علل دین گریزی جوانان در عصر حاضر:
1)عدم آگاهی: (ضعف آگاهی و شناخت نادرست مردم از نقش وکارکرد دین در تأمین سعادت دنیوی و اخروی)
ناآگاهی و جهل مردم نیز در این امر دخالت دارد. متأسفانه امروزه اکثر مردم نمی‌دانند که خیر و سعادت آنان در پیروی از دستور و باید و نبایدهای دینی تأمین می‌شود، غافلند از اینکه آموزه‌های دینی سعادت دنیا و آخرت را تأمین می‌کند.
3) به کار گیری روش های غلط و ناکار آمد یا کهنه و قدیمی در آموزش دینی در دوران کودکی و نوجوانی در خانواده و آموزشگاه و ضعف وسستی بنیان های دینی ومذهبی در خانواده ها.
4) دوري از عقلانيت: آنچنانكه مي فرمايد:" إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذينَ لا يَعْقِلُونَ" (1) همانا بدترين جنبندگان نزد خدا كران لالند كه تعقل نمىكنند" يا در سوره ديگر مي فرمايد: " وقتى براى اقامه نماز ندا مى دهيد، آن را به مسخره و بازيچه مى گيرند، به اين جهت كه اينها مردمى بى خردند".
5) دنيا دوستي: دنيادوستى ريشه بسيارى از مفاسد است، بيشتر كسانى كه دين را در اعتقاد و عمل يا در عمل كنار گذاشته اند به اين جهت است كه دنيا وجود آنها را پركرده و جائى براى دين نمانده است لذا خداوند درباره ريشه انكار قيامت از جانب برخي مي فرمايد:" إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ يَذَرُونَ وَراءَهُمْ يَوْماً ثَقيلا" (2) اين مردم (كافر غافل) زندگى زودگذر دنيا را دوست مىدارند و آن روز (قيامت) سخت سنگين را به كلى از ياد مىبرند".
6)هواى نفس: يكى از شعبه هاى دنيادوستى و دنياخواهى، پيروى از خواست هاى نفس است قرآن كريم كسانى را كه دعوت موسى و عيسى (ع) را نپذيرفتند سرزنش كرده و سبب عدم پذيرش را هواهاى نفسانى معرفى مى كند و مى فرمايد:" أَ فَكُلَّما جاءَكُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَريقاً كَذَّبْتُمْ وَ فَريقاً تَقْتُلُونَ" (3) آيا اين درست است كه هر وقت رسولى بسوى شما آمد و كتابى آورد كه باب ميل شما نبود استكبار بورزيد طائفهاى از فرستادگان را تكذيب نموده و طائفهاى را بقتل برسانيد" كه البته در قرآن به عوامل ديگري مثل سنت گرايي و ... اشاره شده كه ما براي اختصار پاسخ از آن ها خود داري مي كنيم.
حال كه برخي از عوامل انحراف و دين ستيزي در جامعه بيان شد به نظر مي رسد آنچه مي تواند بيشترين تاثير را براي جلوگيري از اين گونه امور داشته باشد دو چيز است:
الف)تبيين درست، منطقي و عقلاني از دين؛ مشكلات دينی جامعه ناشی از ارايه نشدن درست مفاهيم و آموزه‌های دينی است، از اين رو نياز است اين مفاهيم به گونه‌ای برای جوانان تبيين شود كه آنها بتوانند مفاهيم دينی را به درستی درك كنند؛ لذا به اعتقاد ما، اسلام دین عقل و فکر است و به این مطلب اذعان دارد كه آدمی باید براساس عقل و بینش، دین خود را انتخاب كند.
شهید مطهری(ره) مي فرمايد:" اسلام یک دین طرفدار عقل است و به نحو شدیدی روی این استعداد نیز تأکید کرده است. نه فقط با او مبارزه نکرده بلکه از او کمک و تأیید خواسته است". (4) لذا دین و مذهب با روح و فکر مردم سر و کار دارد و اساس آن بر ایمان و یقین استوار است، از این رو راهی جز بيان درست و منطقي، نمی تواند داشته باشد آنچنانكه از امام رضا (ع) نقل شده است كه مي فرمايد: " فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ كَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا"(5)مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بىآنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند".
ب)عمل به دين و اخلاق صحيح؛ بهترین راه تأثیرگذاری در دیگران و دعوت مردم به دین خدا، این است که با عمل کردن به حقایق دینی و معلومات خود، دیگران را تحت تأثیر قرار دهیم. قطعا موقعی میتوانیم اثرگذار باشیم که خود اهل عمل باشیم؛ ولی اگر اهل عمل نباشیم گرچه به ظاهر خود را متعبد هم جلوه دهیم تأثیرگذاری ما خیلی کم می‌شود.
از تظاهر تا واقعیت!!
با توجه به حجم گسترده آفات ارزش های دینی که به آن اشاره شد، اگر می بینیم برخی از جوانان از جهت ظاهری و رفتاری به این سو و آن سو کشیده می شوند، مفهومش این نیست که از بعد اعتقادی و نظری نیز استحاله و تهی شده اند، اگر چه ممکن است در برخی از آنان که از اوّل مایه دینی و هویت فرهنگی ضعیفی داشته اند چنین باشد، اما بحمدالله وضعیت ظاهری و رفتاری نامطلوب اکثر این دسته از جوانان، امری گذری و موقتی است.
نظر خواهی ها و آمارها این مطلب را تأیید می کند. مضافاً حضور همان جوانان در گردهمايی مذهبی تاسوعا و عاشورا، شب های قدر ماه رمضان، حرم امامان و امام زاده ها، حضور در اعتکاف ها و هم چنین حضور در صحنه هایی که نیاز به فداکاری و ایثار بوده، دلیل این مدعا است. به علاوه، جوانان زیادی در محیط های علمی و دانشگاهی و غیر آن هستند که عملاً به اسلام و ظواهر دینی پایبند می باشند.
منابعی برای مطالعه بیشتر:
1.انتظار بشر از دین، عبدالله نصری، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
2. انتظار بشر از دین، آیت الله جوادی آملی، نشر اسراء.
3. فلسفه دین، علامه جعفری، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
پي نوشتها:
1.انفال (8) آيه 22.
2.انسان(76)آيه 27.
3.بقره(2)آيه 87.
4. مطهري،مجموعه آثار،نشر صدراء،1370ش، تهران ،ج 2، ص 692.
5. مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، مؤسسة الوفاء، بيروت، 1404ق. ج 2،ص 30.
