ایمان نظری شناخت و معرفت خدا و اعتقاد به وحدانیت چگونه در دورن خود ایجاد کنیم ؟
براي رسيدن به اين مقصود راه هاي مختلف پيش روي ما است.
1- مطالعه آفاق و انفس. مطالعه جهان به صورت مشاهده و تجربه و دقت و پيگيري غايت گرايانه پديده هاي هستي مي تواند ما را به شناخت هر چه بيشتر خالق هستي رهنمون ساخته و شناخت و معرفت ما را به مبدا هستي، عميق تر و وسيع تر كند.
همچنين مطالعه انسان به عنوان عالم صغير كه در او عالم كبير( جهان ) جمع شده است.
در اين رابطه آيات و روايات متعددي وارد شده است و ما را براي شناخت بهتر و واقعي تر خداي خالق هستي و انسان به مطالعه جهان هستي و نفس انسان، ترغيب و تشويق مي كنند.
در قرآن كريم مي فرمايد: « سَنُريهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ في أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهيدٌ » "به زودى نشانههاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مىدهيم تا براى آنان آشكار گردد كه او حق است. آيا كافى نيست كه پروردگارت بر همه چيز شاهد و گواه است."(1)
" آيات آفاقى" همچون آفرينش خورشيد و ماه و ستارگان با نظام دقيقى كه بر آنها حاكم است، و آفرينش انواع جانداران و گياهان و كوهها و درياها با عجائب و شگفتيهاى بىشمارش، و موجودات گوناگون اسرار آميزش، كه هر زمان اسرار تازهاى از خلقت آنها كشف مىشود، و هر يك آيه و نشانه است بر حقانيت ذات پاك او.
و" آيات انفسى" همچون آفرينش دستگاههاى مختلف جسم انسان و نظامى كه بر ساختمان حيرتانگيز مغز و حركات منظم قلب و عروق و بافتها و استخوانها، و انعقاد نطفه و پرورش جنين در رحم مادران، و از آن بالاتر اسرار و شگفتيهاى روح انسان مىباشد، كه هر گوشهاى از آن كتابى است از معرفت پروردگار و خالق جهان.
در آيه ديگر مي فرمايد :
« أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا في مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَ أَنْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَديثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُون»"آيا در حكومت و نظام آسمانها و زمين، و آنچه خدا آفريده است، (از روى دقت و عبرت) نظر نيفكندند.(و آيا در اين نيز انديشه نكردند كه) شايد پايان زندگى آنها نزديك شده باشد. (اگر به اين كتاب آسمانى روشن ايمان نياورند،) بعد از آن به كدام سخن ايمان خواهند آورد."(2)
از اين قبيل آيات در قرآن كريم فراوان است.
در روايات متعددي نيز تاكيد فراوان بر مطالعه آفاقي و انفسي شده است و در اين زمينه راه كارهائي هم به انسان داده اند. مانند حديث مفضل كه در آن امام صادق عليه السلام به صورت مفصل به شرح آيات خدا در جهان هستي و انسان، مي پردازد.
در اهميت نفس شناسي نيز از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم روايت شده است كه مي فرمايد:« من عرف نفسه فقد عرف ربه ... » " هر كس نفس خود را بشناسد به تحقيق پروردگار خويش را شناخته است ... " (3)
2- مطالعات نظري و علمي در باب توحيد و علم خدا شناسي.
اين گونه مطالعات نيز به تصحيح اعتقادات از خرافات و امور غير واقعي كمك مي كند و انسان را به سوي اعتقاد حق هدايت مي كند.
براي اين منظور كتابهائي خدمتتان معرفي مي كنيم:
1- جهان بيني توحيدي، مرتضي مطهري.
2- جهان بيني الهي يا جهان بيني مادي ، مرتضي مطهري.
3- توحيد ، مرتضي مطهري.
4- آموزش عقائد، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي.
5- الله شناسي، علامه سيد محمد حسين تهراني.
3- نكته آخر اينكه تمام اين مطالعات و دقت ها زماني تبديل به ايمان مي شود و زماني داراي حقيقت خواهد شد كه با عمل صالح و دوري از گناه همراه باشد والا بر گمراهي و ضلالت انسان خواهد افزود. در موارد مختلف در قرآن كريم خداي متعال شاهراه اصلي رسيدن انسان ها به ايمان حقيقي و برخورداري از هدايت الهي را تقوا و عمل صالح مي خواند. همينطور تقوا را راهي براي رسيدن به علم حقيقي معرفي مي كند. « ْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ » " از خدا بپرهيزيد! و خداوند به شما تعليم مىدهد"(4)
در آيه ديگر مي فرمايد: « يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقانا ...» " اى كسانى كه ايمان آوردهايد! اگر از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، براى شما وسيلهاى جهت جدا ساختن حق از باطل قرار مىدهد (روشنبينى خاصّى كه در پرتو آن، حق را از باطل خواهيد شناخت) ..."(5)
پي نوشت :
1. فصلت (41)، آيه 53.
2. اعراف (7)، آيه 185.
3. علامه مجلسي، بحارالانوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1404 هـ.ق، ج 2، ص 32.
4. بقره(2) ،آيه 282.
5. انفال (8)، آيه 29.
