط نظير مفاتيح الجنان مراجعه فرمائيد.
پي نوشت ها:
1.علامه مجلسي،بحارالانوار،ج94، ص 19،الوفاء بيروت،1404ق.
2.قدر(97)آيه 2.
3.عروسي حويزي ،تفسير نور الثقلين،ج5، ص 633،اسماعيليان،1415ق.
4.بحارالانوار، ج90 ص 295
5.همان.ج70 ص 329






