باعرض سلام وخسته نباشيدخدمت شما-میخواستم بپرسم ايا اين ضرب المثل که ميگه "دل به دل راه داره"صحيح است واگرصحيح ميباشد بااستناد به روايات وقران ان رابيان کنيد(انسان ذاتا خويشاوندان خودرادوست دارد مثلا اگرمن عموی خودراخيلی دوست داشته باشم اياعمويم من رابه همين نسبت دوست دارد)-متشكرم ازشما
پاسخ:
پرسشگر گرامی با سلام و تشکر از ارتباط شما با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی؛
این مطلبی که شما به عنوان ضرب المثل نقل کردید جمله ای است که از برخی روایات به دست می آید و در کتاب بحار الانوار در آداب معاشرت احادیثی آمده تحت عنوان " استحباب إخبار الأخ في الله بحبه له و أن القلب يهدي إلى القلب" یعنی ( خوب است گزارش دهد به برادر دينى خود كه دوستش دارد، و دل بدل راه دارد.)که به چند مورد آن اشاره می شود:
1.« قَالَ مَرَّ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ وَ أَبُو جَعْفَرٍ ع جَالِسٌ وَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع- فَقَالَ لَهُ بَعْضُ جُلَسَائِهِ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ هَذَا الرَّجُلَ- قَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع أَلَا فَأَعْلِمْهُ- فَإِنَّهُ أَبْقَى لِلْمَوَدَّةِ وَ خَيْرٌ فِي الْأُلْفَةِ»(1)
راوى گفت: مردى به مسجد گذر كرد و امام باقر در آن نشسته بود با امام ششم عليهما السلام يكى از همنشينانش گفت به آن حضرت كه بخدا من اين مرد را دوست دارم امام باقر به او فرمود: آگاه باش باو اعلام كن كه آن دوستى را پايدارتر كند و براى الفت بهتر است.
2. « قَالَ قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع إِنَّ الرَّجُلَ مِنْ عُرْضِ النَّاسِ يَلْقَانِي فَيَحْلِفُ بِاللَّهِ أَنَّهُ يُحِبُّنِي- فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ- فَقَالَ امْتَحِنْ قَلْبَكَ فَإِنْ كُنْتَ تُحِبُّهُ فَاحْلِفْ وَ إِلَّا فَلَا »(2)
راوی گفت كه بامام هفتم (ع) گفتم مردى از ميان مردم بمن برخورد و بخدا سوگند خورد كه مرا دوست دارد و من هم بخدا سوگند خوردم كه او راستگو است؟ فرمود: بدلت رجوع كن اگر دوستش دارى قسم بخور و گر نه قسم نخور.
همچنین در مورد دوستی خویشاوندان احادیثی نقل شده که به چند نمونه اشاره می شود:
از رسول خدا (ص) نقل شده :« الودّ یتوارث و البغض یتوارث(3) ؛ دوستی و دشمنی به ارث می رسد».
می توان گفت این حدیث در مقام بیان این مطلب است که اگر پدران یک قوم و گروه با یکدیگر دوستی و محبت داشته باشند، دوستی و محبت به فرزندان هم منتقل می شود. فرزندان این قوم و گروه هم با یکدیگر دوستی دارند. اگر پدران یک قوم و گروه با یکدیگر دشمنی داشته باشند، دشمنی به فرزندان هم سرایت می کند. فرزندان آن ها هم با یکدیگر دشمنی دارند.
مشابه مضمون این حدیث از حضرت علی (ع) نقل شده :« مَوَدَّهُ الْآبَاءِ قَرَابَهُ بَیْنَ الْأَبْنَاءِ وَ الْقَرَابَهُ إِلَى الْمَوَدَّهِ أَحْوَجُ مِنَ الْمَوَدَّهِ إِلَى الْقَرَابَه (4) ؛ دوستى میان پدران، سبب خویشاوندى میان فرزندان است. خویشاوندى به دوستى نیازمندتر است از دوستى به خویشاوندى».
پی نوشت ها:
1. علامه مجلسی، بحار الأنوار، چاپ بیروت، ج71، ص182.
2. همان.
3. علی مشکینی، تحریر المواعظ العددیة، انتشارات الهادی، ص 26.
4. نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره 308.
