فشار قبر چیست وایا برای معصومین و انسان مومن هم وجود دارد چرا ؟
با سلام و سپاس از ارتباط شما پرسشگر گرامی با مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.
مقصود از فشار قبر در معارف ديني ما این نیست که در قبور خاکى که مثلا قطعه ای از آرامگاه است، فشارى بر بدن انسان ها وارد مىشود؛ بلکه مقصود از قبر در بسیارى از روایات، عالم برزخ است. امام سجاد - عليه السلام - می‌فرمایند: "به خدا قسم، قبر باغی از باغ های بهشت و یا گوشه‌ای از گوشه‌های دوزخ است". (1)
امام صادق - عليه السلام - مي فرمايند: مقصود از برزخ، قبر انسان است؛ از لحظه مرگ تا روز رستاخیز. (2)
بر اين اساس، مقصود از «فشار»، عذاب خاصى است که انسان در آن عالم متناسب با رفتارهاى خود مىبیند و فشار بر بدن مادی و خاکی وارد نمی شود.
اما در مورد فلسفه فشار قبر باید گفت: سراى آخرت که اولین مرتبه آن، عالم برزخ است، منشأ تجسم اعمال آدمى است. در آن جهان هر کس با سرمایه اعتقاد و عمل و کردار دنیایى خویش زیست مىکند. اعتقادات و اعمال پاک و درست، حقایقى نورانى هستند که به صورت نعمت و لذت نمایان می شوند. در مقابل، پندارهای ناپسند و اعمال نادرست و گناهان، حقایقى ظلمانى هستند که به صورت عذابها و فشارهاى دوزخى نمایان می گردند.
همین که آدمی از این جهان رخت بربست، با همان سرمایهاى که اندوخته، زندگى خواهد کرد و در دوزخِ گناهان یا نعمت حسنات وخوبی های خود قرار خواهد گرفت.
از طرف دیگر، عذاب قبر (عالم برزخ) براى برخى از مؤمنان که مبتلا به برخی گناهان شده اند، نعمت است؛ زیرا در عالم برزخ، متناسب با کمیت و کیفیت گناه در عذاب اند و هر گاه از آن گناه پاک شدند، در عالم قیامت با پاکی وارد بهشت می گردند.
آن گونه که از برخی احادیث استفاده می‌شود، فشار قبر برای برخی کیفر اعمال محسوب می‌شود و برای برخی، ملایم‌تر و به منزله کفاره گناهان و جبران کوتاهی‌ها است. امام صادق (ع) از پیامبر اکرم نقل فرمود: فشار قبر برای مؤمن، کفاره نعمت‌هایی است که ضایع کرده است. (3)
بر اساس آنچه از فلسفه و علت فشار قبر گفتیم، روشن می شود که امامان معصوم و انبیا فشار قبر و سؤال و پرسش ندارند؛ چون تقصیر و خطایی نداشته و حتی نعمتی را ضایع نکرده اند تا کفاره آن را بدهند؛ حتی انسان های مؤمن که در درجه عالی تقوا و ایمان قرار گرفته‌اند، فشار قبر ندارند و این حقیقت از برخی روایات به دست می آید.
ابی بصیر می‌گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم: آیا کسی از فشار قبر در امان است؟ فرمود: از آن به خدا پناه می‌برم. چه اندک اند کسانی که فشار قبر نداشته باشند. (4)
در مجموع، آنچه از اخبار به دست می‌آید، آن است که ایمان و عمل صالح، موجب امان از فشار قبر است. به هر مقدار نقصانی در این دو باشد، به همان اندازه عقوبت‌ها از جمله فشار قبر را در پی خواهد داشت. اخلاق خوب، تلاوت قرآن، به جا آوردن حج، زیارت اباعبدالله (ع) و برخی اعمال دیگر، موجب امان از فشار قبر خواهد شد. (5)
پي نوشت ها:
1. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت، 1404 ه ق، ج 6، ص 159.
2. همان، ص 116.
3. بحار الانوار، همان، ج 6، ص 221، ح 16.
4. همان، ص 261.
5. همان، ج92، ص 273- 353.
