محاسبه خمس

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني

در محاسبه خمس باید چند امر مورد توجه قرار گیرد:
1. متعلق خمس: متعلق خمس هر مالی است که انسان از طریق کار و کسب و یا صنعت و تجارت بدست می آورد و یا ازطریق هبه و هدیه به او منتقل می شود، و اختصاص به پول نقد ندارد.
2. موونه زندگی: آن چه در طول سال خمسی خرج هزینه زندگی می شود اعم از تهیه خوراک و پوشاک و مسکن و ماشین در حد شأن، لازم نیست خمس آن ها داده شود، و هر مقداری که بر مخارج زندگی خود و عائله انسان اضافه بیاید سر سال خمسی لازم است خمس آن را بپردازد
3. سال خمسی: در صورتی لازم است انسان خمس مال را بپردازد که سال خمسی بر آن بگذرد، ابتدای سال خمسی برای تاجر و کاسب و کارمند از وقتی است که شروع به کار و کسب می کند، اگر از ابتدای اشتغال به کار چنین شخصی یک سال بگذرد و چیزی پس انداز شود ولو مربوط به ماه های آخر باشد، باید خمس آن را بدهد، و اما کسی که کاری ندارد از کمک دولت و یا مردم استفاده می کند، اگر اتفاقا سودی ببرد، ابتدای سال خمس آن سود همان زمانی است که سود بدست او رسیده است، اگر بر چنین سودی یک سال بگذرد باید خمس آن را بدهد.
اما اگر شخصی تا کنون سال خمسی نداشته و نمی داند که از چه زمانی شروع به کار و کسب کرده در این صورت نسبت به اموالی که یقین دارد یک سال گذشته و موجود است و یا سال گذشته، ولی مصرف شده باید خمس آن ها را بدهد، و نسبت به اموالی که نمی داند سال گذشته چه موجود باشد و یا نباشد، می تواند با مراجعه به دفتر مرجع خود مصالحه نماید، و اگر اصلا نمی داند که چه مقدار از اموال سال بر آن گذشته و چه مقدار آن سال نگذشته مصرف شده در این صورت به نسبت احتمال با مرجع تقلید خود مصالحه نماید. و از آن زمانی که محاسبه و مصالحه نموده همان زمان به عنوان ابتدای سال خمسی او قرار می گیرد، و در سال های بعد لازم است همان زمان اموال خود را محاسبه نموده و خمس آن را بپردازد.(1)
در نتیجه ملاحظه فرمایید که از چه زمانی شروع به کار و کسب نموده اید، از همان زمان اگر یک سال گذشته است و مقدار نقد و یا غیر نقد در نزد شما باقی مانده، و خرج هزینه زندگی شما و یا خانواده تان نشده است، خمس آن را بپردازید، و اگر نمی دانید که از چه زمان شروع به کار و کسب نموده اید و یا چند سال گذشته و تا کنون سال خمسی نداشته اید، نسبت به اموالی که می دانید سال خمسی گذشته چه مصرف شده و یا باقی مانده باشد، خمس آن ها را بدهید و نسبت به اموالی که شک دارید با دفتر مرجع تقلیدتان مصالحه نمایید.
برای محاسبه و مصالحه می توانید بادفتر آیت الله سیستانی باشماره تلفن 02517836363 بخش وجوهات تماس بگیرید.
با توجه به مطالب گفته شده اگر خمس به شما تعلق گرفت می توانید سر سال خودتان حساب کنید و یک پنجم آنچه اضافه آمده را به مرجع تقلدیتان پرداخت کنید. مثلا اگر سر سال خمسی 500 هزار تومان اضافه داشته باشید باید صد هزار تومان آن را بابت خمس پردخت نمایید.
پی نوشت:
1. آیت الله سیستانی، توضیح المسائل، 1721، 1722، 1734، 1766.