مرگ

غیر شیعیان اگر جاهل قاصر باشند،یعنى دسترسى به حقّانیّت شیعه و ولایت امیرالمؤمنین(ع) نداشته باشند، امید عفو و رحمت الهی در مورد آنان می رود. اما در هر حال آن ها به جهت عقیده نداشتن به مقام امامت و ولایت ائمه از الطاف بسیاری محروم می مانند. در اعمال و رفتارها نیز دچار کمبود و نقصان هستند.
اگر دسترسى به پیدا کردن راه حقّ داشته، ولى کوتاهى کرده اند، به آنان جاهل مقصّر مى گویند. در این صورت اعمال شان قبول نیست و در روز قیامت معذّب خواهند بود. روایاتى که در زمینة عدم پذیرش اعمال اینان وارد شده، ناظر به این گونه افراد است. از امام سجاد(ع) آمده است: «اگر شخصى به اندازه عمر نوح به عبادت بپردازد و بین رکن و مقام در مسجدالحرام، دائم در نماز و روزه باشد،بدون ولایت اهل بیت، هیچ نفعى به حال او نخواهد داشت».(1)
نظیر این روایات از رسول خدا(ص) آمده است: «اى علی! اگر بنده اى به اندازه عمر نوح بندگى خدا نماید و به اندازه کوه احد طلا در راه خدا انفاق نماید و عمرش طولانى شود تا هزار حج پیاده به جا آورد، سپس بین صفا و مروه مظلومانه کشته شود، اگر ولایت تو را نداشته باشد، بوى بهشت را استشمام نخواهد کرد».(2)
با توجه به این اصل کلی در خصوص پیروان سایر ادیان به طور کلی در این مسئله بر دو دسته اند: برخی قاصر و برخی مقصر. آن هايی که که نسبت به اصل اسلام اعتقاد و شناختی ندارند، نسبت به ولایت قاصر محسوب می شوند.مشروط بودن قبولی عمل شان منتفی است، چون در دایره اسلام وارد نشده اند تا شرایط قبولی عمل متوجه آنان باشد.
ولایت در باره آن ها نظیر سایر شرایط مثل اسلام و اخلاص است که عمل آن ها فاقد آن است. فارغ از این نکته در باره اصل مجرای قبولی عمل آنان،سه رویکرد مطرح است (3).
پس کسانی که از روی تقصیر و کوتاهی از فیض ولایت بی نصیب اند، کارهای نیک آن ها ممکن است از طریقی جبران شود، ولی به بهشت نخواهد رفت. چون برای رفتن به بهشت شرایط بسیاری است که یکی از آن ها ولایت اهل بیت است.
در باره پیروان سایر ادیان باید گفت: عمل آنان در ظرف زمانی عصر دین خودشان به طور قطع زمینه ساز ورود شان به بهشت است. اما در عصر خاتم انبیا تکلیف شان در قرآن کریم روشن بیان شد: «و من یبتغ غیر الاسلام دیناً فلن یقبل منه و هو فى الاخرة من الخاسرین؛(4) هر کس غیر از اسلام (دین واقعى) دینى را بپذیرد، هرگز از او پذیرفته نیست و او در آخرت از زیانکاران خواهد بود».
بنابراین کفار و پیروان سایر ادیان الهى وظیفه دارند درباره دین خود و دین اسلام تحقیق کنند. دستورهاى ادیان را با هم مقایسه کنند. پس از تحقیق دقیق و علمى، به حقیقت اسلام و حقانیت این دین پى خواهند برد.
حال اگر شرایط تحقیق از اسلام برای آن ها فراهم نبوده ،یا نتوانستند به منابع واقعی اسلام مراجعه نمایند، یا اصلا مسئله تحقیق از دین برایشان مطرح نبوده ، یا پس از تحقیق ( بدون هیچ غرض ، عناد و انگیزه شخصی )به این نتیجه رسیدند که دین خودشان درست است و از طرفى به محتواى دین خود عمل کردند و بر کسى ظلم نکردند، چون حجت و دلیل بر اعتقاد خود دارند، خداوند آنان را عذاب نمى‏کند. چه بسا به مرتبه ای نائل شوند که اهل بهشت شوند، ولى اگر تحقیق نکردند و با لجاجت بر دین خود پا فشارى کردند و با این که احتمال دادند دین اسلام دین حقى باشد، به دنبال آن نرفتند، در وظیفه خود کوتاهى کرده، در نتیجه مورد مواخذه قرار می گیرند.
بنابراین، این امکان وجود دارد که غیر مسلمانان نیز داخل بهشت شوند . این ها گروهی هستند که به عنوان مستضعفان شناخته می شوند، یا واقعا و حقیقتا دنبال دین حق بودند، اما به دلائلی بر آن دست نیافتند و نیز انسان های درستکار و پاک بودند و طبق فطرت پاک و عقل خود عمل کرده اند.
محاسبه اعمال آنان، بر پایه عدل خداوندى است. بر اساس عقل و فطرت و کردارشان، هم چنین اعتقادات و باورهایشان (اگر صحیح و مطابق با اسلام باشد) مورد حساب قرار مى‏گیرند.(5) به خصوص این که شرط بودن ولایت امیر مومنان چنان که در روایات پیش گفته اشاره شده، در حوزه متدین به دین اسلام و بعد از پذریش اسلام مطرح است. در باره پیروان سایر ادیان قبل از ولایت امور دیگری برای محرومیت شان از بهشت مطرح است .
پی نوشت ها:
1 .مجلسی، بحارالانوار،نشر دار الاحیا التراث العربی، بیروت ، 1403 ق، ج 42، ص 82.
2. لطف الله صافی، امامت و مهدویت نشر معروف قم، بی تا ، ج1، ص 130.
3. مطهري، عدل الهي، صدرا، تهران، 1388ه.ش، ص 335.
4. آل عمران (3) آیه 85
5. مرتضى مطهرى، مجموعه آثار نشر صدرا، 1370 ش ، ج 1، ص 320 .