هدايت قران

راه هدایت انسان به سوی کمال مطلق، فقط یکی است که از آن با عنوان "صراط مستقیم" یاد می شود و در کنار "صراط" که یکی بیش نیست و در قرآن و روایات همیشه به صورت مفرد آمده، "سبیل" را داریم که جمع است:
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا (1)
علامه می نویسد با توجه به این که "سبیل" به غیر خدا نسبت داده می شود مثلا به پیامبر نسبت داده می شود: این راه من است... (2) و یا به توبه کاران یا مؤمنان نسبت داده (3) و ...، معلوم می شود سبيل غير از صراط مستقيم است، چون سبيل متعدد است و به اختلاف احوال رهروان، راه عبادت مختلف مي شود، بخلاف صراط مستقيم، كه يكى است، كه در مثل بزرگراهى است كه همه راههاى فرعى بدان منتهى مي شود. (4)
با توجه به این که راه های رساننده به رضای خدا "سبل السلام"، (5)متعددند و در مقابل آن، راههای شیطانی است (6) که کثیری از انسان ها سالک و پیماینده آن راه هایند، و چون همه انسان ها اعم از رهروان راه های خدایی و راه های شیطانی، به لقای خدا می رسند (7)، از جمع بندی این آیات می توان برداشت کرد که راه های رسیدن به خدا به عدد انسان ها است و شاید ناظر به این مطلب گفته شده:
الطرق إلى الله بعدد أنفاس الخلائق‏ (8)
به عدد افراد مخلوق و آفریده شده راه برای رسیدن به خدا وجود دارد.
البته خداوند از پیمودن راه هایی که به قهر و غضب او می رسند، نهی کرده و راه هایی که رساننده به رضا و خشنودی اوست، را توصیه کرده است.
پی نوشت ها :
1. عنکبوت (29) آیه 69.
2. قُلْ هذِهِ سَبِيلِي، أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى‏ بَصِيرَة (یوسف (12) آیه 108).
3.سبیل من اناب الیّ (لقمان (31) آیه 15) سبیل المؤمنین(نساء (4) آیه 115).
4. طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، قم، اسلامی، 1374 ش، ج 1، ص 50.
5. مائده (5) آیه 16، نحل (16) آیه 69.
6. اعراف (7) آیه142 و 146 و ...
7. انشقاق (84) آیه 6. (يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‏ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيه =اى انسان، تو در راه پروردگارت رنج فراوان مى‏كشى پس پاداش آن را خواهى ديد.)
8. مجلسی، بحار الانوار، بیروت، الوفا، 1403 ق، ج 64، ص 137. البته این کلام مجلسی است و روایت و حدیث نیست.