باسلام

اینجانب از یکی از صندوقهای قرض الحسنه مبلغی بعنوان وام دریافت کردم. تا انجا که توانستم سعی کردم اقساط آنها را به موقع پرداخت نمایم. بعضی از اقساط را نیز قبل از موعد پرداخت نمودم، تعدادی از اقساط را به دلیل عدم توانایی در پرداخت با تاخیر پرداخت نمودم اما در هر حال کل مبلغ وام را با یک ماه تاخیر تسویه نمودم ( کل دوره 18 ماه، مبلغ وام دریافتی 10 میلیون تومان و مبلغ هر قسط 500 هزار تومان، کارمزد دریافتی توسط صندوق در ابتدای وام 6 درصد مبلغ کل).
در پایان وقتی جهت دریافت تضمینهای وام به صندوق مراجعه کردم آنها مدعی شدند که مبلغ 300 هزار تومان تحت عنوان هزینه های پیگیری جهت دریافت اقساط معوق میبایست به انها پرداخت نمایم. در حالی که کل پیگیری آنها 3 تماس تلفنی که مدت هر کدام 2 دقیقه بوده، میباشد. اما منظور واقعی بر کسی پوشیده نیست که همان جریمه تاخیر میباشد. چون هزینه های تماس مگر ساعتی چند تومان است.
حال چند سوال دارم که خواهشمندم پاسخ دهید:
1- قبل از دریافت وام مسئولان صندوق از من درخواست کردند تا مبلغ 10 میلیون تومان را به مدت مشخصی در یک حساب در همان صندوق قرض الحسنه نگه دارم تا این وام را با کارمزد مشخصی پرداخت نمایند. آیا این چنین کاری جهت دریافت وام قرض الحسنه و برای حل مشکل، شرعا جایز است؟
2- آیا با تغییر عنوان "جریمه تاخیر" به هر چیز دیگری، مشکل شرعی ربا حل میشود؟ و آیا اساسا جریمه تاخیر ربا محسوب میگردد یا خیر؟

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني

پاسخ به پرسش شماره 1 ) اگر دادن پول به صندوق به اين عنوان باشد كه آن پول براى مدتى نزد صندوق به صورت قرض بماند، به ‌اين شرط كه صندوق هم بعد از آن مدت ، وامى در اختيار او قرار دهد و يا وام دادن صندوق مشروط به اين شرط باشد كه او قبلًا مبلغى را در صندوق گذاشته باشد ، اين شرط در حكم ربا بوده و شرعاً حرام و باطل است، ولى اصل قرض نسبت به هر دو طرف صحيح مى‌باشد . ( 1 )
و اگر درخواست صندوق مبلغ 10 میلیون تومان را به مدت مشخصی در یک حساب در همان صندوق قرض الحسنه شرط باز کردن حساب پس انداز در صندوق بر گردد تا اعطای وام ، اختصاص به آن اشخاص پیدا کند بدون اشکال است. ولى اگر به اين برگردد كه وام گرفتن از صندوق در آينده مشروط است به اين كه متقاضى وام ، قبلًا مبلغى پول در صندوق گذاشته باشد ، اين شرط منفعت حكمى در قرض است كه باطل مى‌باشد. (2)
پاسخ به پرسش شماره 2 ) اگر صندوق قرض الحسنه جریمه تاخیر را در ضمن عقد لازم شرط کند و طرف هم قبول کند اشکال ندارد، ولیکن گرفتن دیر کرد اشکال دارد . (3)
پی نوشت ها :
1 . آیت الله خامنه ای ، رساله اجوبه الاستفتائات ، سؤال 1787 .
2 . همان ، سؤال 1788 .
3 . سؤال تلفنی ( 7112467 - 0251 ) از دفتر آیت الله خامنه ای ، ساعت 11 - تاریخ 10 / 8 / 1390 .