استخاره و فال

استخاره با قرآن، آداب خاصی دارد. سنت رایج چنین است، افراد عالم و مطلعی که آشنایی کامل به آیات و هم چنین تفسیر قرآن دارند، می توانند برای دیگران به نیت خودشان استخاره انجام دهند.
اگر چه اشخاص آشنا با قرآن، بهتر است خود نسبت به کارهای خویش (البته بعد از مشورت های لازم با افراد عاقل و مطلع) استخاره انجام دهند.
به هر حال، موردی که در سؤال مطرح کردید، به فال شباهت دارد؛ نه استخاره که لازم است از چنین اقداماتی در مورد استفاده از کتاب خدا پرهیز شود.
و اما حال که سخن از استخاره به میان آمد، بهتر است توضیح کوتاهی در این باب داده شود:
تفأل و تفسیر کردن خوب و بد وقایع و اتفاقات، معمولاً در غالب انسان ها وجود دارد.
معمولاً افراد وقتی صبح از خانه خارج می شوند و با اتفاقی رو به رو می شوند، آن را خوب تفسیر کرده و با این تفسیر خوب، روحیه و نشاط گرفته و با شادابی و قدرت به انجام تلاش و کوشش رو می آورند یا آن را بد تفسیر کرده و موجب یأس و دلمردگی و سردی روحیه خود شده و قدرت و توان خود را از دست داده و اضطراب و شکست بر آنان مستولی می شود. (1)
فال بد که "تطیر" نامیده شده، با توجه به یأس و دلمردگی که ایجاد می کند، مورد نهی واقع شده است. (2) اما فال خوب که باعث نشاط و امید و شادابی است، مورد سفارش قرار گرفته است. (3)
در روایات از فال زدن به قرآن هم نهی شده است: "لا تتفأل بالقرآن". (4)
در مورد این نهی گفته شده که تفأل به قرآن، با استخاره به قرآن تفاوت دارد. تفأل، نوعی پیشگویی و پیش بینی است که به نوعی به ادعای علم غیب بر می گردد که ممنوع است و اما استخاره، نوعی طلب و توسل و هدایت طلبی و واگذاردن امر به خدا است که جایز می باشد. (5)
اما استخاره به نوعی که امروزه جریان دارد، جایز است؛ گر چه خوب است فرد با نماز و توسل و دعا و خواندن دعاهای استخاره از خدا بخواهد او را بر خیر مصمّم و از شرّ منصرف کند و بعد با توکل و مشورت و دقت، به تصمیم گیری پرداخته و برای تحقق آن اقدام کند و اگر نتوانست تصمیم بگیرد، می تواند به استخاره مرسوم (استخاره هایی که با قرآن و نیز تسبیح انجام می شود و در مفاتيح ذكر شده است) هم متوسل شود و خدا به جهت هدایتگری و اجابت کنندگی اش دعایش را پذیرفته و به خیر و خوبی هدایتش می کند.

پی نوشت ها:
1. مکارم شیرازی ناصر، تفسیر نمونه، تهران، انتشارات اسلامیه،سال 1374 ه.ش، چاپ اول، ج 6، ص 317.
2. شیخ حر عاملی، وسایل الشیعه، بیروت، انتشارات دار احیاء التراث العربی، سال 1403 ه. ق،ج 8، ص 262 به بعد.
3. محمدی ری شهری محمد، میزان الحکمه، تهران،انتشارات دار الحدیث، سال 1416ه. ق ، ج 2، ص 2353.
4. شیخ کلینی،الکافی، تهران، انتشارات اسلامیه، سال 1362ه. ش ، چاپ دوم، ج 2، ص 629.
5. نجفی محمد حسن معروف به صاحب جواهر، جواهر الکلام، تهران، انتشارات اسلامیه، سال 1317 هجری شمسی، ج 12، ص 170.