در این بحث دو احتمال کلّى وجود دارد:
1. قبل از آدم و حوا انسانهاى دیگرى روى کره خاکى زندگى مىکردند. تحقیقات باستانشناسى نشان مىدهد که نوع انسان یا مانند آن احتمالاً از چند میلیون سال قبل در کره زمین زندگى مىکرده است. فسیلها و جمجمههاى کشف شده این مطلب را تأیید مىکند، در حالى که از تاریخ پیدایش حضرت آدم زمان زیادى نمىگذرد. اگر این احتمال صحیح باشد، شاید فرزندان حضرت آدم، با باقیمانده آن انسانها ازدواج کرده و تولید مثل نمودهاند.
2. هیچ انسانىدر ان زمان نبوده و فرزندان او با هم ازدواج نمودهاند، یعنى خواهر و برادر با هم تزویج نمودهاند که این احتمال دو توجیه دارد:
أ) در آن هنگام هنوز حرمت ازدواج خواهر و برادر تشریع نشده بود، و این نوع ازدواج ذاتاً حرام نبود.
ب) این ازدواج ذاتاً اقتضاى حرمت داشته، ولى به خاطر مصلحت عظیمى همچون حفظ نسل بشر و تداوم حیات او روى کره خاکى، حکمت الهى بر آن تعلّق گرفته بود که در مقطعى کوتاه این عمل جائز بوده باشد، بعد که ضرورت برطرف شد، خداوند حرمت را تشریع نموده است.
ظاهر آیات قرآن احتمال دوم را تقویت مىنماید، چرا که مىفرماید: «اى مردم! از پروردگارتان بپرهیزید که شما را از یک انسان آفرید . همسرش را نیز از جنس او آفرید . از آن دو، مردان و زنان فراوانى (روى زمین) منتشر کرد». (1)
در این زمینه احادیث متفاوتى وارد شده است که هر کدام از این احتمالات را تأیید مىکنند. بر اساس قاعده، احادیث موافق با قرآن، مقدّم است، پس احتمال دوم بیش تر صحیح به نظر مىرسد. لازمه این سخن ازدواج فرزندان حضرت آدم (ع) با یکدیگر است، زیرا اگر آنها با نژاد و همسران دیگرى ازدواج کرده باشند ، آوردن ضمیر «منهما؛ از آن دو» در آیه قرآن درست نخواهد بود، چرا که بر اساس احتمال اوّل نسل آدم از ازدواج فرزندان آدم با غیر نسل وى به وجود آمدهاند. (2)
پى نوشتها:
1. نساء (4) آیه 1.
2. تفسیر نمونه، ناصر مكارم شيرازي، ج 3، ص 246، نشر دار الکتب الاسلامیة، تهران .
