علت آفرینش انسان

اگر سوال از خلقت انسان بود مشکل چندانی وجود نداست زیرا در عالم و پیش از انسان هم موجودات بسیاری بودند که می شد آن ها را موجودات مقصود در اثبات فیض یا قدرت دانست ، اما اگر منظور اصل آفرینش همه موجودات باشد باید گفت :
برخلاف تصور شما هدف خداوند از خلقت انسان بلکه همه موجودات ،ثابت كردن قدرت خود یا فیاضیت و ... نيست تا نوبت به سوالات بعدي برسد كه مثلا خداوند براي چه موجودي مي خواسته اين امر را ثابت نمايد . اين تصور با حقيقت ذات الهي و شناخت از موجود برتر عالم كه در نهايت كمال و بي نيازي است ،منافات دارد. نياز به بررسي دقيق در خصوص هدف اصلي خداوند از آفرينش است كه به طور مختصر به اين امر مي پردازيم :
در موضوع هدف الهی از خلقت جهان هستی فلاسفه اسلامى گفته‏اند:
چون خداوند دارای همه کمالات است و هیچ نقصى در او نبوده و بى نیاز مطلق است، هیچ گونه کمبودى ندارد تا بخواهد با آفرینش جهان یا انسان، آن را جبران نماید و یا سودى از آفرینش عالم و آدم نصیب او شود. خداوند چون کامل است، لازمه کمالش فیّاض و بخشندگی است، پس باید فیض بخشى و بخشندگى کند، در نتیجه باید جهانى زیبا و کامل بیافریند. بنا بر این صدور وجود و هستى از خداوند واجب است.(1)
آفرینش جهان هستی لازمه صفاتی مانند علم، قدرت، حکمت، رحمت و فیاضیت الهی است. یعنی همان گونه که علت به صورت ضروری، وجود معلول را اقتضا می کند، صفات الهی نیز علت وجود جهان هستی است و چون علت وجود دارد ( صفات کمالی خداوند ) معلول نیز وجود خواهد داشت (جهان هستی با همه زیبایی ها و کمالات).
جهان هستی با تمام نظم و زیبایی هایش نمادی از لطف، مهربانی، علم، قدرت، حکمت و... خداست، به طوری که بدون آفرینش، صفات جمال و جلال خدا مخفی و پنهان می ماند . هر «بود»ی، «نمود»ی دارد؛ نمی شود نور باشد اما روشنایی نداشته باشد. رحمت باشد، اما بخشش و فیض وجود نداشته باشد و در نتیجه بر فرض وجود فیض باید تجلی خارجی آن هم وجود داشته باشد و در این مجال اثبات این کمال برای دیگری معنا ندارد ..

پی‌نوشت :
1 . سید حسن ابراهیمیان، انسان‏شناسى ،نشر معارف ، تهران ، 1381 شمسى، ص 116 - 115.