شیطان_جن_خواب و تجسمی از حضرات معصومین (ع)

پرسش: شیطان_جن_خواب و تجسمی از حضرات معصومین (ع)
شرح : 1) بسم الله الرحمن الرحیم سلام بر شما برادران دینی عزیزم خسته نباشید جهت جلوگیری از تضییع وقتتون بدون مقدمه سوالم رو می پرسم لطفا بخش هارو بصورت مجزا پاسخ بدید تا مفهوم بهتر منتقل بشه با تشکر از صبرتون!! بخش ۱ آیا شیطان می تواند در قالب تجسمی از پیامبر خاتم حضرت محمد مصطفی (ص) و حضرات ۱۳ معصوم (ع) در خواب افراد ظاهر شود ؟ بخش ۲ شیطان و یا تجسم صادقه پیامبر (وابسته به پاسخ بخش یک)و ائمه می توانند دستور العمل هایی تعلیم دهند و یا اجسامی را (مثلا متعلق به یک روضه)از طرف ائمه برداشته و بعد از مدتی برگردانند ؟ بخش ۳ راه تمیز دادن حقیقت الهی یا غیر الهی بودن خواب و از این دست اتفاقات ظاهرا متافیزیکی چیست ؟
پاسخ:
با سلام و تشكر از ارتباط شما با مركز ملي پاسخگويي به پرسش¬هاي ديني
بخش اول و دوم را با هم پاسخ مي دهيم.
اخبار فراواني بر عدم حجيت خواب در مسائل شرعي و احكام الهي از طرف ائمه اطهار عليهم السلام به ما رسيده است از جمله آنها ،
در روایت حسنه ابراهیم‏بن هاشم وارد شده که امام صادق‏علیه‏السلام در جواب سائلی که از افسانه خوابِ ابیّ‏بن کعب سئوال نموده فرمود:
« ان دین اللَّه أَعزّ أن یری فی النوم.(1) امر دین عزیزتر و والاتر از این است که بخواهیم با خواب آن را سامان دهیم.»
همينطور رسول گرامى اسلام(ص) مى‏فرمايد: «الرؤيا ثلاثة: بشرى من الله، و تحزين من الشيطان، والذين يحدث به الانسان نفسه فيراه فى منامه؛ (2)خواب و رؤيا سه گونه است. گاهى بشارتى از ناحيه خداوند است، گاه وسيله غم و اندوه از سوى شيطان و گاه مسائلى است كه انسان در فكر خود مى‏پروراند و آن را در خواب مى‏بيند؛
وقتی امر خواب بر این مبنا استوار است، چگونه خواب رحمانی را از رویای شیطانی می‏توان جدا کرد؟
امّا برخي براي حجيت بخشيدن به خواب در احكام به روایتی استدلال کرده‏اند که از پیامبر صلي الله عليه و آله و سلم به ما رسیده است كه حضرت فرموده است:
« من رآني في منامه فقد رآني فإن الشيطان لا يتمثل في صورتي ولا في صورة أحد من أوصيائي»" هر کس مرا در خواب ببیند ، حتما مرا دیده است؛ زیرا شیطان در خواب هم به صورت من یا به صورت یکی از اولیایم ، در نمی آید."(3)
ولي در پاسخ بايد بگوئيم كه دیدار معصوم در خواب فرع آن است که او را در بیداری دیده باشیم، و گر نه چگونه می‏توان گفت: آنکه را در خواب دیده معصوم است. يعني اين روايت مي فرمايد كه شيطان در قالب و شكل پيامبر و ديگر معصومين نمي تواند ظاهر شود ولي از كجا معلوم كه آني كه در خواب بر ما به اسم پيامبر يا ديگر امامان ظاهر شده است و اين ادعا را دارد ، واقعا در ادعاي خود صادق است؟ تشخيص اين امر براي ما كه پيامبر و ديگر ائمه را نديده ايم غير ممكن است ، چرا كه هيچ تصور صحيحي از حضرات معصومين عليهم السلام در ذهن خود نداريم تا آن را با آنچه در خواب ديده ايم تطبيق دهيم.
بنابراين ، آنچه مسلّم است حجّیت کلام معصوم است در بیداری و وضع عادی، نه در خواب. بنابراين نمي توان بر اساس خواب نسبت به اعمالي كه در سوال گفته ايد ، اقدام و يا ترك كرد.
تميز صادقه بودن يا كاذبه بودن خواب:
برخي از رؤياها ناشي از تأثير اسباب و عوامل خارجي مانند گرما و سرما و يا عوامل داخلي مثل مريضي و وضع مزاج و پر بودن معده و ناراحتي و ... بر روي قوه متخيله انسان و در نتيجه رؤيا و خواب انسان مؤثر است. همچنين اخلاق و خصوصيات انساني تأثير زيادي در نوع تخيل انسان دارد مانند دوست داشتن شديد کسي يا کاري به همين جهت، اغلب خواب ها ناشي از تخيلات نفساني است که برآمده از همين تأثير اسباب و عوامل خارجي يا داخلي است که در حقيقت حاکي از کيفيت عمل و اثر اين اسباب است و حقيقتي در پس آن نيست. اما همه خواب ها اينگونه نيست بلکه خواب هاي صادقه و رؤياهايي هم هست که کاشف ازحقايق و حوادث خارجي است.
زمان خواب ديدن مثل سر شب يا وسط شب يا آخر شب يا بعد از نماز صبح فرق دارد. معمولاً خواب‏هاى صادقه نيمه‏هاى شب مى‏باشد و معمولاً خواب‏هاى بعد از نماز صبح قابل تعبير نيست، حتى فصل‏هاى سال هم در تعبيرخواب تأثير دارد؛ مثلاً فردى در پاييز ببيند كه درختان او ميوه كرده است، اين دلالت بر ضرر وى دارد و اگر هنگام بهار ببيند دلالت بر منفعت او دارد. حتى شخصى كه خواب مى‏بيند فرق دارد مثلاً اگر كاسب خواب ببيند كاسه شير مى‏نوشد دلالت بر كسب مال دارد؛ ولى اگر دانشجو و طالب علم چنين خوابى ببيند، دلالت به تحصيل علم دارد و... .
به هر ترتيب تشخيص اين كه چه خوابى صادق است كار دشوارى است و اساسا تعبير نمودن خواب جنبه الهامى دارد و با صفاى باطنى به دست مى‏آيد.
با توجه به مطالب فوق نكته اي كه در زمينه تعبير خواب اهميت دارد اين است كه هر خوابي كه ديده مي شود، كاملا شخصي است و نيازمند تعبير خاص است. هر كس تحت شرايط خاص و ريژه اي كه دارد ، خواب مي بيند ، بنابراين شخصا بايد به معبر رجوع نمايد و از تعبير خواب خود آگاه شود .
كتابهايي كه در اين زمينه وجود دارد احيانا شامل رواياتي در اين باب است كه نمي توان گفت تمامي آنها به طور كلي معتبر نيستند، ولي در هر صورت از آن جهت كه خوابها شخصي هستند و بايد به صورت خاص تعبير شوند، نمي شود به آنها رجوع نمود و براي تعبير خواب حجيت ندارند.
احتمال ديگري كه از ظاهر سوال شما به دست مي آيد اين است كه آيا خود آن متمثل در خواب يا شيطان مي توانند مستقيما اقدام به برداشتن چيزي از جائي بكنند ؟ پاسخ اين است كه امكان چنين چيزي وجود دارد ولي به اندازه اي نيست كه بتوان به آن توجه جدي كرد و هر اتفاق عجيب را به اين امر مستند كرد. بنابراين تا مدرك قابل اعتنا و استنادي وجود نداشته باشد نمي توان به اين گونه امور بها داد.
از مواردي اين چنين كه اتفاقاتي از اين دست رخ داده است مي توان به روايت صافي خدمتكار امام هادي عليه السلام كه در سفر زيارت امام رضا عليه السلام براي ايشان رخ داده بود‌ ،‌اشاره كرد.(4) ولي همانگونه كه عرض شد اين اتفاقات به قدري نادر است كه نمي توان هر اتفاقي را به آن نسبت داد و در آن موارد نادر نيز بايد دليل خاص وجود داشته باشد مانند آنچه كه در روايت مورد اشاره آمده است كه امام هادي عليه السلام با استفاده از علم امامت خود به خادم خود فرمودند كه اتفاق رخ داده در حرم امام رضا عليه السلام از طرف اجنه بوده است.
براي مطالعه در مورد عوامل موثر در صادقه يا كاذبه بودن خواب مي توانيد به كتاب « دارالسلام » محدث نوري ( ره ) مراجعه كنيد.
پي نوشت ها :
1. علامه مجلسي ، بحارالانوار ، بيروت ، موسسه الوفاء ، 1404 هـ.ق ، ج 18 ، ص 354.
2. محمدي ريشهري ،‌ميزان الحكمه ،‌ نشر مكتبه الاسلامي ،‌ بيتا ، ج 4،‌ ص 16.
3. مازندرانی مولی صالح ، شرح اصول کافی ، اول ، بیروت ، دار احیاء التراث العربی ، 1421 ق ، ج 7 ، ص 377 .
4. ر.ك : شيخ عباس قمي ، مفاتيح الجنان ،‌ دفتر نشر فرهنگ اسلامي ، چاپ ششم ، 1370 ، ص 551.

پرسش: بخش ۴ آیا مسائل عقیدتی مهمی مثل ولایت فقیه و یا مصداقش و کلا مسائل فکری رو میشه با خواب قبول یا رد کرد ؟! و اینکه تجسم و رویای کسی از بزرگان از حضرت امام (ره)گرفته تا حضرات معصومین (ع)حکم بر رد یا قبول کسی بزنن ؟

پاسخ: پاسخ در پاسخ بخش هاي قبل گذشت كه خواب هيچ حجيتي در عمل براي مكلف به همراه ندارد و نمي توان بر اساس آن عقيده اي را رد يا قبول كرد و حكم بر رد يا قبول كسي نمود. به پاسخ بخشهاي قبل مراجعه شود.

پرسش: بخش ۵ آیا جزییاتی که انسان از آینده در خواب ببیند و یا واسطه ای در خواب و یا در بیداری (انسان دیگری) به انسان منتقل کند و آن مسئله در حقیقت هم تجسم عینی پیدا کند می تواند دلیل الهی بودن رویا و یا واسطه انتقال رویا باشد ؟ بخش ۶ آیا مجلس دار بودن فرد اثری در پاسخ سوال های فوق دارد ؟ توضیح اینکه مثلا هر ساله مجالس روضه متعددی برای امام حسین (ع)و یا حضرات معصومین دیگر بر پا کنند اجرکم عندالله محمد محسن دانش نیا
پاسخ: اگر چنين مساله اي رخ دهد ، مي توان به صادقه بودن خوابي كه قبلا ديده شده است پي برد و معلوم مي شود اين خواب از روياهاي كاذبه نبوده است. ولي باز دلالتي بر واجب بودن عمل بر طبق آن خواب ديده شده ندارد. به تعبير ديگر بر طبق مطالبي كه در بخش ها قبل گذشت ، خواب چه صادقه و چه كاذبه براي عمل شرعي و تكاليف ديني هيچ گونه حجيتي ندارد.
در اين مساله بين افراد مختلف ، چه خوب و چه بد، چه مجلس دار و چه غير مجلس دار و چه پير غلام و چه غير پير غلام امام حسين و حتي علماي بزرگوار،‌ فرقي وجود ندارد و در مورد همه يكسان است.
بله خواب انبياء و ائمه عليهم السلام حساب ديگري دارد و آن هم به خاطر اين است كه آنها از عصمت برخوردارند و خواب آنها يقينا صادقه و از قسم وحي الهي است و براي آنها حجيت در عمل و نظر دارد.