گناه

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني

گناه، يعنى سرپيچى از فرمان خدا. فرمان‏هاى خداوند گاهى فرمان انجام فعلى هستند و گاهى فرمان ترك يك فعل. گناهكار كسى است كه از اين دستورات سرپيچى کند؛ يعنى افعالى را كه به آن ها امر شده است، ترك كند و افعالى را كه از آن ها نهى شده است، انجام دهد. گناه، عصيان و مفاهيمى مانند آن ها، هميشه به افعالى كه از نظر اخلاقى ارزش منفى دارند، اشاره مى‏كنند.
در كتاب و سنت، اعمال بسيارى با عنوان گناه نام برده شده‏اند. هر گناه در هر عرصه از عرصه‏هاى زندگى كه باشد، به رابطه انسان با خدا آسيب مى‏رساند. برخى از گناهان علاوه بر رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با خود يا ديگران را نيز آسيب مى‏رسانند؛ مثلاً ظلم به ديگران، دزدى، غيبت و.. هم رابطه انسان با خدا را ضعيف مى‏كنند و هم به رابطه انسان با ديگران و اجتماع آسيب مى‏رسانند.
بنابراین، حركات و اعمال، و حالات و رفتار، و اخلاق و كردارى كه ضد دستورات خدا، و انبيا و امامان - عليهم السلام - باشد، گناه شمرده شده است.
حرام، به معناى ممنوع است؛ چنان كه لباس احرام، لباسى است كه انسان در حج و عمره مى‌پوشد و از يكسرى كارها ممنوع مى‌شود. ماه حرام، ماهى است كه جنگ در آن ممنوع مى‌باشد و مسجدالحرام، يعنى مسجدى كه داراى حرمت و احترام خاصى بوده، ورود مشركان به آن ممنوع است.
واژه‌هايى كه در قرآن در مورد گناه آمده، عبارت اند از:
ذنب، معصيت، اثم، سيئه، جرم، حرام، خطيئه، فسق، فساد، فجور، منكر، فاحشه، خبث، شر، لمم، وزر، ثقل و حنث.
در نتیجه، دایرۀ گناه گسترده تر از حرام است؛ یعنی هر حرامی حتماً گناه است؛ اما لزومی ندارد هر گناهی حرام باشد.