متفرقه

پرسش 1:
متفرقه
شرح : با عرض سلام وخسته نباشيد: 1- موارد مربوط به حق الناس از جمله غيبت و تمسخر در صورتي که در مواردي متوجه ارتکاب به اين گناه نباشيم چگونه مي توان از فردي که در دسترس نيست طلب بخشش کرد. 2- براي تفويت تلفظ کلمات عربي و تمرکز حواس در نماز چه روشهايي را پيشنهاد مي دهيد.
پاسخ:

از اين که در ايام جواني در انديشه ساختن روح و جان خويش برآمده ايد تا به وادي نور و پاکي قدم نهيد، خرسنديم و به شما تبريک مي گوييم.
1)خداوند در آيات بسياري به گناهکاران و کساني که به خود ستم کردند و خودشان را در معرض معصيت قرار دادند، سفارش به توبه کرده است تا رابطه بين خود و خدا را اصلاح کنند. خداوند همه گناهان آنان را خواهد بخشيد. قرآن کريم در اين باره مي فرمايد: «اي بندگان که بر خود اسراف و ستم کرديد، از رحمت خدا مأيوس نشويد که خدا همه گناهان را مي‌آمرزد؛ زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است».(1)
آري، چه کسي در وفاي به عهد راستگوتر از خداوند است. پس بعد از توبه و عزم جدّي بر ترک گناه، بايد به فکر جبران گناهان گذشته، يعني اداي حق النّاس و حق اللَّه باشيد.
بعضي از گناهان، ناشي از عدم رعايت حق الناس است. در اين مورد، بايد رضايت مردمي را که مال يا حق آنان را ضايع کرده، جلب کند. از آن ها حلاليت بطلبد يا اگر بدهکاري دارد، به صاحبش بپردازد. چنانچه کاري را که موجب قصاص است، مرتکب شده، خود را تسليم کند تا صاحب حق، قصاص يا عفو کند. اگر با زبان يا عمل، روح کساني را آزرده‌ و آبرو و حيثيت آنان را برده‌، در صورت امکان از آن ها رضايت بگيرد. اما اگر ممکن نيست، براي آنان دعا کند.
اگر برخي افراد را نمي‌شناسد يا مرده‌اند يا دسترسي به آنان ندارد، در امور مالي، مال را به فرزندان يا وارثان آنان بپردازد. اگر دسترسي به آنان هم ممکن نباشد، با اجازه مجتهد، از طرف آنان صدقه بدهد. در غير امور مالي نيز بايد در حق آنان دعا و استغفار کند و صدقه و خيراتي هديه نمايد.
بنابراين، بعد از توبه براي طلب بخشش و مغفرت بايد در فکر جبران گذشته ها باشد. در اين صورت است که خداوند توبه او را مي پذيرد و او را مورد عفو و بخشش قرار مي دهد؛ چنان که خود فرموده است: «وَ هُوَ الَّذِي يقْبَلُ التَّوْبةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يعْفُوا عَنِ السَّيئاتِ»؛ (2) «او است که توبه را از بندگانش پذيرا مي‏شود و گناهان را مي‏بخشد».
2) نماز بايد به عربي خوانده شود. ليکن رعايت کامل تجويد در قرائت نماز لازم نيست، بلکه همين مقدار که عرف عرب بگويد تلفظ کلمات را در نماز صحيح مي خواند، کفايت مي کند.
مسلما آنچه را که در حد توان ما باشد ، از ما خواسته شده است ، بنابر اين اگر کسي به هيج وجه قادر به تلفظ صحيح کلمه اي نباشد ، مانند بلال حبشي که به جاي حرف (س) (ش) مي گفت ،تکليف از او برداشته مي شود.
واجب است که انسان قرائت صحيح نمازها را ياد بگيرد و اگر نتواند، مي تواند براي حل مشکل نمازهاي خود را در جماعت بخواند. اگر تلفظ صحيح کلمه، براي کسي دشوار باشد و نتواند هم نماز خود را به جماعت بخواند در نمازهايي که بايد آهسته خوانده شود فقط همان کلمه اي را که آهسته نمي تواند به طور صحيح تلفظ کند، بلند بخواند و بقيه را بايد آهسته بخواند.(3)
البته همه اين ها بدان معني نيست که انسان نتواند به هيچ زبان ديگري با خداوند سخن بگويد. انسان مي تواند با هر زباني که خواست در غير نماز با خدا سخن گفته و با او راز و نياز کند و درد ها و نياز هاي خود را با او در ميان گذارد. به تعبير ديگر دعا بخواند چنان كه به فتواي اکثر فقها دعا به زبان فارسى و غير فارسى در قنوت نماز هم جائز است.(4)
بزرگان براي به دست آوردن حضور قلب در نماز عواملي را ذكر كرده اند كه مهم ترين آن ها عبارتند از :
(1.اهميت دادن به نماز؛ 2.شناخت و آگاهي؛ 3.فهم معاني نماز؛ 4.آمادگي قبل از نماز؛ 5.رعايت مستحبات نماز؛ 6.انتخاب مكان مخصوص و اختصاص وقت مناسب براي نماز؛ 7.فراغت قلب؛ 8.رفع موانع؛ 9.احساس و درك عظمت و بزرگى خدا؛ 10.جلوگيرى از هرزگى قوه خيال؛ 11.طول دادن و با تأنى خواندن نماز؛ 12.حالت خاصي در نماز كه بيانگر خضوع است؛ 13.بعضى از آداب نماز مانند سر وقت خواندن و مواظبت بر وقت نماز و به حالت كسالت داخل نماز نشدن و. . . در نماز مؤثر است؛ 14.دوري از غذاهاي حرام و اموالي كه از طريق غير مشروع به دست مي آيد؛ 15.رعايت آدابي از قبيل مسواك زدن، ‌انگشتر به دست كردن، ‌عطر زدن و. . . كه باعث آمادگي و تميزي و پاكي انسان مي شود؛ 16.ترك گناه و...)
نتيجه گيري: بدي کردن به ديگري گاهي جنبه مالي دارد و گاهي جنبه آبرويي .حق الناس اگر مربوطه به مال باشد به هر ترتيبي باشد بايد به صاحبش برگشت داده شود گرچه از طريق پست و انداختن درخانه ومانند آن باشد.اگر مربوط به غير مال باشد مانند غيبت وتهمت ،در صورت امکان لازم است حلاليت طلبيده شود. ولي اگر حلاليت خواهي مفسده اي داشته باشد مثلاً باعث کدورت و ناراحتي بيشتر شود لازم نيست حلاليت خواهي شود. بلکه بايد انسان توبه کند و براي صاحب حق دعا و استغفار کند. بهتر است کاري انجام دهد و ثوابش رابه او هديه نمايد.
در صورت نياز به توضيحات بيشتر مي توانيد با شماره (09640)تماس بگيريد.
پي‌نوشت‏ها:
1. زمر (39) آيه 53.
2. شوري (42) آيه 25.
3. توضيح المسائل مراجع، مسأله 997 و998.
4. عروة الوثقى، فصل فى القنوت؛ آيت اللّه بهجت، مسئله ؛922 ؛ آيت اللّه خامنه‌­اى، اجوبة الاستفتائات، ج 1، ص 497.

پرسش 2:
استفاده از وسايل شخصي، افراد خانواده و آشنايان در چه صورتي نماز را باطل مي کند.
پاسخ:

استفاده از وسايل شخصي افراد خانواده و آشنايان در صورتي که شخص غصب کرده (1) باشد و يا صاحبان آنان راضي نباشند موجب بطلان نماز مي شود.
پي نوشت :
1 . امام خميني، توضيح المسائل ، 815 .( مطابق با فتواي آيت الله خامنه اي ).

پرسش 3:
4- در راستاي ترويج دين مبين اسلام(شيعه) براي اقليت ها از چه کتابهايي مي توان استفاده کرد.
پاسخ:

اگر منظورتان ارائه کتاب مناسب از دين اسلام و تفکر شيعي به خود اين افراد است بايد گفت : براي چنين کساني کتاب هاي مختلفي مي توان ارائه داد ، اما لازم است دقيقا توضيح دهيد مخاطب شما از چه ديني است و نسبت به دين خود تا چه حد باور دارد و اصولا در اين تحقيق به دنبال چيست ؟ آيا هنوز به مباني فکري ديني قبلي خود معتقد است يا ديگر آن را بر حق نمي داند و همچنين اسلام را تا چه حد پذيرفته و مايل به بررسي و تحقيق در چه زمينه هايي است .
در همه فرض هاي ذکر شده يکي از مهم ترين کارها رسيدن به شناختي درست و جامع از مباني فکري اسلام است . در اين زمينه لازم است که فرد يک دوره عقايد اسلامي را بخواند.سپس در مورد موضوعات خاصي که به نظرش مبهم و ناقص آمد يا دلايل آن را قانع کننده نيافت ، دست به تحقيق و بررسي بيش تر و کامل تر بزند .کتاب هاي تحليلي و عميق تر را مطالعه نمايد .
البته در صورت تمايل به بررسي مقايسه اي بين اديان هم کتاب هايي وجود دارد که مي تواند در شناخت تطبيقي اسلام در کنار ديگر اديان مفيد و سودمند باشد که در خاتمه به برخي از اين کتاب ها اشاره خواهيم نمود .
البته اگر خودتان هم مي خواهيد از اين کتاب ها بهره بگيريد باز همين مسير بهترين شيوه در تبليغ دين اسلام و سوق دادن اين اقليت ها به سمت آن است .
برخي از کتاب هاي مفيد در بخش اول :
ـ اصول عقايد، آيت اللّه مصباح يزدي .انتشارات سازمان تبليغات
- مقدمه اي بر جهان بيني اسلامي ، شهيد مطهري ، نشر صدرا

در بخش دوم :
ـ تورات، انجيل، قرآن و علم ؛ دکتر بوکاي ، ترجمه ذبيح الله دبير ، نشر علمي فرهنگي تهران .
ـ اديان بزرگ جهان از حسين توفيقي ، انتشارات سمت،