ثروت

سؤال شما اصلا درست نیست. قرآن کتابی است که موازین عقلی و واقعی را تایید می کند و خارج از این موازین نیست و هدف نزول قرآن هم بیان معارفی است که بشر بدون وحی راهی برای رسیدن به آن ندارد و ارائه دستور العمل های معقول و صحیح برای اداره درست دنیا در راستای رسیدن به سعادت نهایی در آخرت است.
این کتاب برای ارائه راه رسیدن به ثروت فراوان یا راه معالجه بیماری های سخت و ... و ارائه راه های میان بر در این زمینه ها نیست که این راه ها را بشر باید با عقل و تجربه بیابد و بپیماید.
قرآن و روایات برای ارائه این راهنمایی ها آمده که در کسب مال اولا فقط دنبال کسب حلال باشید و کسبهای حلال و حرام را معرفی کرده و طلب حلال را یکی از عبادات شمرده و از این که همه همت فرد صرف کسب مال حلال شود ، نهی کرده زیرا مال حلال به اندازه خوب است و گر در طلب زیاده روی شود به حرص و آز منجر می گردد و غایت نهایی شده و ...
در آیات قرآن ایمان و توبه و استغفار جلب کننده رحمت و مغفرت شده و وسعت روزی یکی از آثار ایمان و تقوا و استغفار جمعی شمرده شده است. به آیات زیر توجه کنید:
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُون(1)
اگر مردم قريه‏ها ايمان آورده و پرهيزگارى پيشه كرده بودند، بركات آسمان و زمين را به رويشان مى‏گشوديم، ولى پيامبران را به دروغگويى نسبت دادند. ما نيز به كيفر كردارشان مؤاخذه‏شان كرديم .
و من یتق الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لا یحتسب (2)
هر كه از خدا بترسد، براى او راهى براى بيرون‏ شدن قرار خواهد داد و از جايى كه گمانش را ندارد روزى‏اش مى‏دهد.
استغفروا ربكم یرسل السماء علیكم مدرارا و یمددكم باموال و بنین و یجعل لكم جنات و یجعل لكم انهارا (3)
از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است تا بارانهاى پربركت آسمان را پى در پى بر شما فرستد و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمك كند و باغهاى سرسبز و نهرهاى جارى در اختيارتان قرار دهد.
این آیات برای نشان دادن راه رسیدن و تحصیل مال فراوان نیست. بلکه دعوت به ایمان و تقوا و آمرزش طلبی و خدایی شدن است تا نعمت های فراوان دنیایی و آخرتی نصیب فرد گردو. دنیا و مال فراوان از نگاه قرآن در برابر ایمان و تقوا و بنده شدن ارزشی ندارد تا بخواهد آنها را واگذارده و راه رسیدن به مال و منال را بنمایاند. اگر فرد خدایی شد، اولا به گنج قناعت می رسد که گنج تمام نشدنی است و دیگر مال فراوان برای او ارزش طلب کردن ندارد.
اگر هم دعاهایی برای طلب روزی حلال یا برای ادای دین وارد شده و اگر در فضیلت تلاوت سوره هایی رسیدن به روزی حلال گسترده و وسیع، وعده داده شده، این ها نوعی تشویق برای سوق انسان مادی به سوی معنویت است و یکی از عوامل است نه همه عامل و کسی که دنبال روزی حلال فراوان است علاوه بر خواندن آن دعاها و تلاوت آن سوره ها باید به عوامل مادی یعنی تلاش و کوشش و تدبیر و ... متوسل شود.
اما در مورد سوره حمد در جایی نیافتیم که تلاوت این سوره باعث رسیدن به روزی زیاد باشد. در روایات به شفاگری این سوره تصریح شده (4) ولی برای رسیدن به روزی زیاد سفارش نشده است گر چه تلاوت این سوره همه برکات از جمله روزی را جلب می کند. اما در روایت برای زیاد شدن روزی به تلاوت آن دعوت نشده است.
اما در مورد انفاق هم در جایی تصریح نشده که برای رسیدن به روزی زیاد انفاق کنید بلکه انفاق را سبب نمو و زیاد شدن مال شمرده است و برای دفع توهم عمومی غلطی است که وجود دارد.
مردم معمولا گمان می کنند با انفاق اموالشان کم می شود و خداوند تصریح کرده که این گونه نیست و سنت حاکم بر جهان به اراده خدا این است که اگر مالی برای رضای خدا و در مسیر مورد رضای او صرف شود ، به اراده خدا جایگزین گردد و نه تنها کم نشود، بلکه رشد یابد :
وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقين (5)
و هر چيزى را (در راه او) انفاق كنيد، عوض آن را مى‏دهد (و جاى آن را پر مى‏كند) و او بهترين روزى‏دهندگان است!»
اما این که انفاق راه رسیدن به مال فراوان باشد ، در جایی نیافتیم.
پی نوشت ها:
1. اعراف (7) آیه 96.
2. طلاق (66) آیه 2-3.
4. بلاغی نجفی ، آلاء الرحمن في تفسير القرآن ، قم ، بنیاد بعثت ، 1420 ق ، ج‏1، ص 50.
5. سبأ (34) آیه 39.