گناه خودکشی

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني

خودکشی، امری حرام و از گناهان بزرگ است. تنها گناهی است که بعد از آن هیچ گاه انسان فرصت توبه و پشیمانی از آن و بازگشت دوباره را نخواهد داشت.
خودکشی، کشتن یک انسان است. قرآن در آیات مختلف این مسئله را با اهمیت فوق‏العاده‏اى ذکر کرده است؛ تا آن جا که قتل بى‏دلیل یک انسان را همانند کشتن تمام مردم روى زمین معرفى مى‏کند: «مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِى الأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِیْعاً؛ (1) آن کس که انسانى را بدون این که قاتل باشد و یا در زمین فساد کند بکشد، گویا همه مردم را کشته است. از این جهت، فرقی میان خود انسان یا شخص دیگر نیست.
البته اگر فردی دست به خودکشی می زند، به گونه‌ای باشد که اصلاً متوجه کاری که انجام می‌دهد نیست و در آن حال خیر و صلاح و سود و زیان خود را تشخیص نمی‌دهد و کارش از روی جنون و خارج از مدار عقل و اختیار باشد، تکلیفی ندارد، چون محور تکالیف، عقلی است و گناهی بر او نمی‌باشد.
شخصی که دست به خودکشی می زند، و بداند چه می کند ،هر چند هیچ گاه در شرایط عادی و متعادل به آن روی نمی آورد، با این همه، خودکشی در اسلام این مسئله با توجه به شرایط سختی که انسان دست به انجام آن می زند، گناهی بزرگ و غیر قابل جبران دانسته شده است.
بنابراین، اقدام به خودکشی از گناهان کبیره است . شخصی که خودکشی کرده است، چون با این عمل فرصت توبه را نیز از دست داده، برای این گناه دچار عذاب الهی می شود.
اما بدان معنا نیست فردی که خودکشی می نماید، در آتش خلود داشته باشد؛ زیرا اگرچه فرد مرتکب شونده اهل دوزخ می شود، اما بالاخره انواع خیرات از جمله صدقات که به نیت او داده می شود، در تخفیف مجازاتش بی تأثیر نخواهد بود. امید نجات از عذاب ابدی برای او وجود دارد. خصوصا که وی در نامه عمل خود خیرات فراوانی نیز داشته باشد.
برای اموات از جمله کسی که خودکشی نموده، بهترین عمل این است که انسان برای آنان از خدای مهربان طلب عفو و مغفرت کند. از خداوند بخواهد رحمت و بخشش و نعمت‌هایش را بر آنان نازل نماید و برای آن ها صدقه بدهد.
یکی از صحابه از حضرت رسول - صلی الله علیه و آله و سلم - نقل کرده: «برای مردگان خود هدیه بفرستید». گفتم: هدیه مردگان چیست؟ فرمود: «صدقه و دعا». اضافه فرمود: «ارواح مؤمنان هر جمعه به آسمان دنیا مقابل خانه‌های خود می‌آیند و فریاد می‌کنند... ای خانواده من، پدر، فرزندان و خویشان من، بر ما مهربانی کنید. آنچه در دست ما بود، عذاب و حساب آن ها بر ما است. نفعش برای غیر ما. ای خویشان ما، به درهمی یا قرص نانی یا جامه‌ای ما را کمک کنید تا خداوند شما را از جامه‌های بهشت بپوشاند». (2)
از باریدن باران نمی شود چنین حکمی را بدست آورد،اما دعای خیر و طلب رحمت قطعا بی تأثیر نخواهد بود.

پی نوشت ها:
1. مائده (5)، آیه 32.
2. محدث قمی، مفاتیح الجنان، بخش زیارت قبور مؤمنین.