با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
به رغم اینكه مفهوم افكار عمومی در دنیای كنونی محوریت خاصی دارد. اما این مفهوم در طول سالیان به خاطر ایده پردازی های ضد و نقیض دستخوش مصائب و مشكلات بسیار شده است. منشا مخالفت‌ها در رابطه با عموم جامعه را می‌توان در نظریات فلاسفه یونان قدیم ردیابی كرد: افلاطون عموم مردم جامعه را تحقیر می‌كرد. به قانون پادشاهان فیلسوف معتقد بود، درحالی كه ارسطو خوشبین تربود. به قدرت جامعه و خرد جمعی معتقد بود.
تفاوت در دیدگاه ها در تفكرات اروپایی قرون شانزدهم و هفدهم نمایان شد. ماكیا ولی به رهبران هشدار داد كه در مورد مردم جامعه هشیار باشند، اما روسو خاطرنشان كرد كه اراده و خواست مردم جامعه فنا ناپذیر است .باید بدان اهمیت داد. بر اساس دیدگاه های معاصر افکار عمومی از اهمیت ویژه بر خوردار است(1) .رسانه در افکار عمومی نقش اساسی دارد . برخی باور دارند که میزان تاثیر گذاری رسانه بر زندگی انسان نامحدود است، البته گروهی نقش رسانه در زندگی انسان را بی تاثیر می دانند، اما گروهی سوم معتقدند تاثیر رسانه های برفرد و جامعه مشروط به شرایط ،محیط و نحوه استفاده از رسانه می باشد .(2)
رسانه ها نقش اساسی در بلوغ فکری عموم دارند ، همان طور که در انحراف آن نقش دارند ، یعنی رسانه ها با انعکاس واقعیات و حوادث ، جلو گیری از شایعات،باعث رشد افکار عمومی می گردند ،همان طور که با کتمان حقایق و شایعه سازی موجب انحطاط افکار گردیده و مردم را در تشخیص حق و باطل دچار مشکل می نمایند.
طبق اظهار نظر محققان، در فرآیند شکل گیری افکار عمومی، سه عامل مجرای ارتباطی (آمیخته ای از رسانه های جمعی و میان فردی)، موضوعات و رویدادهای پیرامون عموم وجود دارد. نقش رسانه های جمعی در پالایش و جهت دهی به افکار عمومی، از طریق انتخاب و ارایه رویدادهای اجتماعی و اطلاع رسانی مطالب و موضوعات جامعه، اهمیت بسیاری داشته و عامل مهم سازنده افکار است . مسایل پیرامون جامعه، هنگامی که از طریق رسانه ها بازتاب پیدا می کنند، نوعی ارتباط و کنش متقابل میان مردم پدید می آورند. مردم درباره موضوعی نسبتا عام و مورد علاقه به بحث و جدل پرداخته و سرانجام به نقطه داوری می رسند. این مطلب در صورتی عاری از اشکال است که عموم مردم بتوانند با دسترسی راحت به مدارک مستند، در مورد حقیقت داشتن خبر به قضاوت بپردازند. وظیفه اصلی رسانه ها در برابر افکار عمومی، راهنمایی و هدایت افکار به سوی حقیقت و در مقابله با شایعه، آفت زدایی خبری و جلوگیری از سم پاشی خبری می باشد.
به مفهوم روشن تر مسوولیت اجتماعی یک رسانه، آن را موظف می کند که با اطلاع رسانی دقیق ،صحیح و به موقع افکار عمومی را روشن کند ، چرا که هدف اصلی رسانه، انتشار به موقع و مداوم اخبار صحیح و مورد تایید مقامات رسمی یا دولتی است .یکی دیگر از مسئولیت های مهم رسانه مبارزه با شایع سازی است ، از این رو باید با دقت و سنجیده با شایعه سازی مبارزه نماید. البته سطح درک و شعور اجتماعی مخاطبان نیز در روند شکل گیری مسوولیت اجتماعی رسانه بسیار مهم است، چرا که بالا بودن فهم اجتماعی مردم، فرایند بیان واقعیت ها را برای رسانه ها ساده تر می کند.
متاسفانه برخی از جریانات هدفمند خبری توسط بنگاه های سخن پراکنی و با استفاده از شیوه های مختلف خبرسازی از جمله به نقل از فلان خبرگزاری یا روزنامه یا به گفته منابع آگاه یا منبعی که نخواست نامش فاش شود ، همیشه به نحوی خود را از انگ و برچسب شایعه سازی یا دروغ پراکنی خلاص می کنند. در این شرایط، مسوولیت یک رسانه متعهد بسیار مهم است که دربرابر چنین شایعه سازی چگونه برخورد نماید. در ضمن مسئولیت اجتماعی رسانه ها در جوامع مختلف به دلیل تفاوت خط قرمز مطبوعات با یکدیگر متفاوت است. با این حال در جوامع دموکراتیک سعی می شود با استفاده از قوانین صنفی، کیفیت مسوولیت اجتماعی و صنفی خبرنگاران در برابر شایعه تبیین گردد. اغلب دیده می شود که در این کشورها مقابله خبرنگاران با شایعه و شایعه پراکنی همچون اصول دموکراسی رعایت شده و جدی گرفته می شود . برای آن همچون امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور ارزش قایل هستند.
در کشورهای غیردموکراتیک و عمدتا نظامی و دیکتاتوری، اصل شایعه و شایعه پراکنی از اصول اساسی دوام و بقای این گونه حکومت هاست . اگر گاهی روزنامه نگاران برحسب وجدان کاری و اخلاق حرفه ای در صدد خنثی سازی و افشای اصل خبر باشند، با مشکل روبه رو می شوند.
اگر رسانه متعهد نسبت به جریان های فکری مخالف و موافق وضع موجود جامعه آگاه و هشیار نباشد، در انعکاس اخباری که هدفمند و مغرضانه ارسال می شود، دچار قضاوت اشتباه شده و ناخواسته وسیله ای برای رسیدن شایعه سازان به اهداف شان می گردد.(3)
پی نوشت ها :
1<http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=388>
2.http://basijmed.ir/Content/Content.aspx?Mode=1&PageCo1de=23879.
http://www.javanemrooz.com/articles/viewpage-13940.aspx.3
اما در مورد نقد سريال ستايش بايد متذكر شويم كه ما تنها به سوالات دینی پاسخ می دهیم و از پاسخگویی به مسائل غیر دینی مانند نقد فیلم و کتاب به خاطر ضیق وقت معذوریم.
