هدایت نوجوانان

يكي از ويژگي‌هاي دوران نوجواني، عصيان بر ضد بسياري از وقايع و آداب و سنت‌هاي گذشته است. نوجوان احساس مي‌كند بايد سنت شكني كند و بسياري از رسوم گذشته را انكار و نفي نمايد. نوگرايي و تجدّد طلبي از ويژگي‌هاي اين دوران است.
از سوی دیگر، فعال شدن ترشح هورمون‌هاي مختلف در این سنین، آنان را برای دوران بلوغ آماده می کند و در روحيه، نگرش ها، رفتارها و روابط نوجوان تحول ايجاد مي‌كند و سبب هنجار شكني مي‌شود، نوجوان با هنجار شکنی و سرپيچي از بسیاری از سنت ها مي‌خواهند بگويند كه من دیگر كودك ديروز نيستم.
از طرف ديگر، مظاهر زيبا و دلفريب حيات مادي غرب، به دليل اين كه الگوها و ارزش‏هاي فرهنگ غربي به وفور در دسترس نوجوانان قرار گرفته و به تناسب نيازهاي آنان توسط نظام‏هاي غربي براي آنها الگوسازي و ترويج شده و متأسفانه نظام اجتماعي خودمان نيز به تبليغ آنها پرداخته است، احساس هويت اجتماعي نوجوانان متناسب با الگوهاي غربي شكل گرفته و ويژگي‏هاي شناختي و ارزشي، رفتاري و نمادي آنها نيز مبتني بر آنها جلوه‏گر شده است. از سوی دیگر، عدم آشنايي بسياري از خانواده‏ها با اصول تربيت اسلامي و به كار نگرفتن درست و كامل اصول و تعاليم اسلامي در عرصه تربیت، فرهنگ و بينش اجتماعي، همچنین ضعف بينش صحيح اسلامي خود افراد و یا به فراموشي سپردن منابع و ذخاير غني و ارزشمند فرهنگي، اخلاقي، علمي و مادي، مزید بر علت شده و نوجوانان را به فرهنگ غربی متمایل ساخته است. در کنار همه این مسائل، شکل گیری دوستی های بی ضابطه، دوستان ناباب و الگوپذیری غلط از نگرش و رفتار آنان باعث تفکرات و گرایشات غربی و هنجارشکنانه نوجوانان گردیده است.
دوره نوجوانی یک دوره بسیار حساس و دوره بحران زندگی انسان تلقی می گردد. متأسفانه در دوران نوجوانی چون هنوز بلوغ عقلی صورت نگرفته است و احساسات بر تعقل و خردورزی غلبه دارد، یک جانبه­نگری و تفکر احساسی و عدم ثبات هیجانی نوجوان را از پرداختن به امور حقیقی و واقعیت باز می دارد و ممکن است زمینه انحراف و سوء رفتار او را فراهم گرداند.
برای این که بتوانید خواهرتان را ارشاد و هدایت بکنید بهتر است ارتباط عاطفی خود را با او تقویت و افزایش دهید تا شما بتوانید با زدن این پل ارتباطی به قول معروف او را به پای میز مذاکره بکشانید سپس در یک فضای آرام و با آرامش با او گفتگو کنید و ضمن این که برخی از تفکرات و گرایشات غیر منطقی او را به چالش می کشید، اصول و مبانی ارزشمند ایرانی اسلامی را به او آموزش دهید. برای این منظور نکات زیر را عملی سازید:
1- به هیچ وجه وي را بخاطر تفکرات و گرایشات غربی اش تمسخر و یا سرزنش نكنيد. در اين وضعیت بهتر است از نصيحت مستقيم دوري كنید و از درگيري با ايشان بپرهيزید كه اثر معكوس دارد و لجاجت او را بيش‌تر مي‌كند. هرگز نمى توان با خشم و خشونت و سرگوفت زدن، نوجوانى را از اشتباه باز داشت و او را به راه راست هدایت کرد. روح نوجوان بسيار آسيب پذير است و در برابر برخورد قهر آميز واكنش نشان مى دهد، از اين رو بايد مواظب بود تا لطمه اى به شخصيت او وارد نشود.
2- اخلاق و رفتار و برخورد شما باید عاقلانه و صحيح باشد. كج فكري، كوتاه بينى و كج خُلقى بازدارندگى دارد و از ‌تاثير گفتارها و نصايح شما مي‌كاهد.
3- حتي المقدور به او احترام گذاشته و او را مورد محبت خود قرار دهيد و زمينه پرخاشگري و تندي را فراهم نكنيد. معمولاً در افرادی که درون خانواده از نظر عاطفی و احساسی ارضا نمی‌شوند و کمبود محبت دارند، انگیزه چنین گرایشاتی بیش‌تر است.
4- به خواهرتان بگوييد كه شما به او علاقه مند هستید. موفقيت او را خواهانید و در هر كاري آماده كمك به او هستید و در هر امري پشتيبان او هستید و از او حمايت می کنید. و اين را در موقعيت هاي مختلف به او ياد آور شويد تا احساس كند از وي حمايت مي شود و مدافع و دلسوز خوبي دارد.
5- هر چه بيشتر به او نيكي و احسان كنيد، و از طريق زبان، هديه دادن، اظهار محبت و كمك كردن به وي در موقعيت هاي مختلف، اعتماد او را به خود جلب كنيد. مطمئن باشيد پس از مدتي نظر وي به سوي شما جلب خواهد شد و به حرفتان ارزش قائل می شود و به آن اهمیت می دهد.
6- سعی کنید دوستان خوبی برای او پیدا کنید و زمینه ارتباط با آنها و شرکت در برخی محافل و مجالس دینی را برای او فراهم گردانید تا به تدریج الگوپذیری مثبت و مطلوب در او شکل بگیرد.
اگر چنانچه راهکارهای بالا موثر واقع نشد در این صورت بهتر است از یک روانشناس متخصص و متعهد کمک بگیرید و به هیچ وجه مسئله را کم اهمیت نپندارید چرا که آمار نشان می دهد که بسیاری از ناهنجاری ها و آسیب هایی که گریبانگیر نوجوانان می گردد از همین هنجار شکنی های به ظاهر کوچک و غیر منطقی شروع شده است. براي اثربخشي مناسب بر وي مستدعي است كتابهايي در زمينه ارتباط مؤثر و همدلي را مطالعه نماييد.