خمس

روايات اهل بيت در تفسير آيه خمس (وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‏ و... بدانيد هر گونه غنيمتى به دست آوريد، خمس آن براى خدا، و براى پيامبر، و براى ذى القربى. انفال (8) آیه 41) متواتر است كه مصداق هاي غنيمت و چگونگي تقسيم خمس بين صاحبان خمس را بيان كرده است. براي اطلاع از روايات تفسيري به كتاب هاي تفسير روايي مراجعه كنيد:
1. بحراني ، البرهان ، اول ، تهران ، بنياد بعثت، 1416 ق ، ج 2 ، ص 690-698.
2. عروسي حويزي ، نور الثقلين ، چهارم ، قم ، اسماعيليان ، 1415 ق ، ج 2 ، ص 155- 159.
براي ملاحظه روايات باب خمس به "كتاب الخمس" در كتاب هاي كافي ، تهذيب ، فقيه ، وسايل الشيعه و... ، مراجعه كنيد.
در زیر چند حدیث در این زمینه ارائه می شود و برای مشاهده باقی احادیث به منابع داده شده مراجعه کنید:
عن أبي بصير قال: قلت لأبي جعفر عليه السلام ما أيسر ما يدخل به العبد النار ؟ قال: من أكل من مال اليتيم درهما ونحن اليتيم . (1)
امام فاقر فرمود: کمترین چیزی که بنده خدا را جهنمی می کند ، خوردن مال یتیم است و ما(یتیمان سادات) آشکارترین مصداق آن هستیم .
عن أبي عبد الله عليه السلام إنه قال : إني لآخذ من أحدكم الدرهم وإني لمن أكثر أهل المدينة مالا ما أريد بذلك إلا أن تطهروا .(2)
من با این که ثروتمند هستم اما سهم خوداز اموال شما (خمس) را می گیرم تا شما پاک شوید.
عن أبي جعفر عليه السلام ( في حديث ) قال : لا يحل لأحد أن يشتري من الخمس شيئا حتى يصل إلينا حقنا (3)
کسی حق تصرف در مال خود و خرید و فروش را ندارد تا زمانی که حق ما (خمس) را به ما برساند.
عن أبي عبد الله عليه السلام قال : كان رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم إذا أتاه المغنم أخذ صفوه وكان ذلك له ،... ثم يقسم أربعة أخماس بين الناس الذين قاتلوا عليه (4)
وقتی مسلمانان به غنیمتی می رسیدند پیامبر بعد از غنیمت های برگزیده ،خمس آن را بر می داشت و بقیه را بین مبارزان تقسیم می کرد.
عن موسى بن جعفر عليه السلام قال : قرأت عليه آية الخمس فقال : ما كان لله فهو لرسوله وما كان لرسوله فهو لنا (5)
امام کاظم در باره آیه خمس فرمود : سهم خدا و رسول به ما می رسد.
عن بعض أصحابه عن أحدهما عليه السلام قال : فرض الله في الخمس نصيبا لآل محمد، فأبى أبو بكر أن يعطيهم نصيبهم (6)
امام فرمود: خداوند در خمس سهمی برای آل پیامبر قرار داده استو خلیفه اول از پرداخت آن به ما خودداری کرد.
پی نوشت ها:
1. شیخ حر عاملی ، وسائل الشيعة ، تهران ، اسلامیه ، 1403 ق ، ج 6 ، ص 337.
2. همان.
3. همان.
4. همان ، ص 356.
5. همان ، ص 360.
6. همان ، ص 361.