با سلام بنده سوالی داشتم:
آیا در روز قیامت سایر موجودات مثلا حیوانات و جمادات هم مورد مواخذه و بازپرس قرار میگیرند؟
لطفا مفصل تشریح نمائید.
پاسخ:
درک حقیقت زندگى عالم آخرت اعم از قیامت کبرى یا صغرى (برزخ) براى ما انسان ها که اسیران مدهوش زندان عالم ماده هستیم، غیر ممکن است. انسان براى شناخت و اطلاع یافتن از ویژگی هاى عالم بعد از مرگ جز از طریق وحى و اخبار اهل البیت علیهم السلام راهى ندارد.
در قرآن و اخبار نیز به تفصیل سخن به میان نیامده، بلکه به صورت اجمالى، موضوع را طرح نموده و از آن رد شده است. چون آگاهى از خصوصیات و جزئیات آن ,تأثیر زیادى بر مسایل اعتقادى و عمل کرد انسان نمى گذارد.
در آیه 38سوره انعام مى فرماید:«وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطيرُ بِجَناحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ »
جنبده اى در زمین و هیچ پرنده اى که با دو بال خود در آسان پرواز مى کندـ نیست مگر این که امت هایى همانند شما هستند. ما هیچ چیز را در این کتاب فرو گذار نکردیم. سپس همه آن ها به سوى پروردگارشان جمع و محشور مى شوند.
در آیه 5 سوره تکویر مى فرماید: و اذا الوحوش حشرت؛ آن هنگام که حیوانات وحشى جمع مى شوند.
بسیار از مفسران با استشهاد به دو آیه ذکر شده استدلال کرده اند حیوانات حشر و نشر دارند. از آنها به خاطر ظلم و ستمى که به یکدیگر کرده باشند، بازخواست مى شود. (1)
در روایاتی نیز قیامت و حشر و نشر حیوانات مطرح شده است، از جمله:
از ابوذر غفارى نقل شده: خدمت پیامبر بودیم که در پیش روى، ما دو بز به یکدیگر شاخ زدند. فرمود: مى دانید چرا این ها به یکدیگر شاخ زدند؟ حاضران عرض کردند: نه، پیامبر(ص) فرمودند: ولی خدا مى داند چرا؟ و به زودى میان آنها داورى خواهد کرد. (2)
حشر حیوانات از جهاتی شبیه حشر انسان است. آن ها هم مبعوث مى شوند و اعمالشان حاضر گشته، طبق آن پاداش یا کیفر متناسب با خود مى بینند.(3)
پی نوشت ها:
1. آیت الله ناصر مکارم شیرازى و همراهان، تفسیر نمونه، ج 5، ص 223و ج 26، ص 174
2. تفسیر نورالثقلین، ج 1، ص 715، حدیث 69.
3. تفسیر المیزان (ترجمه) ج 7، ص 118.
