چگونگی حفظ رابطه ی معنوی با خداوند

نماز اوج ارتباط با خدا و رابطه عاشقانه با او است. انسان هر چه قدر به این رابطه فکر کند و خدا را همواره شاهد و ناظر اعمال خود ببیند و بداند، این رابطه با لذت و بهجت بیش تری برقرار خواهد شد. گاهی اوقات انسان به خاطر برخی شرایط و حالات این حضور را بیش تر درک می کند، به خصوص اگر در زندگی از همه جا بریده شود یا به خاطر حادثه ای تلخ و مرارتی که در زندگی دیده و ... ؛ در چنین حالاتی انسان نیاز به یک خلوت و تنهایی دارد تا با خود و خدا به راز و نیاز بپردازد. در این گونه موقعیت ها اگر انسان به نماز بایستد، احساس لذت و نزدیکی بیش تری به خداوند می کند؛ ولی باید انسان این حالت را همواره حفظ کند، یعنی خداوند را همواره شاهد و ناظر اعمال خود بداند . حضور او را در پیرامون خود به طور ملموس درک کند. اگر این معرفت در انسان به وجود بیاید، برای نماز و ایجاد ارتباط با خداوند لحظه شماری می کند .با چنین حسی لحظه لحظه وجود انسان در مناجات با خداوند است . هیچ گاه چنین حسی به خاموشی نمی گراید.
در عبادات انسان همواره باید به این نکته توجه داشته باشد که دارای حالت های مختلفی است .در روایات نیز به این موضوع اشاره شده و چه بسا مورد غفلت قرار می گیرد ،به این معنی که قلب انسان گاهی اوقات به معنویّات و عبادت روی می‌کند . به اصطلاح « اقبال » به عبادت دارد. گاهی نیز به خاطر برخی عوامل نسبت به عبادت‌، حال خوبی ندارد. این حالت را « ادبار » قلب می گویند. همه انسان‌ها کم و بیش در زندگی خود این حالت‌ها را تجربه می‌کنند. امام علی‌(ع) می‌فرماید:
«ان للقلوب اقبالاً و ادباراً فاذا اقبلت فاحملوها علی النوافل و اذا ادبرت فاقتصروا بها علی الفرائض؛‌
دل‌ها (حالات متفاوتی دارند. گاهی برای دعا و عبادت و ارتباط با خدا) سر حال و با نشاطند. به آن رو می آورند، (گاهی بی حال و کسلند. از این رو تمایلی به عبادت و معنویات ندارند، بلکه به آن) پشت و از آن فرار می کنند .پس آن گاه که نشاط دارند، آن را بر انجام مستحبّات وا دارید. آن گاه که پشت کرده و بی‌نشاط است‌، به انجام واجبات قناعت کنید». (1)
علاوه بر اینکه شاید همین موضوع ،یعنی احساس لذت و نزدیکی که در گذشته با خداوند داشته و آن را تجربه کرده اید، انگیزه ای باشد برای تلاش و مراقبت و عبادت بیش تر؛ یعنی این که خداوند لذت مناجات با خودش را به شما چشانیده و شما را مجذوب خودش کرده ؛ لطف خداوند باعث شده که مشتاق تر شوید. این موضوع منشأ خیر بوده تا عطش بیش تری در شما به وجود آید. شاعر چه خوب سروده است:
آب کم جوی، تشنگی آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست
با این موضوع به دید منفی نگاه نکنید.
لذت بردن از نماز نباید منشا عجب و از خود راضی شدن در ما شود یا این که به نظر حقارت به دیگران نگاه کنیم . باید در این زمینه انسان تمام توفیقات را از خود بداند. خود را با دیگران مقایسه نکند و از دیگران با لاتر نداند.
در پایان برای لذت بردن از نماز و انس با خداوند راهکارهای زیرا را توصیه می کنیم:
1. باور کردن اهمیت نماز و توجه به حضور خداوند در تمام کارها:
2. گزیدن دوستانِ نماز دوست و گریز از دشمنان بی‏نماز به ظاهر دوست: اثر همنشین بر کسی پوشیده نیست.
3. پرهیز از قرار گرفتن در محیط ناسالم
در سؤال خود به محیط ناسالم اشاره کرده اید. گاهی اوقات انسان به ناچار در محیط ناسالم قرار می گیرد ،ولی با این حال تا می توانید خود را از تبعات و آثار این محیط، یعنی از نگاه و روابط نامشروع و... دور نگه دارید. در مواقعی که به ناچار در آن قرار می گیرید، بیش تر به یاد خدا باشید.
4. انس با محیط‏‌ های معنوی: مساجد و محافل معنوی، دل را به سمت عبادت و نماز می‌‏کشاند.
5. پرهیز از نمازهای طولانی تحمیلی: نماز واجب را خلاصه بخوانید. فقط هر وقت قلب شما به طولانی کردن نماز اقبال و تمایل نشان داد، به همان اندازه نماز را طولانی کنید.
6. دعا و توسل: رغبت به نماز و لذت ارتباط با خداوند را هم با دعا و توسل به ائمه معصومین(ع) از خداوند بخواهید.
7. مطالعه شرح حال علما و بزرگان بسیار مفید است.
برای آگاهی بیش تر ر. ک: گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم؛ مفاخر اسلام، آقای علی دوانی.
8. به اقبال و ادبار قلب توجه داشته باشید، یعنی در وقت نشاط، بدون هر گونه زیاده روی بیش تر به عبادت خداوند بپردازید
9.در محیطی آرام و با فراغت بال و به دور از سر و صدا به نماز و مناجات با خداوند بپردازید.
اگر این توضیحات برای حل مشکل شما کافی نبود ،می توانید با بخش مشاوره اخلاق تلفن(09640)تماس بگیرید.
پی نوشت :
1. نهج البلاغه ،قصار 312.