چطوري بايد توبه كرد؟

توبه مخصوص گناه خاصی نیست و شخص خاصی را نیز شامل نمی‌شود. راه توبه به روی همه گناهکاران (با هر گناه عظیمی که دارند) باز است، زیرا خداوند غفور و رحیم است و همه گناهان را می‌آمرزد، خداوند نسبت به هر عمل زشت و گناهی وعدة پذیرش توبه داده است. در این جهت فرقی بین گناه کبیره و صغیره نیست، اما باید شرایط توبه واقعی تحقق یابد و توبه تنها به زبان نباشد و انسان واقعا از گناه خود پشیمان باشد. از آیات قرآن استفاده می­شود که اگر گناهی از روی جهل و نادانی واقع شود و انسان بعد از آن گناه پشیمان شده؛ از آن گناه توبه کند و عزم بر ترک آن گناه داشته باشد، خداوند توبه او را می پذیرد.(1)توبه کننده، محبوب خداست قرآن کریم فرموده: «ان الله یحب التّوابین؛ (2) یقیناً خداوند توبه کنندگان را دوست دارد».
بعد از توبه دیگر دلیلی ندارد انسان از رحمت خداوند مأیوس باشید، بر اساس روایات، مطمئن باشید که بعد از توبه گناهان شما بخشیده خواهد شد. امام باقر (ع) می فرماید: التائب من الذنب کمن لا ذنب له؛ (3) کسی که از گناه توبه کند، مانند کسی است که گناه نکرده باشد.
توبه، یک روزنه امید است و انسان توبه کار، نزدخدا عزیز و باعث مباحات خدا بر ملائک است.اگر خداوند قول داده است که توبه توابین را بپذیرد، این بزرگ ترین لطف او در حق بندگان و گشودن آن روزنه رو به روشنایی است و اگر فرموده است: "لاتقنطوا من رحمه الله ان الله یغفرالذوب جمیعا" (4) از رحمت خدا ناامید نشوید، خداوند همه گناهان را می آمرزد.هم امیدواری می دهد و هم از نومیدی نکوهش می کند، چرا که بخشایش الهی بیش از گناه بندگان است و رحمت او پیش از غضب اوست. (5) و هر چقدر گناهمان عظیم باشد، از رحمت بی کران و نا محدود خداوند بزرگتر نیست! گناه هر چه باشد، قابل توبه است و توبه از آن در درگاه الهی پذیرفته می شود، به شرط آن که توبه حقیقی باشد؛ یعنی انسان از عمق دل توبه کرده و واقعا پشیمان باشد. البته از این نکته نباید غافل بود که توبه از هر گناه، باید متناسب با گناه صورت بگیرد. توبه کسی که نماز و روزه و سایر عبادات را در گذشته ترک کرده، قضا کردن همه آن ها است. توبه کسی که به هر عنوان مال مردم و یا حقّی از آن ها را ضایع کرده ، باز گرداندن آن مال و آن حقّ به مردم است، همین طور سایر گناهان و اموری که از روی جهل و غفلت و یا به هر جهت دیگری از انسان واقع شده است، به نوعی باید جبران شود .صرفا به آه و ناله نمی­توان اکتفا نمود. (6) با توبه گناه انسان بخشیده می شود و آثار گناه از بین می رود.
پی نوشت ها :
1- مهدوی کنی، نقطه های آغاز در اخلاق عملی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1372، چاپ دوم، ص313.
2. بقره(2) آیه 222 .
3. كليني، محمد بن یعقوب، كافي،تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1365 ه. ش ، ج 4، ص 168.
4. زمر (39) آیه 53 .
5. ابن طاووس، علی بن موسی؛ اقبال الاعمال (ط-القدیمه)، ج1،ص363؛ ناشر: دارالکتب الاسلامیه؛ چاپ دوم؛ تهران1409ق . "یا من سبقت رحمته غضبه" ای کسی که رحمتش برغضبش پیشی می گیرد. (همچنین: دعای کمیل؛فراز19).
6. انصاریان ، حسین ، عرفان اسلامی، اصفهان، نشر حجت، چاپ سوم ، ج12-11، ص138 از ج12.