اضظراب اجتماعی

اضطراب به منزله بخشى از زندگى هر انسان، در همه افراد در حدّى اعتدال آميز وجود دارد. در اين حد، به عنوان پاسخى سازش يافته تلقّى مى شود، اما اگر از حد خود فراتر رود و از حالت سازندگى خارج شود، جنبه مزمن و مداوم پيدا می كند. در این صورت بايد آن را به منزله منبع شكست، سازش نايافتگى و استيصال گسترده اى تلقّى كرد . فرد را از بخش عمده اى از امكانات و فعالیت هایش محروم مى كند. آزادى و انعطاف او را كاهش مى دهد. طيف گسترده ای از اختلال هاى اضطرابى كه از اختلال هاى شناختى و بدنى تا ترس هاى غير موجّه و وحشت زدگى ها گسترده اند، به وجود مى آورد.
این که می فرمایید: « کسی خبر از مشکلم نداره حتی خانواده ام» نشانگر این است که مشکل شما خیلی تابلو نشده است. غالباً چنین مشکلاتی قابل تشخیص بوده و علائم ظاهری آن به سادگی هویدا می گردد. دیگران خیلی زود متوجه مشکل فرد می شوند. بنابراین می توان حدس زد که مشکل شما چندان حاد نشده است. می توان با به کارگیری برخی راهکارهای درمانی آن را کاملاً برطرف نمود. از طرف دیگر از این که می فرمایید: «کتاب های روانشناسی زیادی مطالعه کردم، ولی هنوز موفق به حل مشکلم نشدم» می توان استنباط کرد با راهکارهای متعددی برای حل مشکل آشنا شده اید، منتها در عمل نتوانسته اید از راهکارها به خوبی استفاده کنید یا این که انگیزه کافی در این باره نداشته اید، به هر حال زمینه پیدایش این مشکل هر چه و هر کی بوده باشد، این اطمینان را به شما می دهیم که چنین مشکلاتی، درمان پذیر بوده و قابل رفع و اصلاح می باشد.
کافی است که کمی همت و اراده کنید. راهکارهای درمانی را با دقت و جدیّت بیش تر به کار ببرید تا از نتایج حاصله احساس رضایت داشته باشید. در ادامه به برخی از راهکارهای درمانی اشاره می کنیم:
1- اضطراب اجتماعى از عدم يادگيرى مهارت‏هاى اجتماعى ناشى مى‏شود. بنابراین، از هر فرصتي كه پيش مي‌آيد، براي یادگیری مهارت‌هاي اجتماعي بهره بگيريد. براي بهبود مهارت‌هاي اجتماعي با گام‌هاي كوچك و منطقي شروع كنيد. پس از هر موفقيتى هر چند كوچك خود را تشويق كنيد تا به تدریج بر مشکل خود چیره آیید.
2- یکی از موقعیت های اضطراب‌زا را در ذهن خود تصویرسازی کنید. حساسیت زدایی تدریجی از آن موقعیت داشته باشید، به این صورت که هنگام تنهایی، یکی از موقعیت های اضطرابی را به ذهن بیاورید، مانند گفتگو در جمع، سپس بقیه مراحل آن را مثل وارد شدن در جمع تا ادامه صحبت و نگاه‌های جمعیت و تشویق جمع و پیروز شدن در آن موقعیت را در ذهن خود تصور کنید. موفقیت در این تصویر ذهنی، گامی برای پیروز شدن در موقعیت ‌های واقعی و بیرونی به شمار می‌رود. می توانید در جلوی آینه بنشینید و ژست یک سخنران حرفه ای را به خود بگیرید. مطالبی را که دوست دارید، درباره آن در کلاس درس و یا با دیگران گفتگو کنید، مکرراً تمرین کنید.
3- با تغییر همه باورهای منفی و تلقین مثبت، اعتماد به نفس خود را تقویت و آن را افزایش دهید. انسانى كه كانون قلبش لبريز از ايمان است و اتكا و اعتمادش به خداوند است ،هيچ گاه احساس سستى، انزوا و ترس غیر واقعی نمى‏كند. سعى مى‏كند با شجاعت در اجتماع ظاهر شود و خواسته‏هاى خود را مطرح نمايد. از اين رو مهم‏ترين عامل براى اصلاح ترس و اضطراب اجتماعی، تقویت اعتماد به نفس است . اگر در انسان اين حالت ايجاد شود ،مى‏تواند در جامعه ديدگاه‏ها و نظرات خود را به راحتى ابراز نمايد . در برخورد با ديگران و قبول مسئولیت مشكلى نداشته باشد.
4- از پیشگویی منفی موقعیت ها و از درشت نمایی مشکل خود و همین طور از ذهن خوانی دیگران پرهیز کنید؛ «اگر در جمع دوستانم صحبت کنم حتماً آبروریزی می‌شود و کنترلم را از دست می‌دهم»، «دیگر نمی‌توانم با آن جمع رفت و آمد و گفتگو داشته باشم، زیرا دفعه قبل خراب کردم»، «همه متوجه حالات ترس و اضطراب من می‌شوند و تحقیرم می‌کنند».
5- سعی کنید با دوستان و دیگر افراد معاشرت خود را افزايش دهید. معاشرت با دیگران مى‏تواند نقش مؤثرى در ريشه كنى ترس، کم رویی و اضطراب اجتماعی داشته باشد. به تدريج به عنوان يك شخصيت با نشاط و خوش برخورد نزد دوستان و همكلاسى‏هاى خود مطرح ‏شويد، اگر چه در مراحل اوليه با مشكلاتى مواجه شديد، ولى نبايد هراسى به خود راه دهيد و اين مراحل را با متانت و صبر پشت‏سر بگذاريد تا در زندگى موفق باشيد.
6- ورزش‌ و فعالیت های دسته جمعی با دوستان خود داشته باشید. فن تن آرمیدگی (ریلکسیشن) و سایر فعالیت‌های آرامش عضلانی را فرا بگیرید و آن ها را انجام دهید. برای یادگیری این فن، می‌توانید به کتاب « شیوه‌های درمانگری اضطراب و تنیدگی(استرس)» تألیف مسعود جان بزرگی و ناهید نوری، انتشارات سمت، 1382، مراجعه کنید.
7- توصیه می شود علاوه بر به کارگیری راهکارهای بالا با مراجعه حضوری به مشاور و روانشناس بالینی و یا روانپزشک با تجربه، برخی مهارت های ارتباطی و مهارت ‌جرأت ورزی و ابراز وجود، فن مديريت استرس و مهار اضطراب، فن تن آرميدگي و تمرین صحیح تنفس، حساسیت زدایی منظم، بازسازي شناختي، تقویت اعتماد به نفس، تلقین مثبت و... را فرا بگیرید و در درمان ترس، کم رویی و اضطراب اجتماعی خود بکوشید.