اجتماعی

اسلام مدارا و همراهی و تأیید با توده مردم، اعم از مخالف و موافق، را ضرورى دانسته، احكام و سياست اسلامى را بدون تبعيض بين آنان اجرا مى‏كند. تاريخ اسلام هم از صدر و نيز در دوران 250 ساله عصر امامت، گواه رحمت و ملايمت معصومین(ع)، حتى نسبت به دشمنان و بدخواهان آنان است. پيامبر اكرم(ص) به عنوان سرسلسله اين الگو، در مديريت خود، همواره بر اين اصل تأكيد مى‏ورزيد؛(1) همچنان‏كه مى‏فرمايد: «اَعقلُ الناسِ اَشَدُّهم مداراةً لِلناسِ، وَ اَذلُّ الناسِ مَن اَهانَ النَّاسَ»؛(2) عاقل‏ترين مردم كسى است كه بيشتر با ديگران مدارا كند، و خوارترين مردم كسى است كه آنان را مورد تحقير و توهين قرار دهد.
برای اینکه بتوانیم عقاید و أفکار صحیح را اشاعه دهیم، در ابتدای راه، مدارا به خرج داد (و مدارا به معنای پذیرش سخن آنها نیست)و با توهین و برچسب زدن آنها میدان را خالی نکنیم. يعنى تا آنجا که ممكن بود با گفت‏وگو و با عهد و پيمان سعى در زندگى مسالمت‏آميز در كنار هم را داشته باشیم. از دیدگاه اسلام تا آنجایی که راه دارد، باید با عقاید و أفکار دیگران کنار آمد؛ ولی جاهایی وجود دارد که کنارآمدن معنا ندارد و جزء خطوط قرمز اسلام محسوب می شود.
پس با توجه به این نکته، زمانی می توانید دیگران را تأیید کنید که اسلام هم آن را تأیید کرده باشد یا لاأقل جزء أصول مهم اسلام نباشد.
نکته قابل توجه اینکه، پایه دین اسلام بر محبت نهاده شده است و دیندار واقعی کسی است که محبت و أخلاق را سرلوحه کارهای خود قرار دهد.(امام صادق(ع) فرمود:"هل الدین الا الحب"(3)آیا دین چیزی جز محبت است؟!) از آنجایی که در روایات از مخلوقات خداوند، تعبیر به أهل و عیال شده است؛ لذا کسی که خدای متعال را دوست داشته باشد به آثار و متعلقات آن هم باید علاقه مند باشد.(دوست داشتن همه به جهت آفریده و مخلوق خدا بودن.)
در داستانی از لیلی و مجنون نقل است که؛ مجنون پای سگی را بوسید و همه متعجب شدند که این حیوان نجس العین را چرا بوسید: (عشق به کسی، محبت و عشق به متعلقات و جوانب معشوق را به دنبال دارد.)
پای سگ بوسید مجنون، خلق گفتندش چرا؟ گفت این سگ گاهگاهی کوی لیلی می رود
امیرمومنان(ع) در فرمان خود به مالک اشتر می فرماید: دلت را پر از مهر به مردم نما! به آنها محبت کن و لطفت را از ایشان دریغ مدار! برای آنها همچون گرگ درنده مباش که خوردن شان را غنیمت شماری زیرا مردم تو دو دسته بیش نیستند: یا مسلمانند و با تو همکیش و برادر و یا غیر مسلمانند و با تو در انسانیت شریک و نظیر! »(4)
معنای دوستی، دوست داشتن و مدارا دراعتقادات و روایات معصومین(ع) :
1)امام حسن عسكرى(ع) فرمود:"فى تفسير قوله تعالى «وَ قُولُوا لِلنّاسِ حُسنا» قالَ: "قُولُوا لِلنّاسِ كُلِّهُم حُسنا مُؤمِنِهُم وَ مُخالِفِهُم، أمّا المؤمِنونَ فَيَبسُطُ لَهُم وَجهَهُ وَ أمّا المُخالِفونَ فَيُكَلِّمُهُم بِالمُداراةِ لاِجتِذابِهِم اِلىَ اليمانِ. فَاِنِ استَتَرَ مِن ذلِكَ بِكفِّ شُرورِهم عَن نَفسِهِ وَ عَن اِخوانِهِ المُؤمِنينَ."(5) در تفسير آيه «با مردم به زبان خوش سخن بگوييد» فرمود: يعنى با همه مردم، چه مؤمن و چه مخالف، به زبان خوش سخن بگوييد. مؤمن، به هم مذهبان، روى خوش نشان مى دهد و با مخالفان، با مدارا سخن مى گويد تا به ايمان، جذب شوند و حتّى اگر نشدند، با اين رفتار، از بدى هاى آنان در حقّ خود و برادران مؤمنش، پيشگيرى كرده است.
2)پیامبر(ص): "إنَّ اللّه يُحِبُّ الرِّفقَ وَيُعينُ عَلَيهِ."(6)خداوند مدارا را دوست دارد و انسان را بر انجام آن يارى مى كند.
3) امام على(ع) فرمود:" لَيْسَ‏ الْحَكِيمُ‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يُدَارِ مَنْ لَا يَجِدُ بُدّاً مِنْ مُدَارَاتِه‏."(7) حكيم نيست آن كس كه مدارا نكند با كسى كه چاره اى جز مدارا كردن با او نيست.
راز دوستی از دیدگاه اسلام:
1.راز دوستی در این است که بیشتر گوش کنی تا دیگران را وادار به شنیدن کنی.
2.راز دوستی در این است که تغییر حالات خود را با خوش‌رویی و حسن نیت بپذیری.
3. راز دوستی در این است که هرگز اشتیاق دوستانت را نسبت به مسائل مختلف تحقیر نکنی .
4.راز دوستی در معتمد بودن است. روی حرفت بایست به قولت عمل کن و به تعهدت پایبند باش.
5. راز دوستی در صمیمیت است. برای دوستانت یک دوست واقعی باش حتی زمانی که با تو بد می‌کنند.
با توجه به سخنان معصومین(ع) و نکات بالا، به نظر می رسد، انسان وقتی می تواند عقاید و نظرات درست اسلام را تبیین و ترویج کند که أصل مدارا و همراهی را سرلوحه کار خود قرار دهد و با توهین های دیگران ناراحت نشود.و در آخر این نکته لازم است که پرهیز از جر و بحث و به کرسی نشاندن سخن شود و لزومی به اثبات حق با جر و بحث نیست و در جایی که سخن شما پذیرفته نمی شود و یا با بیانش موجب تحقیر شما می شود لازم است سکوت کنید و در جایی که شرایط ایراد سخن بود بیان کنید.
واگر این صحبتها شما را قانع نکرد می توانید با شماره(09640)به صورت تلفنی مشکل را در میان بگذارید تا بهتر بتوانیم به شما پاسخ دهم.
پی نوشت ها :
1.مصطفى دلشاد تهرانى، سيره نبوى، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالى، 1373، ج 3، ص 69.
2.محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 74، ص 394 / ديلمى، ارشادالقلوب، ج 1، ص 115.
3. بحار الأنوار، ج‏101، ص 130، باب 5 الأسماء و الکنی ..... ص : 127.
4. نهج البلاغه ،ترجمه مرحوم دشتی؛ نامه علی (ع) به مالک اشتر.
5. مجلسی، محمدباقربن محمد تقی، بحارالانوار(ط-بیروت)ج71،ص341، دار احیاء التراث العربی،چاپ دوم، 1403ق.
6. طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ص262، شریف رضی،چاپ چهارم، قم 1370ش.
7. مجلسی، محمدباقربن محمد تقی، بحارالانوار(ط-بیروت)ج75،ص57، دار احیاء التراث العربی،چاپ دوم، 1403ق.