مگه نمیگن برگ از درخت بی اذن خدا نمیافته پس چرا خدا یه چیزهایی تو دل ادما قرار میده که میل خودش نیست و بعد بهش دل میبنده بعد خدا بهش نمیده؟
اینکه خداوند بر عالم احاطه داشته و هیچ امری بدون اذن و اراده او محقق نمی شود، مسلم و قابل قبول است. خداوند در قرآن حتی هر گونه ارده و مشيئت را به خود نسبت داده:"وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمين؛(1)
اراده نمىكنيد مگر اينكه خداوند- پروردگار جهانيان- اراده كند و بخواهد! ". مراد از اراده و اذن در كارها،اذن تكوينى بوده كه عبارت است از به كار انداختن اسباب و برداشتن موانع تاثیر اسباب مختلف . هر سبب و علتی در این عالم زمانی قابل تاثیر گذاری است که از طرفی سبب موجود و از طرفی موانع تاثیر از میان برداشته شود .یکی از موانع آن است که خداوند در تاثیر گذاری فلان علت اذن ندهد. بر اساس این آیه خداوند این مانع را برداشته و قانون این عالم را به گونه ای مقرر کرده که تمام اسباب با اذن او تاثیر گذار باشند.
تاثیر گذاری هیچ عاملی بدون اذن و اراده وی صورت نمی گیرد. حتی عامل افتادن برگ از درخت با اذن و ارده خدا تاثیر گذار است. در این میان خداوند اراده کرده است که تمامی امور از طریق اسباب خاص خود محقق شود.
اگر در مواردی گفته می شود خداوند مهر و محبت فردی را در دل دیگری قرار داده ،به آن معنا نیست که انسان در این امر مجبور بوده و با این فرض که هیچ امری بدون اذن الهی صورت نمی گیرد، تصور کند خداوند به یکباره این امر را در دل شخص محقق کرده است، بلکه انسان در این امر نقش داشته ، نقش خداوند در این موارد تنها عمومیت اذن در تاثیر گذاری اسبابی است که انسان محقق کرده است(2). اگر چه در این موارد تحقق سبب از ناحیه انسان است. اما در عین حال صبر و مقاومت در برابر خواسته های نفسانی دارای ثواب و ارزش فراوانی است .امام سجاد (ع) فرمود:چون خدا اوّلین و آخرین را در محشر گرد آورد ، ندا كننده اى كه صدایش را همه بشنوند ،فریاد مى زند: آنان كه براى خدا دوستى كردند كجایند; گروهى از مردم برخیزند، به آن ها گفته شود بدون حساب وارد بهشت شوید . فرشتگان در برخورد با آن ها مى گویند: كجا مى روید ؟ جواب مى دهند :به بهشت بدون حساب ، مى پرسند: شما مگر شما داراى چه عملى هستید ؟ مى گویند : براى خدا دوستى كردیم. به خاطر او دشمنى ورزیدیم . فرشتگان مى گویند :چه نیكوست پاداش اهل عمل.(3)
در روایت دیگری از امام صادق (ع) نقل شده : " مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَ أَبْغَضَ لِلَّهِ وَ أَعْطَى لِلَّهِ وَ مَنَعَ لِلَّهِ فَهُوَ مِمَّنْ كَمَلَ إِيمَانُه؛(4)
كسى كه براى خدا و در راه خدا دوست بدارد و براى خدا و در راه خدا دشمنى كند و به خاطر خدا ببخشد، ایمانش كامل است.
پي نوشت ها :
1. تكوير(81)آيه 29 .
2.موسوي همداني، ترجمه الميزان، چ دفتر انتشارات اسلامي، قم 1374 ه ش ،ج 19 ،ص 909 .
3.شيخ كليني، الکافی، چ اسلاميه، تهران 1362 ه ش، ج 2،ص 127.
4.مجلسي،بحار الانوار، چ اسلاميه، تهران، بي تا، ج 66،ص 238 .
