حکمت خدا

انسان موجودی کمال گراست و به دنبال این حس، به موجودی برتر و والاتر از خود، احساس نیاز می کند و به همین خاطر دعا که یک وسیله ارتباطی با آن موجود برتر است، به عنوان یک نیاز فطری در وجود نوع بشر نهادینه شده است.
دعا و نیایش، توسلی عاشقانه و پیوند موجودی بسیار ضعیف و کوچک به موجودی بی نهایت بزرگ و با عظمت است.
دعا، نشانه خشوع جان در برابر جانان و اظهار نیاز به پیشگاه حضرت بی نیاز است. (1)
خواهر محترم! بايد دانست كه همين اندازه كه بشر گاه در اثر بلايا و مصيبت‌ها توفيق مي‌يابد كه از عمق وجود خود با خداوند عالم راز و نياز و مناجات نمايد، نعمت بزرگي است كه از لطف خدا بر بندگانش ناشي مي‌شود و چه بسا اين مشكل كه شما در آن گرفتار هستيد حكمتش اين است كه خداوند مهربان مي‌خواهد نام شما هم در ميان نام بندگان مناجاتي‌اش ثبت گردد كه افتخاری بزرگ است که نصیب هر کسی نمی شود.
مولوی عارف و شاعر بزرگ ایران داستانی نقل می کند. (2) که خلاصه آن این است که: مردی بسیار دعا و گریه می کرد، شبانگاهی شیطان به او گفت: این همه «یا الله یا الله» گفتی، آیا خداوند حتی یک لبیک به تو گفت؟ مرد از این پیام دل آزرده شد و آن را باور کرد و دست از دعا و نیایش برداشت، چرا که می دید این اعمال سودی ندارد و خداوند به او اقبال نکرده است. یک شب ندای آسمانی او را متوجه اشتباهش کرد و به او گفت: همین که توفیق پیدا می کنی و «یا الله یا الله» می گویی این نتیجه لبیک گفتن ما است. اگر ما لبیک نگوییم هرگز تو این حال معنوی را پیدا نمی کنی زیرا هر «یا الله» تو لبیک ماست و خود دعا کردن، یک ذخیره ای معنوی برای آخرت می باشد.
مطلب دیگر اینکه: بعضی دعاها به خاطر رعایت مصلحت خود دعا کننده روا نمی شود. چون انسان به همه وجوه یک عمل احاطه علمی ندارد و ای بسا اموری را می خواهد که به ضرر او هستند، و وقتی امری که به صلاحمان نیست، خدا چگونه می تواند به صلاحمان کند؟!
قرآن کریم در این مورد می فرماید: "وَ یَدْعُ الْانسَانُ بِالشرَّ دُعَاءَهُ بِالخْیر وَ کاَنَ الْانسَانُ عجولًا."(3) انسان (بر اثر شتابزدگی)، بدیها را طلب می‏کند آن گونه که نیکیها را می‏طلبد و انسان، همیشه عجول بوده است! و نیز می فرماید:" وَ عَسیَ أَن تَکْرَهُواْ شَیْا وَ هُوَ خَیرْ لَّکُمْ وَ عَسیَ أَن تُحِبُّوا شَیْا وَ هُوَ شَرٌّ لَّکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ".(4) چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است. و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آنکه شرِّ شما در آن است. و خدا می‏داند، و شما نمی‏دانید.
و گاهی زمان استجابت در وقت دیگری است و آن زمانی که دعا می­کند به مصلحت دعا کننده نیست. همه دعاها مستجاب می شود؛ و اگر به صلاح نباشد، درستش به اجابت می رسد.خدا دوست دارد صدای شما را در دعاها بیشتر بشنود. از لحظات بوجود آمده، کمال استفاده را بکنید. قدر این اوقات را بدانید. بعدها افسوس این زمانها را می خورید.
وعده خداوند به اجابت دعا یک وعده مشروط است نه مطلق، مشروط به آنکه شما به وعده‏ها و پیمانهای خود عمل کنید.
خواهرگرامی! اگر در اثر حاجتی از حوائج شرعیه و مطلبی از مطالب اخرویه که درنظر داشته و از خدای متعال خواسته اید، ولی حاصل نشده است و برای همین مأیوس شده و از رسیدن به مقصود، ناامید شده اید؛ پس باید بدانید که:
اولا: وعده الهی، حق است و تخلف ندارد، بطور عموم، أمر به دعا فرموده و وعده اجابت داده است. (5)
ثانیا: هيچ دعايي خالي از نوعي اجابت نيست، زيرا نوعي عبادت و پرستش است و درهر عبادتي كه با قصد قربت انجام مي شود ؛ يعني عبادت كننده تصميم دارد به خداي خود نزديك شود و به كمالات ذات اقدس اله آراسته گردد، خالي از اثر قربي نيست. بنابر اين، همين كه دعا و عبادت با خلوص نيت و شرايط لازم انجام مي شود، در همان لحظه به اجابت مي رسد و اثر معنوي خود را بر روح و جان انسان مي گذارد.
نكته مهم ديگر اين كه استجابت در آيه شريفه معناى بسيار عميقى دارد ولى غالبا برداشت‏هاى عموم با مفهوم شگرف آن ناسازگار است. ما همواره خيال مى‏كنيم كه اگر دقيقا همان را كه ما طلب مى‏كنيم در همان زمان و با همان شرايطى كه مى‏خواهيم عمل شود، دعايمان اجابت شده است. در حالى كه چه بسا همين پاسخ نيافتن ما اجابت از سوى خدا باشد. يعنى خداوند منان با طول دادن اجابت ما را بيشتر به حالت انابه و تضرع در درگاهش نگه مى‏دارد و اين لطف بزرگى است كه به اين وسيله ارتباط عبد با معبود حفظ مى‏گردد و در پى آن الطاف بى‏شمار ديگرى نصيبش مى‏شود.
کلام پایانی: خواهر گرامی! با مشکلات دست و پنجه نرم کرده و پیروز میدان باشید. از نقش خودتان در مدیریت مشکلات و دفع آنها، غافل نباشید. سعی کنید از کارشناسان و متخصصین و أفراد دلسوز مشورت بگیرید. خوب است نگاهی به أطراف خود بیندازید و ببینید که خدای متعال به تمام بندگانش، مشکلاتی(که باعث رشد و پخته شدن آنها می شود) عطاء کرده است و کسی را در این کرۀ خاکی پیدا نخواهید کرد که بدونمشکل باشد. اگر دنیا خوشی داشت، خدای متعال به خوبانش عطاء می کرد. مشکگلات ما در مقابل مشکلات أهلبیت(ع) ناچیز است. و در آخر، بعد از هر سختی، آسانی در راه است.
پی نوشت ها:
1. محمد سبحانی نیا، دعاشناسی (پرسش ها وپاسخ ها5) ص 165، ناشر: هستی نما، چاپ اول، تهران، زمستان 1387.
2. مولوی، مثنوی معنوی، دفتر سوم، ص 352.
3. اسراء (17) آیه 11.
4. بقره (2) آیه 216.
5. شهیددستغیب، سیدعبدالحسین؛ گناهان کبیره؛ ج1،ص95؛ ناشر:انتشارات صبا؛ چاپ آرمان؛ چاپ ششم؛ تهران1399ق.