اگر انسان مرتکب گناه شد، وظیفه اش توبه است.
توبه از هر گناهی، دو رکن اساسی دارد:
1. پشیمانی از گناه؛
2. عزم بر ترک آن.
امام علی (ع) می فرماید: «توبه، به دل پشیمان شدن و به زبان آمرزش خواستن و به اندام ترک نمودن است».(1) بر این اساس، می توان گفت:
حقیقت توبه، پشیمانی از گناه و قصد و عزم جدی برای ترک آن است. اگر کسی به این حالت دست یافت، حقیقت توبه در او محقق شده است. توبه، هر گاه حقیقى و واقعى باشد و از اعماق جان برخیزد، واقعاً از گناهى که مرتکب شده احساس خجلت و ندامت کند و خود را در پیشگاه خدا شرمنده ببیند و در صدد کسب رضاى حق تعالى باشد، مقبول درگاه احدیت واقع شده و آثار و برکاتش نمایان مى گردد؛ هر چند گناه بزرگ یا بسیار باشد.
رسول اکرم فرمود:
«هر مرضی، دارویی دارد. داروی گناهان، استغفار و طلب عفو و آمرزش از خدا است». (2)
و خداوند در قرآن برای تمام گنهکاران باب توبه را باز کرده و فرموده است:
«قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رحمه الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا؛ (3) ای پیامبر! به بندگان گناهکار و اسرافکار در گناه بگو که نباید از رحمت خداوند مأیوس شوید. آری خداوند تمامی گناهکاران را خواهد بخشید». (3)
وقتی توبه نمود ،پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:«التائب من الذنب کمن لا ذنب له؛ کسي که از گناه توبه کند، مثل کسي است که گناهي نکرده است».(4)
بعد از توبه و بخشش الهی ، باید خود را ملتزم به انجام اعمال صالح و خیر نمود تا آثار و گرد و غباری که براثر گناه بر دل و جان انسان نشسته ،از بین رفته و سیئات به حسنات تبدیل شود:
«إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئات؛حسنات، سيئات و آثار آن ها را از بين مىبرند».(5)
اگر توبۀ انسان واقعی باشد ،خدا ضامن شده که آن را بپذیرد حتی فرموده:« إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابينَ ؛ (6) خداوند توبه کنندگان را دوست دارد»یعنی با توبه جزء دوستان خدا می شود.
درنتیجه با توبه ،گناه محو می شود تا جایی که انسان جزء دوستان خدا قرار می گیرد.
پی نوشت ها:
1. محمد محمدي ري شهري، ميزان الحكمه، ج 2، ص 997، ماده "ذنب"، دار الحديث، 1416 ق.
2. همان، ص 997.
3. زمر (39)، آیه 53.
4.علامه مجلسی،بحارالانوار، اسلاميه، تهران، ج 16، ص 75.
5.هود(11) آیه 114.
6. بقره (2) آیه 222 .
