جواب سوال شما مبهمه!

از پیگیری مجدانه شما سپاسگذاریم بعد از حدود یک سال و دو ماه از نامه قبلی و مطالعه پاسخ ما، تازه به این نتیجه رسیده اید که: "جواب سوال شما مبهمه!" بر این همت و الا باید آفرین گفت.
متوجه نشدیم تناقض در کجای پاسخ ما بوده است. در نامه قبل گفتیم :
"در این احادیث(1)علم خاصی مورد نظر نیست، بلکه مقصود آن است:
هر علمی که برآوردن نیازهای لازم جامعه موقوف به دانستن آن علم و تخصص باشد، بر مسلمانان تحصیل آن لازم و واجب است. می توان از علوم طبیعی(مانند ریاضیات،فیزیک و شیمی و...) به عنوان مصادیق آن نام برد.
اسلام دین جامع و همه جانبه است، دینی است که تنها به یک سلسله پندها و اندرزهای فردی اکتفا نکرده، دینی است جامعه ساز. آن چه را که یک جامعه بدان نیازمند است، اسلام آن را به عنوان واجب کفایی واجب کرده، مثلاً جامعه نیازمند پزشک است، از این رو عمل پزشکی واجب کفایی است. واجب کفایی یعنی واجب است به قدر کفایت پزشک وجود داشته باشد.
اگر به قدر کفایت پزشک وجود نداشته باشد، بر همه افراد واجب است که وسیله‏ای فراهم سازند که افرادی پزشک شوند. چون پزشکی موقوف است به تحصیل علم پزشکی، قهراً علم پزشکی از واجبات کفایی است.همچنین فنون و علوم دیگری که هر یک به نحوی نیازی از جامعه اسلامی را برآورده می‏کند، و استقلال و سربلندی جامعه را تأمین می‏نماید.
خلاصه هر علمی که نفعی را عاید جامعه اسلامی می‏کند، مورد تأکید و تشویق اسلام است. اگر نیاز جامعه بدون تحصیل علمی برطرف نشود، فراگیری آن علم از نظر اسلام واجب شمرده شده. بنابراین علم شیمی، فیزیک، پزشکی، روان‏شناسی، زیست‏شناسی و سایر علوم و فنونی که هر یک به نوبه خود نیازی از جامعه اسلامی را برطرف می‏کنند، مورد تشویق و تأکید اسلام است. "
ظاهرا شما عبارات ما را دقیق نخوانده اید. ما وجوب کفایی علم پزشکی را مثال زدیم و گفتیم اگر به قدر کفایت پزشک وجود نداشته باشد، بر همه افراد واجب است که وسیله‏ای فراهم سازند که افرادی پزشک شوند. چون پزشکی موقوف است به تحصیل علم پزشکی، قهراً علم پزشکی از واجبات کفایی است. نه اینکه علم پزشکی مراد آن روایات باشد.
فنون و علوم دیگر نیز که هر یک به نحوی نیازی از جامعه اسلامی را برآورده می‏کند، و استقلال و سربلندی جامعه را تأمین می‏نماید. همین حکم را دارد و افراد مسلمان باید به نوبه خود نیازی از جامعه اسلامی را برطرف می‏کنند. یک نفر مهندس، دیگری معلم و دیگری کارگر و ....
لازم است به این نکته توجه کنید که منظور از این گفته که "علومی مثل فیزیک و شیمی که ناقص است" اشتباه نیست. زیرا تمام علوم ناقص اند و با پیشرفت علم سیر تکاملی دارند. مطالعه سیر تکاملی هر علمی این مسئله را ثابت می کند.
پی نوشت:
1.محمد محمدی ری‏شهری، میزان الحکمه، ج 3، ص 2071، ماده، علم، شماره 13746. «احادیث ترغیب به علم آموزی»