-20 سال پيش از پدر زميني به من ارث رسيد كه خمسش را داده بودند اكنون كه پس از گذشت ساليان زياد مي خواهم زمين را بفروشم و زمين ديگري را بخرم مي گويند كه اگر زمين را با زمين ديگري معاوضه كنم خمس ندارد ولي اگر زمين را بفروشم و با پول آن زمين ديگري بخرم بايستي خمس مبلغ افزايش يافته زمين را بدهم . سوال من اينست اگر اين موضوع صحيح باشد چرا افزايش قيمت زمين محاسبه مي شود اما ارزش پولي كه 20 سال پيش به عنوان خمس داده شده برابر قيمت روز در نظر گرفته نمي شود . اين مانند آنست كه در زميني با شخصي شريك باشي بعد سهم شريك خود كه يك پنجم است را بپردازي و كل زمين را مالك شوي و پس از ساليان متمادي كه مي خواهي زمين را بفروشي شريك شما سهم خود را از مازاد قيمت زمين طلب كند كه اين بي معني است . اگر خمس مال را از خود مال بدهند 20 سال بعد خمس داده شده برابر نرخ روز محاسبه مي گردد و اين دوموضوع با يكديگر مغايرت دارد بنابراين به جرات مي توان گفت كه با 5 بار معامله زمين ( هر بار يك پنجم زمين) كل سرمايه زمين را از دست مي دهيم . به نظر شما اين نظر اسلام است يا خير . لطفا شفاف و واضح و مطابق قواعد و علم روز پاسخ دهيد .
پرسش: زميني كه خمسش داده شده و به ورثه به ارث رسيده آيا بعد از گذشت زمان با افزايش قيمت و هنگام فروش زمين به افزوده قيمت زمين خمس تعلق مي گيرد يا خير؟
شرح : -20 سال پيش از پدر زميني به من ارث رسيد كه خمسش را داده بودند اكنون كه پس از گذشت ساليان زياد مي خواهم زمين را بفروشم و زمين ديگري را بخرم مي گويند كه اگر زمين را با زمين ديگري معاوضه كنم خمس ندارد ولي اگر زمين را بفروشم و با پول آن زمين ديگري بخرم بايستي خمس مبلغ افزايش يافته زمين را بدهم . سوال من اينست اگر اين موضوع صحيح باشد چرا افزايش قيمت زمين محاسبه مي شود اما ارزش پولي كه 20 سال پيش به عنوان خمس داده شده برابر قيمت روز در نظر گرفته نمي شود . اين مانند آنست كه در زميني با شخصي شريك باشي بعد سهم شريك خود كه يك پنجم است را بپردازي و كل زمين را مالك شوي و پس از ساليان متمادي كه مي خواهي زمين را بفروشي شريك شما سهم خود را از مازاد قيمت زمين طلب كند كه اين بي معني است . اگر خمس مال را از خود مال بدهند 20 سال بعد خمس داده شده برابر نرخ روز محاسبه مي گردد و اين دوموضوع با يكديگر مغايرت دارد بنابراين به جرات مي توان گفت كه با 5 بار معامله زمين ( هر بار يك پنجم زمين) كل سرمايه زمين را از دست مي دهيم . به نظر شما اين نظر اسلام است يا خير . لطفا شفاف و واضح و مطابق قواعد و علم روز پاسخ دهيد .
پاسخ:
اگر زمین بایر باشد و زمین کشاورزی نباشد، به افزایش قیمت آن خمس تعلق نمی گیرد، چه زمین را معاوضه کنید یا زمین را بفروشید، به افزایش قیمت آن خمس تعلق نمی گیرد.
اما اگر زمین کشاورزی باشد ،در صورتی که زمین برای تجارت نگهداری نشده باشد و اتفاقا آن را بفروشد، به افزایش قیمت آن نیز خمس تعلق نمی گیرد.
اما اگر زمین مورد نظر از اول برای تجارت بوده و برای آن که قیمت اش بالا رود ،نگهداری شده است، بعد از فروش یا معاوضه به زمین تجاری دیگری. به افزایش قیمت آن خمس تعلق می گیرد.(1)
افزایش قیمت در اجناس و زمین یک نوع منفعت است که نسبت به اصل قیمت منفعت از راه آن جنس برای مالک آن به دست می آید . چون افزایش قیمت منفعت حساب می شود، به منفعت خمس تعلق می گیرد .
شریکی که چند سال قبل زمین را فروخته و الان افزایش قیمت را ادعا کند ، شریک بعد از فروش مالک زمین نیست تا بعدا ادعای افزایش قیمت نماید اما کسی که مالک زمین است، مالک منفعت و افزایش قیمت آن می باشد . بنابراین قیاس دو مورد صحیح نیست.
پی نوشت:
1. سؤال تلفنی به شماره 7741415-0251) از دفتر آیت الله سیستانی.
