چرا در سوره توبه که با برائه آغاز شده بسمله نیامده اما در سور تبت و همزه که ابتدای سوره نفرین است آمده است؟ با تشکر
اولا خداوند حکیم و عالم مطلق است و کارهایش حتما از روی مصلحت و دلیل محکم است که شاید عقل ما خیلی از آنها را درک نکند. ما نمی یابیم کاری از خدای تعالی سرزده باشد که در نظر عقل آزاد و رها از قید و بند ها، قبیح و ناپسند باشد. اما وجه و حکم بسیاری از کارهای خدا را نمی دانیم و عقل ما بدان نمی رسد.
دوم این که سوره تبت و همزه خطاب به عموم انسان ها و بخصوص مؤمنان است که اعلام کند ابولهب مورد قهر قرار گرفته و دارایی و قبیله و یارانش و ... نتوانستند و نمی توانند قهر خدا را از او دور کنند و به زودی آتش قهر خدا را خواهد چشید و ... همچنین افراد عیب جو و بد زبان مورد قهر خدایند وبر خلاف گمانشان مال فراوانی که جمع کرده ، آنان را در دنیا جاودان نساخته ودرآتش قهر خدا افکنده می شوند و ...
این یادآوری و تذکر و هشداری به عموم انسان ها و به مسلمانان است تا هشیار شوند و از پیروی راه ابولهب و عیبجویان و بد زبانان و ... خودداری ورزند و این تذکر ناشی از رحمت خدا به بندگان می باشد پس شایسته است که این سوره ها همچون دیگر آیات و سوره ها با "بسم ا... " شروع شوند ولی سوره برائت بخصوص آیات ابتدایی آن خطاب به مشرکانی است که با گذشت بیش از دو دهه دعوت پیامبر، باز هم بر شرک پافشاری می کنند و از دشمنی با خدا و رسول و مؤمنان دست بر نمی دارند. عبارات زیر از آیات ابتدایی سوره مؤید این است که مخاطب مشرکان هستند:
فَسيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرينَ (1)
با اين حال، چهار ماه (مهلت داريد كه آزادانه) در زمين سير كنيد (و هر جا مىخواهيد برويد، و بينديشيد)! و بدانيد شما نمىتوانيد خدا را ناتوان سازيد، (و از قدرت او فرار كنيد! و بدانيد) خداوند خواركننده كافران است!
و این سوره اعلان جنگ و برائت به آنان است و اعلان جنگ و برائت با نام رحمان و رحیم تناسب ندارد. (2)
علاوه بر این که چه بسا سوره توبه، سوره جداگانه ای نبوده و ادامه سوره انفال باشد. (3)
پی نوشت ها:
1. توبه (9) آیه 2.
2. فیض کاشانی، الاصفی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1418 ق، ج 1 ، ص 451.
3. همان.






