خبر واحد

خبر واحد ،خبر و حدیثی است که راویان آن در تمامی طبقات، به حدّ تواتر نرسیده و به تنهایی مفید علم نیست، بلکه اگر شرایطی که برای حجیت خبر واحد در علم اصول آمده داشته باشدحجّت خواهد بود. از این رو اگر روایتی در چندین طبقه به مرز تواتر رسیده ولی تنها در یک طبقه، به مرز تواتر نرسیده، واجد شرایط متواتر نبوده و (خبر واحد) تلقّی شده؛ زیرا نتیجه همواره تابع أخسّ مقدّمتین است.
خبر واحد همانند بقیه ادله شرعی مورد توجه فقیهان بوده و از آن برای استنباط احکام شرعی بهره گرفته اند.
توجه نماییدکه 95 در صد روایات رسیده از معصومین جزء اخبار آحاد هستند از این رو شناخت وجه حجیت خبر واحد و تقسیمات آنها و... بسیار مفید و ضروری است. لذا این جمله ای که شما نقل کردید یا شنیدید درست نیست. بلکه به راحتی نمی شود این دسته روایات را رد یا تایید نمود.(1)
خبر واحد در فروع و احکام معتبر است و این اعتبار از باب تعبد است، یعنی اگر در باب احکام خبری به طریق معتبر رسید، باید به آن اعتبار داد و به مضمونش عمل کرد. اما بسیاری از روایات در باب معارف،تاریخ ، اخلاق و...هست. در این باب ها خبر واحد حجت نیست. زیرا در این زمینه ها پذیرفتن متعبِّدانه صحیح نیست. باید محتوای خبر و حدیث را بررسی کرد و پذیرفت یا رد کرد. معتبر بودن سند، به تنهایی برای پذیرش کافی نیست،همچنان که ضعف سند به تنهایی هم برای رد حدیث کافی نیست. و هم چنین خبر واحد در باب اعتقادات حجت نیست.
تفصیل این مطالب را از کتاب های حدیث شناسی بیابید.
پی نوشت:
1.نصیری علی، آشنایی با علوم حدیث، ناشر انتشارات مرکز مدیریت قم ، چاپ چهارم، سال 1383،ص 178.