مسافر زمانی که به حد ترخص برسد و قصد رفتن به مقدار مسافت شرعی را داشته باشد، می تواند روزه را افطار کند و از حد ترخص به بعد نمازش شکسته می شود.
حد ترخص:
نظر امام خمینی: حد ترخص به جایی گفته می شود که مسافر از وطن و شهر محل سکونت به قدرى دور شود كه( اگر هوا صاف باشد, و چیزی که مانع از دیدن شهر باشد نباشد،) ديوار شهر را نبيند و صداى اذان آن را نشنود و لازم نيست به قدرى دور شود كه مناره‌ها و گنبدها را نبيند، يا ديوارها هيچ پيدا نباشد، بلكه همين قدر كه ديوارها كاملًا معلوم نباشد كافى است،(1)
نظر آیت الله خامنه ای: و منظور از حد ترخص مكانى است كه در آنجا اذان شهر شنيده نمى‌شود و ديوارهاى شهر هم ديده نمى‌شود. (2)
نظر آیت الله مکارم: رساله توضيح المسائل
«حدّ ترخّص» يعنى از وطن يا محلّ اقامتش به اندازهاى دور شود كه صداى اذان شهر را نشنود و مردم شهر او را نبينند، امّا ديدن و نديدن ديوارهاى شهر اثرى ندارد، ولى بايد در هوا گرد و غبار يا مه يا چيز ديگرى كه مانع ديدن است يا سرو صدايى كه مانع شنيدن است وجود نداشته باشد و اگر يكى از اين دو علامت حاصل شود كافى است، به شرط اينكه يقين به نبودن ديگرى نداشته باشد، و الّا (یعنی اگر مثلا صدای اذان شنیده نشود ولی مردم شهر او را ببیند یا برعکس) (احتياط جمع ميان نماز شكسته و تمام است) (3)
نظرآیت الله سیستانی: حدّ ترخّص جائی است که اهل شهر حتی آنها که در خراج شهر و توابع آن هستند مسافر را نتواند ببیند و نشانه ای آن ا ین است که او اهل شهر را نتواند ببیند. (4)
نظر آیت الله شبیری زنجانی: حدّ ترخص برسد» يعنى از وطنش يا جايى كه قصد كرده ده روز در آن جا بماند، به قدرى دور شود كه صداى اذان بلند آخر آن جا را نشنود و نيز اهل آن محل او را نبينند.و اگر به جائی برسد که صدای اذن شنیده نمی شود و اهل شهردیده نمی شود ولی دیوار شهر دیده می شود اگر بخواهد نماز بخواند نماز را شکسته بخواند و می تواند روزه را افطار کند و احتیاط مستحب آن است که در آنجا روزه را افطار نکند و اگر نماز در آنجا بخواند هم شکسته و هم تمام بخوانید. (5)
نظر آیت الله وحید: نظر آیت الله وحید خراسانی: حد ترخص به جایی گفته می شود که مسافر به قدرى از شهر دور شود كه صداى اذان آن را نشنود، و وقتی اهل شهر را نبیند یقینا به حدّ ترخّص رسیده است، ولی باید مانعی نباشد.(6)
آیت الله صافی گلپایگانی: حد ترخص به جایی گفته می شود که مسافر از وطن و شهر محل سکونت به قدرى دور شود كه( اگر هوا صاف باشد, و چیزی که مانع از دیدن شهر باشد نباشد،) ديوار شهر را نبيند و صداى اذان آن را نشنود و لازم نيست به قدرى دور شود كه مناره‌ها و گنبدها را نبيند، يا ديوارها هيچ پيدا نباشد، بلی اگر به قدری دور شده که دیوار خانه های شهر کاملا معلوم نیست، ولی شبح آنها نمایان است، احتیاط لازم آن است روزه ا افطار نکند و اگر نماز بخواند هم شکسته و هم تمام بخواند. (7)
پی نوشت ها:
1. امام خمینی، توضیح المسائل، بعد از مسأله 1317، شرط هشتم نماز مسافر.
2. آیت الله خامنه ای، اجوبة الإستفتائات، سؤال 641.
3. آیت الله مکارم، توضیح المسائل، مسأله 1155.
4. آیت الله سیستانی، توضیح المسائل، مسأله 1305.
5. مسأله 1326 و 1327.
6. آیت الله وحید خراسانی، توضیح المسائل، صفحه 425، شرط هشتم نماز مسافر.
7. آیت الله صافی گلپایگانی، توضیح المسائل، صفحه 230، شرط هشتم، نماز مسافر.
