پدر من در سن 4سالگی پدرش را از دست داد. پدربزرگم خانه اش را در روستا به اسم مادربزرگ و پدر و عموی بزرگترم کرد. وقتی پدر من هنوز ازدواج نکرده بود و صغیر بود، عمویم سهم مادربزرگم را گرفت و خانه را ساخت و 4 دانگ خانه به اسم عمو و 2 دانگ به اسم پدرم شد.اما بعد از چند سال عمویم گفت که با پدرم پول روی هم بگذارند و خانه را تعمیر کنند که چون ما هنوز در تهران خانه نخریده بودیم مادر من از این کار امتناع کرد و عمویم از مال خودش خرج خانه کرد. برای همین بیشتر وسایل خود را در خانه گذاشت و یک اتاق هم به ما داد و میگفت هر وقت دوست دارید بیایید.اما علنا خانه در اختیار آنها قرار گرفت. البته ناگفته نماند که مادر من هم تمایل زیادی به رفتن به آنجا نداشت. آنها بعد از مدتی ارث را تقسیم کردند و به پدر من زمین کوچکی در جایی دیگر رسید. برای همین روابط ما از بین رفته و رفت و آمد نداریم و فقط پدرم کمی به عمویم سر می زند. سوال من این است که این که در کودکی پدر من، راجع به خانه تصمیمگیری شود درست است یا نه و الآن حق با کیست؟
تصرف در اموال صغیر (بچه ای که به سن تکلیف نرسیده است ) جایز نیست مگر اینکه با اجازه از قیم او باشد.(1)
قیم بچه پدر بزرگ او می باشد و اگر پدر بزرگ ندارد و پدر هم در وصیت نامه شخصی را به عنوان قیم مشخص نکرده است برای تعیین قیم باید به مرجع تقلید و حاکم شرع و یا داد گاه مراجعه کنند.
در هر صورت اگر بدون اجازه از قیم در اموال صغیر تصرف شده باشد و او بعد از بلوغ به این کار راضی باشد تصرفات صحیح می شود.
اما در هر صورت دو دانگ از آن خانه برای آن پدر می باشد و هر گونه تصرف در آن خانه باید به اجازه از او باشد.
بنابراین تصرف عمو ( مانند :سکونت ، تعمیر و ...) در چهار دانگ خود نیز باید با اجازه باشد و به صورت کلی برای تصرف در اموال مشاع همه مالک ها باید رضایت داشته باشند.
و در صورتی که پدر راضی شده که در مقابل آن دو دانگ ، زمینی را قبول کند و با دریافت آن زمین حقی در آن خانه نداشته باشد با توجه به رضایتش، دیگر حقی در آن خانه ندارد و تنها زمین به او می رسد. اما اگر این کار بدون رضایت و اجازه پدر باشد تعویض ارث او با زمین دیگر صحیح نیست.
همه این احکام در صورتی است که اموال میت طبق قانون ارث و یا طبق وصیت میت تقسیم شده باشد.
پی نوشت:
1. آیت الله مکارم ، توضیح المسائل،م 802؛ سوال تلفنی از دفتر آیت الله مکارم (7840001-0251).
