ایا اموات از تصمیمات ما اگاهی دارند؟
ایا میتوان از نظر یا رضایتشان مطلع شد و چطور؟
ایا علم و اطلاعات بالایی که در دنیا داشته اند پس از مرگ هم دارند؟
برخی از مردگان قادر به آگاهی از افعال و کردار دیگران در دنیا می باشند:
بگو: عمل كنيد، خدا و پيامبرش و مؤمنان اعمال شما را خواهند ديد ...(1)
امام صادق (ع) فرمود:" روح مؤمن به ديدار خانوادهاش مىآيد تا از حال و روزگار آنان با خبر گردد، اما آن چه براى او محبوب و مسرت آميز باشد، مشاهده مىكند . آن چه براى او نفرت آميز باشد، مشاهده نخواهد كرد. روح كافر نيز به ديدار خانوادهاش موفق مىشود، اما آن چه براى او نفرت آميز باشد، مشاهده مىكند . آن چه براى او محبوب و مسرت بخش باشد، مشاهده نخواهد كرد.
برخى فقط روزهاى جمعه به ديدار خانواده خود نائل مىشوند . برخى به تناسب اعمال صالح و مقام و منزلت شان بيش تر و يا كم تر به زيارت خاندان خود مىآيند. (2)
این دسته از روایات حاکی است که میزان آگاهی افراد در آن دنیا محدود بوده، هر یک به مقدار اذن خداوند از امور این دنیا آگاه می شوند. امکان آن که برخی از مقربان حتی از تصمیمات افراد مطلع شوند،وجود دارد. اما اینکه بتوان در مورد فردی خاص نظر داد که آیا فلانی از تصمیمات دیگران در دنیا آگاه است؟ از قدرت و علم ما خارج است.
حال با توجه به امکان چنین امری،اطلاع افراد از نظر آن ها و یا کمک و راهنمایی گرفتن افراد ممکن است. برخی واقعیات زندگی افراد حاکی از آن است که به نوعی با میت ازتباط برقرار کرده و میت نیز وی را راهنمایی کرده است، مانند آنچه کراراً از توسل برخی به اهل بیت (ع) و در نتیجه رسیدن به خواسته های خود مطرح می شود. در مفاتیح الجنان دعایی برای خواب دیدن مرده وجود دارد(3). وجود و عمل به دعا لزوماً به معنای حصول نتیجه نیست. حاصل شدن نتیجه نیازمند اسباب و شرائطی خاص است.
اما در باره علم و آگاهی افراد در آن دنیا اگر چه امکان حفظ اطلاعات وجود دارد اما از آن جا که ماهیت و حقیقت آن جهان متفاوت از دنیا بوده ،بسیاری از حقائق آن جهان، غیر آنچه از طریق اهل بیت (ع)به ما رسیده، برای ما روشن نیست. امکان این امر به صورت اجمال قابل پذیرش است. اما قطعیت آن حداقل برای همه افراد قابل تردید است .احادیث در این زمینه اشاره خاصی نکرده اند. البته رجوع به برخی از اخبار حاکی از آن است که افراد با مرگ و جدایی از بدن و دنیای مادی ،به علمی فرامادی رسیده و بسیاری از حقائق معلوم می شود. نبی اکرم (ص) فرمود:الناس نيام اذا ماتوا انتبهوا؛مردم خوابند. وقتى مردند، بيدار مي شوند.(4)
پی نوشت ها:
1. توبه(9)آیه 105.
2.مرحوم کلینی ،الكافي،چ دار الكتب الإسلامية، تهران، 1365 ه ش، ج 1 ص 230 .
3.شیخ عباس قمی،مفاتیح الجنان،بی چا، بی تا، ص 960، باب جهت خواب دیدن پیغمبر، امام، یا یکی از مردگان .
4.مجلسی، بحار الانوار، چ الوفاء، بیروت، 1404 ه ،ج 50 ،ص 133.
