سوال قرآني

آیه "لیس کمثله شیء" یکتایی خدا را در ذات و صفات با تاکید بیان می کند که هیچ موجود مادی و غیر مادی در ذات و صفات با خدا شبیه نیست. زیرا همه موجودات در ذات خود فقیر محض اند و خدا تنها غنی محض و به ذات است و همه موجودات در صفات خود محدودند و خدا نامتناهی است و جز خدا هیچ موجودی علم ، عدل، حکمت و قدرت مطلق و ... نیست.
این آیه شبیه آیه زیر است:
"و لم یکن له کفوا احد" (1)= برای خدا احدی همتا و همسان نیست." . (2)
آیه دوم "و له المثل الاعلی" هم همین معنا را به طریقی دیگر بیان می کند.
"مثل" به معنای صفت است و در ابتدای آیه صفات بد را از آن کسانی شمرد که به خدا ایمان ندارند:
لِلَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْء
براى آنها كه به سراى آخرت ايمان ندارند، صفات زشت است.
کافران هستند که گرفتار صفات بخل، حرص، آز، طمع، حسد، جهل و ... هستند و این ها همه صفات ناپسندی است که صاحب خود را شایسته مذمت می سازند.
اما صفات پسندیده گاهی محدود بوده و با نقص همراهند و در درجات پایین حسن می باشند و گاهی نامحدود بوده و در کمال بی انتهای حسن است. غیر خدا هم اگر در راه خدایی شدن بیفتد، صفات نیکو و زیبا و پسندیده می یابد. اما این صفات در غایت بی انتهایی نخواهند بود و با نقص همراهند مثل صفات زیبای بندگان صالح که با نقص و زشتی گناه همراه است یا ذاتی نیستند مثل صفات حسنای پیامبران که ذاتی خود آنان نیست و با عبودیت خدا و توسل به درگاه او ، واجد آنها شده اند و لذا مَثَل عالی هستند اما "اعلی= عالی ترین" نیستند و تنها خداوند است که صاحب "مثل اعلی" و صفات مطلق و خالص و نامحدود و عالی ترین است. (3)
پس این آیه و آیه قبل با هم همراستا می باشند. زیرا این آیه هم فقط خدا را صاحب صفات اعلی می داند و کسی را مثل و شبیه او نمی شمارد.
پی نوشت ها:
1. توحید (112) آیه 4.
2. واحدی، اسباب النزول، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1411 ق، ص 501.
3. طباطبایی، المیزان ، قم ، انتشارات اسلامی ، 1374 ش ، ج 12 ، ص 404.