تکالیف دینی دختران

با سلام و سپاس از ارتباط شما پرسشگر گرامی با مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.
از احساس مسؤولیت و وظیفه‏شناسی نسبت به فرزندتان، تقدیر و تشکر می کنیم.
چند روش کاربردی که والدین می‌توانند با به کارگیری آن ها اثر مثبت در نهادینه نمودن نماز در فرزند خود به جا بگذارند، توضیح داده می‌شود :
1.الگو دهی:
از جمله روش‌های مؤثر و سریع‏الانتقال مطرح در روانشناسی رشد، روش الگوپذیری است، اگر پدر و مادر، والدین و اولیا قبل از اینکه بخواهند کودک را با آداب اسلامی آشنا کنند، آراسته به اخلاق نبوی و اسلامی باشند و خود عمل کنند، کودک نیز تقلید کرده و عمل خواهد کرد، زیرا از سن 1 تا 7 سال کودک بدون دانستن فلسفه کار صرفاً آن را تکرار می‌کند . این مساله در همه جوامع پذیرفته شده است حتی نسبت به افراد بزرگسال نیز تاثیرگذار است.
2.فضاسازی معنوی:
فرزندی که در خانواده‌ای لبریز از یاد و محبت خدا به دنیا می‌آید، هیچ‌گاه نیازی ندارد که آموزش ویژه برای نماز ببیند، زیرا از آغاز تولد در گوشش اذان و اقامه می‌گویند . او را به «صلوه» و «فلاح» و «خیرالعمل» دعوت می‌کنند. در خانه‌ای که والدین به مناجات شبانه بر می‌خیزند و اهل خانه همگی معتقد و مقید به آداب دینی هستند، چگونه ممکن است فرزندشان گریزان و روی گردان از خدا باشد؟
3.پاسخ به کنجکاوی‌های کودک:
کنجکاوی کودک یک ویژگی طبیعی اوست که پاسخ آن ضمن ایجاد آرامش روحی و روانی کودک، فرصت مناسب در اختیار والدین قرار می‌دهد تا بتوانند رفتارهای مناسب و مطلوب در او به وجود آورند، بر این اساس وقتی که فرزندان از مادر در مورد مسائل اعتقادی و نماز می‌پرسند، فرصت مناسب برای ما به وجود آورده‌اند، تا بتوانیم با پاسخ‌های مناسب و یا طرح سؤالات مؤثر در او اثر تربیتی بگذاریم.
4.آموزش مستقیم:
پدر و مادر باید این را باور کنند که همان گونه که در تامین نیازهای مادی کودک مسؤولیت دارند، در قبال تامین نیازهای معنوی نیز موظف هستند، امام باقر(ع) در یک گفتار حکیمانه مراحل تربیت معنوی فرزندان را شرح داده و چگونگی تربیت آنان را در سنین مختلف بیان می‌دارد، طبق رهنمود آن حضرت، والدین باید در سه سالگی کلمه توحید «لا اله الا الله» را به کودک یاد دهند. در چهار سالگی کلمه رسالت «محمد رسول الله» را به او بیاموزند . در پایان پنج سالگی او را آزمایش کنند. اگر راست و چپ را می‌شناسد، صورتش را به سوی قبله متوجه ساخته و به او بگویند رو به سوی قبله سجده کند. در شش سالگی اجزای نماز، رکوع و سجده صحیح را یادش دهند تا سن او به آخر سال هفتم برسد، در آن موقع به او بگویند: دست‌ها و صورتش را بشوید و آنگاه به نماز بایستد.
5.حضور در مجامع و محافل نماز:
مشاهدات انسان یکی از عوامل مؤثر در تربیت انسان است، قرآن در آیات متعدد انسان ها را به «دیدن» و «فکر کردن» دعوت می‌کند. بین «دیدن» و «باور کردن» رابطه مستقیم وجود دارد. باید کاری کنیم که فرزند ما با صحنه‌های گوناگون اقامه نماز و آماده شدن برای اقامه نماز مواجه شود. شرکت در نمازهای جماعت مسجد محله می‌تواند در تقویت روحیه نمازگزاردن فرزندان ما مؤثر باشد.
6)زیبا سازی نماز:
انسان یک موجود زیبا دوست است و به دنبال زیبایی‌ها می‌رود . این ویژگی را خداوند در وجود آدمی قرار داده است، به خصوص کودک و نوجوان که بیش از بزرگسالان زیبایی‌ها را می‌بیند و دوست دارد. با ترتیب دادن یک سجاده زیبا و چادر نمازی قشنگ برای دختران، جانماز و لباس زیبا برای پسران می‌توان رغبت آن ها به نماز خواندن و حضور در جمع نمازگزاران را فزونی بخشد. هرقدر والدین بتوانند زیبایی‌ها را با نماز خواندن پیوند بزنند، به همان اندازه موفق‌تر خواهند بود.
7)تشویق:
همان گونه که قرآن انسان‌ها را به انجام اعمال پسندیده ترغیب می‌کند و از ارتکاب اعمال زشت به شدت بر حذر می‌دارد، سخنان پدر، مادر و مربی نیز باید این گونه باشد. جای جای قرآن کریم وعده به بهشت است که نمونه‌ای بارز برای تشویق به عبادت است.پدر و مادر نیز با روش‌های مختلف و وعده برآورده ساختن نیازهای فرزند به اسباب بازی و رفتن به سینما، پارک شادی و ... او را به نماز تشویق کنند. البته تشویق نباید به گونه‌ای باشد که فرزند برآورده شدن نیازها را نتیجه نماز بداند که این آسیب جدی در امر تشویق است.
نکات پایانی :
1.اندیشه و عقل دختران زودتر از پسران شکفته می‏شود . دلیلش آن است که دختران قبل از پسران زبان می‏گشایند . زودتر از آنان آغاز به سخن می‏کنند. با توجه به رابطه غیر قابل انکاری که بین اندیشه و سخن گفتن وجود دارد، دستگاه فکری دختران زودتر از پسران به کار می‏افتد.(1)به دخترتان این مطلب را تفهیم کنید که به خاطر أرج و قربی که نزد پروردگار دارند، زودتر مورد خطاب خدا قرار گرفته و نگاه ویژه او شامل حال شان شده است. این گونه نیست که پسران یا دختران قبل از رسیدن به سن بلوغ، هر گناهی را مرتکب شوند.
2.چرا زنان بايد هنگام نماز خواندن خود را بپوشانند و حجاب داشته باشند؟ مگر خدا نامحرم است؟
حكمت پوشش بدن و رعايت حجاب اسلامى بر زن در حال نماز پنهان كردن و مستور نمودن خود از خدا نيست؛ زيرا چيزى از علم خدا پنهان نيست. خداوند بر همه چيز در همه حالات آگاه است، بلكه يكى از حكمت­هاى اين حكم رعايت ادب است، يعنى بدون ستر و پوشش لازم، هنگام نماز خواندن، نوعي بى احترامى به حساب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آيد.
حجاب و پوشاندن بدن در مقابل ديگران آن قدر اهميت دارد كه خداوند آن را حتي در نماز و راز و نياز با خود نيز خواسته است. هم چنين حجاب در نماز نوعي تمرين مستمر و روزانه براي حفظ حجاب و تاكيد بر آن در درون جامعه و اجتماع است. در حقيقت همراه نماز، درس عفّت و پوشش مناسب مي­دهد، تا الگوي رفتاري و كرداري زن مسلمان را معرفي كند. در عين حال پوشش كامل در پنج نوبت در شبانه روز تمرين و تلقين عملي بسيار خوب و مناسبي بر پوشش و حجاب اسلامي زن مسلمان است.
3.از خدا استمداد کنید و مأیوس نباشید. حالات انسان متفاوت است. بسیار شده که نسبت به کسی مأیوس می‏شویم ،ولی برخلاف تصور ما، شرایطی فراهم می‏شود و طرف متحوّل می‏گردد. تجربه و تاریخ شواهد زیادی را نشان می‏دهد که به طور غیر مترقّبه کسی دگرگون گشته و سرنوشت دیگری پیدا کرده است.
معرفي كتاب برای مطالعه بیش تر:
1.افروز، غلامعلي، روش هاي پرورش احساس مذهبي، تهران، انجمن اوليا و مربيان.
2.دبس، موريس، مراحل تربيت، مترجم محمدعلي كاروان، بي‌جا، بي‌نا، بي‌تا.
3.قائمي، علي، روانشاسي رشد شاهد، تهران، انجمن اوليا و مربيان، بي‌تا.
پی‌نوشت‏:
1.محمد تقی فلسفی، بزرگسال و جوان، ج 2، ص 135.